Giới Thiệu: Thuế Thừa Kế Theo Luật Mới — Bạn Đã Kịp Nắm Bắt?

Từ năm 2026, các quy định về thuế đối với thu nhập từ thừa kế, quà tặng tại Việt Nam sẽ có những thay đổi đáng kể. Cụ thể, Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (gọi tắt: Luật 109) sẽ tác động trực tiếp đến hàng triệu gia đình, đặc biệt là những ai đang sở hữu tài sản giá trị lớn như bất động sản, cổ phiếu hay phần vốn góp trong doanh nghiệp. Việc nắm rõ những điều chỉnh này không chỉ giúp bạn tuân thủ đúng pháp luật mà còn là chìa khóa để tối ưu hóa gánh nặng thuế, tránh những rủi ro không đáng có.

Cú Kiểm Toán nhận thấy, nhiều người vẫn còn nhầm lẫn về "thuế thừa kế" tại Việt Nam. Thực tế, chúng ta không có một sắc thuế độc lập tên là "thuế thừa kế" mà là thuế thu nhập cá nhân từ nhận thừa kế, quà tặng. Với những cập nhật từ Luật 109, việc hiểu rõ các quy định mới sẽ là lợi thế lớn, đặc biệt khi ngưỡng chịu thuế được nâng lên gấp đôi. Hãy cùng Cú Kiểm Toán "soi kỹ từng con số" để thấy rõ tác động và những cơ hội tiết kiệm thuế đang chờ bạn.

🦉 Cú nhận xét: Việc cập nhật luật thuế luôn là cần thiết. Nhưng quan trọng hơn, là bạn phải hiểu rõ tác động thực tế của nó đến tài sản của mình. Đừng để lỡ những thay đổi quan trọng!

Luật Thuế TNCN 109: Từ Ngưỡng 10 Triệu Đến 20 Triệu Đồng

Trước khi Luật 109 có hiệu lực vào năm 2026, thu nhập từ thừa kế, quà tặng đã được điều chỉnh bởi Luật Thuế TNCN 2007 và các văn bản hướng dẫn chi tiết như Thông tư 111/2013/TT-BTC, Thông tư 92/2015/TT-BTC. Các quy định này đã thiết lập một khung pháp lý quan trọng cho việc chuyển giao tài sản qua các thế hệ.

Cụ thể, theo luật cũ, thuế suất áp dụng là 10% trên thu nhập tính thuế. Ngưỡng chịu thuế chỉ được tính trên phần giá trị tài sản thừa kế, quà tặng vượt trên 10 triệu đồng mỗi lần nhận. Điều này có nghĩa là, nếu bạn nhận một khoản thừa kế có giá trị 15 triệu đồng, bạn sẽ phải nộp thuế trên 5 triệu đồng. Các đối tượng tài sản chịu thuế khá rộng, bao gồm chứng khoán, phần vốn góp, bất động sản, ô tô, xe máy, tàu thuyền, tàu bay, súng săn... nếu là tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, sử dụng. Một điểm đặc biệt quan trọng là việc miễn thuế TNCN đối với thừa kế/quà tặng là bất động sản giữa những mối quan hệ thân thích gần gũi như vợ chồng, cha mẹ – con, ông bà – cháu, anh chị em ruột.

Vậy, Luật 109/2025/QH15 đã thay đổi điều gì? Điều 18 của Luật 109 đã "đóng khung" lại quy định về thuế TNCN từ thừa kế, quà tặng. Theo đó, thuế TNCN từ thừa kế, quà tặng của cá nhân cư trú vẫn được tính theo công thức: thu nhập tính thuế × thuế suất 10%. Điểm thay đổi lớn nhất chính là ngưỡng chịu thuế: thu nhập tính thuế giờ đây là phần giá trị tài sản thừa kế, quà tặng vượt trên 20 triệu đồng mỗi lần phát sinh. Ngưỡng miễn thuế đã được nâng gấp đôi từ 10 triệu lên 20 triệu đồng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến việc khai thuế mà còn giúp giảm bớt gánh nặng thủ tục cho nhiều giao dịch có giá trị nhỏ.

Việc nâng ngưỡng này được các chuyên gia đánh giá là một bước đi hợp lý, nhằm giảm gánh nặng thủ tục và thuế cho các khoản thừa kế nhỏ lẻ, đồng thời tập trung nguồn lực quản lý thuế vào các tài sản có giá trị lớn hơn. Điều này cũng phù hợp với tình hình trượt giá, lạm phát đã diễn ra trong nhiều năm, bởi ngưỡng 10 triệu đồng đã được áp dụng từ giai đoạn 2013–2015. Theo Cổng thông tin Chính phủ, "Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 quy định thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng của cá nhân cư trú được xác định bằng thu nhập tính thuế nhân với thuế suất 10%, với ngưỡng miễn thuế mới là 20 triệu đồng mỗi lần phát sinh" [4].

So Sánh Chi Tiết Luật Thừa Kế Cũ Và Luật 109 Mới

Để bạn dễ hình dung, Cú Kiểm Toán đã tổng hợp những điểm khác biệt cốt lõi giữa luật cũ và Luật 109/2025/QH15 về thuế thừa kế, quà tặng vào bảng dưới đây. Đây là "tâm điểm" để bạn biết mình cần thay đổi cách tính toán và lên kế hoạch như thế nào.

Như bạn thấy, thuế suất 10% vẫn không đổi, nhưng ngưỡng miễn thuế đã tăng gấp đôi. Điều này có ý nghĩa gì? Với những tài sản giá trị lớn, sự khác biệt về số thuế phải nộp không quá lớn về mặt giá trị tuyệt đối. Ví dụ, với một căn nhà 6 tỷ đồng, việc giảm 10 triệu đồng trong ngưỡng miễn thuế chỉ giúp bạn tiết kiệm 1 triệu đồng tiền thuế (10% của 10 triệu). Tuy nhiên, với các tài sản có giá trị nhỏ hơn, sự thay đổi này lại rất đáng kể. Một chiếc xe máy 15 triệu đồng trước đây có thể phải nộp thuế (trên 5 triệu đồng), nhưng theo luật mới thì sẽ được miễn hoàn toàn.

Việc điều chỉnh này cũng là một phản ứng với tình hình kinh tế. Hãy nhìn vào giá xăng RON 95 hiện tại ở Việt Nam là 24.330 VND/lít (nguồn: Perplexity, 2026-06-08), trong khi ở các nước láng giềng như Thái Lan là 34.151 VND/lít, Singapore là 49.125 VND/lít. Sự biến động về giá cả hàng hóa, dịch vụ như xăng dầu minh họa cho việc sức mua của đồng tiền đã thay đổi đáng kể qua thời gian. Ngưỡng 10 triệu đồng được quy định từ lâu đã không còn phản ánh đúng giá trị thực tế của tài sản và thu nhập. Do đó, việc nâng ngưỡng là cần thiết để phù hợp với bối cảnh kinh tế hiện tại và giảm gánh nặng hành chính cho người dân.

Thực tế, Tạp chí Luật sư Việt Nam năm 2025 cũng nhấn mạnh rằng pháp luật hiện hành không miễn hoàn toàn thuế đối với thừa kế, quà tặng. Nếu cá nhân nhận tài sản như bất động sản, cổ phần, phần vốn góp từ người không có quan hệ huyết thống trực tiếp, họ vẫn phải nộp thuế suất 10% [7]. Điều này khẳng định một định hướng chính sách rõ ràng: thừa kế và quà tặng là một loại thu nhập, không phải là "vùng trắng" thuế.

Case Study Thực Tế: Thừa Kế Bất Động Sản Và Cổ Phần

Để hiểu rõ hơn tác động của Luật 109, chúng ta hãy xem xét hai tình huống cụ thể mà nhiều gia đình Việt Nam có thể gặp phải. Những ví dụ này sẽ giúp bạn hình dung cách tính thuế và tầm quan trọng của việc lập kế hoạch.

3.1. Kịch bản 1: Thừa kế căn nhà phố tại TP.HCM

Giả sử vào năm 2026, anh Trần Văn Đức (Quận Bình Thạnh, TP.HCM), cá nhân cư trú, nhận thừa kế từ người cậu ruột của mình một căn nhà phố. Căn nhà này có giá trị tính thuế theo bảng giá đất và nhà do UBND TP.HCM quy định làm căn cứ lệ phí trước bạ là 6 tỷ đồng. Vì đây là tài sản nhận từ cậu ruột (không thuộc diện quan hệ huyết thống trực tiếp được miễn thuế), anh Đức sẽ phải nộp thuế TNCN.

Nếu theo luật cũ (trước Luật 109):

Nếu theo Luật 109 (áp dụng từ 2026):

Với bất động sản giá trị lớn, việc nâng ngưỡng từ 10 lên 20 triệu đồng chỉ giúp anh Đức giảm được 1.000.000 đồng tiền thuế. Dù con số này không quá lớn so với tổng giá trị tài sản, nó vẫn thể hiện sự thay đổi trong chính sách. Quan trọng hơn, nó giảm đáng kể việc phải khai thuế với các tài sản nhỏ và giảm rủi ro tranh cãi về định giá các tài sản biên độ thấp giữa người dân và cơ quan thuế.

3.2. Kịch bản 2: Thừa kế cổ phần và tiền mặt

Chị Nguyễn Thị Mai (Hoàn Kiếm, Hà Nội), 40 tuổi, nhận thừa kế từ một người bạn thân qua đời một gói cổ phiếu không niêm yết trị giá 250 triệu đồng và 30 triệu đồng tiền mặt. Đây là tài sản nhận từ người ngoài quan hệ thân thích trực hệ nên cũng thuộc diện chịu thuế TNCN. Chị Mai nhận cả hai khoản trong cùng một lần phát sinh quyền thừa kế.

Theo Luật 109, tổng giá trị tài sản thừa kế là 250 triệu + 30 triệu = 280 triệu đồng.

Trong trường hợp này, việc nâng ngưỡng miễn thuế cũng giúp chị Mai giảm bớt một phần gánh nặng. Nếu theo luật cũ, số thuế phải nộp sẽ là (280 triệu - 10 triệu) * 10% = 27 triệu đồng. Cú Kiểm Toán luôn khuyến nghị bạn nên sử dụng các công cụ tính thuế chuyên biệt để có kết quả chính xác nhất. Bạn có thể tự kiểm tra ngay với Máy Tính Thừa Kế của Cú Thông Thái để ước tính nghĩa vụ thuế của mình.

3 Bài Học Vàng Cho Gia Đình Việt Trước Luật Thừa Kế 109

Từ những phân tích và case study trên, Cú Kiểm Toán đúc kết 3 bài học quan trọng mà mọi gia đình có tài sản cần ghi nhớ để chuẩn bị tốt nhất cho các giao dịch thừa kế, quà tặng theo Luật 109:

1. Đừng nhầm lẫn "không có thuế thừa kế"

Đây là một trong những quan niệm sai lầm phổ biến nhất. Việt Nam không có một sắc thuế "thuế thừa kế" độc lập, nhưng thuế thu nhập cá nhân từ nhận thừa kế, quà tặng đã và đang đóng vai trò tương tự với thuế suất 10% [3][4][7]. Khi bạn nhận được tài sản giá trị lớn, đặc biệt từ người không có quan hệ huyết thống trực tiếp, nghĩa vụ thuế sẽ phát sinh. Do đó, hãy luôn coi thừa kế là một khoản thu nhập cần được kê khai và nộp thuế theo quy định.

2. Quan hệ huyết thống quyết định việc miễn thuế bất động sản

Đây là điểm then chốt! Nếu tài sản thừa kế, quà tặng là bất động sản và được chuyển giao giữa vợ chồng, cha mẹ – con, ông bà – cháu, hoặc anh chị em ruột, thì bạn có thể được miễn thuế TNCN [3]. Điều này có nghĩa là việc lập hồ sơ đúng quan hệ để hưởng ưu đãi miễn thuế là vô cùng quan trọng. Hãy đảm bảo rằng mọi giấy tờ chứng minh mối quan hệ thân thích đều rõ ràng và hợp lệ để tránh phát sinh thuế không cần thiết. Đừng để thiếu sót giấy tờ làm mất quyền lợi của mình.

3. Lên kế hoạch phân chia tài sản sớm và theo dõi luật

Với những tài sản lớn như bất động sản, cổ phần công ty gia đình, việc lên kế hoạch chuyển giao tài sản sớm là cực kỳ cần thiết. Bạn có thể xem xét các phương án như chia dần tài sản khi còn sống, ưu tiên các chủ thể được miễn thuế. Đồng thời, hãy chuẩn bị sẵn di chúc, hồ sơ nguồn gốc tài sản, định giá rõ ràng để giảm thiểu tranh chấp và tối ưu hóa chi phí thuế. Điều 18 Luật 109 mới chỉ đặt khung; các văn bản hướng dẫn của Bộ Tài chính, đặc biệt về cách xác định giá tính thuế (bảng giá đất, giá chứng khoán, định giá doanh nghiệp), sẽ sớm được ban hành. Doanh nghiệp và hộ gia đình cần theo dõi sát sao những cập nhật này để áp dụng đúng. Cú Kiểm Toán gợi ý bạn nên sử dụng Công cụ Di Chúc Builder để bắt đầu lập kế hoạch tài sản của mình.

Kết Luận

Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 mang đến những thay đổi quan trọng về ngưỡng miễn thuế đối với thu nhập từ thừa kế, quà tặng. Dù thuế suất vẫn giữ ở mức 10%, việc tăng ngưỡng từ 10 triệu lên 20 triệu đồng là một bước đi tích cực, phù hợp với tình hình kinh tế và giảm gánh nặng hành chính cho các giao dịch nhỏ. Tuy nhiên, với tài sản giá trị lớn, việc lập kế hoạch tài sản thông minh, hiểu rõ các quy định về miễn thuế theo quan hệ huyết thống vẫn là yếu tố quyết định để tối ưu hóa nghĩa vụ thuế.

Hãy chủ động tìm hiểu và tận dụng các công cụ hỗ trợ để quản lý tài sản của mình một cách hiệu quả nhất. Đừng chần chừ, hãy bắt đầu ngay hôm nay để bảo vệ tài sản và gia đình bạn trước những thay đổi của luật pháp. Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để luôn đi trước một bước!