Giới Thiệu: Kỷ Nguyên Kế Toán – Thuế Mới Từ 2026 Đang Đến

Cú Kiểm Toán xin chào các doanh nghiệp và kế toán viên! Chuẩn bị tinh thần đón chào năm 2026, bởi đó là thời điểm hệ thống kế toán và thuế tại Việt Nam sẽ bước vào một "kỷ nguyên" hoàn toàn mới. Từ 01/01/2026, hàng loạt chính sách trọng yếu sẽ có hiệu lực, từ chế độ kế toán doanh nghiệp cho đến cách quản lý thuế hộ kinh doanh, chi phí được trừ, thuế thu nhập cá nhân (TNCN) hay thậm chí là thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB).

Những thay đổi này không chỉ đơn thuần là điều chỉnh con số, mà chúng định hình lại cách chúng ta vận hành, từ việc lập báo cáo tài chính cho đến từng giao dịch nhỏ nhất. Đây là cơ hội vàng để các doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty nhỏ và vừa (SME), tối ưu hóa nghĩa vụ thuế một cách hợp pháp. Nhưng, nó cũng là con dao hai lưỡi, tiềm ẩn nhiều rủi ro sai sót đắt giá nếu đội ngũ kế toán không cập nhật kịp thời.

Theo nghiên cứu của Cú Kiểm Toán, nhiều doanh nghiệp ở các thành phố lớn như TP.HCM hay Hà Nội vẫn đang chủ quan, chưa thực sự nắm rõ mức độ ảnh hưởng của các quy định này. Trong bối cảnh giá cả biến động, với xăng RON 95 đang ở mức 24.330 VND/lít tại Việt Nam (thấp hơn nhiều so với 49.125 VND/lít ở Singapore hay 41.244 VND/lít ở Lào), việc tối ưu chi phí và tránh phạt là cực kỳ quan trọng. Sai một li, đi một dặm, thậm chí là "đi" đến 80 triệu đồng tiền phạt. Vậy 5 sai lầm phổ biến nhất mà các bạn cần tránh là gì?

5 Sai Lầm Đắt Giá Với Quy Định Kế Toán – Thuế Mới 2026

Các quy định mới của Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế đang buộc các doanh nghiệp phải thay đổi tư duy và quy trình. Đây là 5 lỗi thường gặp mà Cú Kiểm Toán "soi" thấy, khiến doanh nghiệp có thể phải trả giá bằng tiền mặt, thậm chí là uy tín.

Sai lầm 1: Hiểu sai chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Từ 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức thế chỗ Thông tư 200/2014, mang đến chế độ kế toán doanh nghiệp hoàn toàn mới. Thông tư này áp dụng cho mọi doanh nghiệp, mọi lĩnh vực, trừ các tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài (vì họ có chế độ riêng).

🦉 Cú nhận xét: Điểm mấu chốt là "Bảng cân đối kế toán" đã đổi tên thành "Báo cáo tình hình tài chính" (Mẫu B01-DN). Đây không chỉ là thay đổi về tên mà còn là sự dịch chuyển trong cách trình bày thông tin tài chính, tiệm cận các chuẩn mực quốc tế như IFRS.

Sai lầm phổ biến:

Đặc biệt, các doanh nghiệp FDI hay xuất nhập khẩu tại TP.HCM, Hà Nội có thể mắc lỗi khi lựa chọn ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ kế toán theo Điều 4 Thông tư 99. Việc này đòi hỏi doanh nghiệp phải đáp ứng đủ điều kiện và đăng ký đầy đủ. Nếu sai, số liệu có thể bị điều chỉnh khi thanh tra, dẫn đến chênh lệch thuế lớn.

Sai lầm 2: Bỏ qua chi phí thanh toán không dùng tiền mặt trong thuế TNDN

Theo Điểm c Khoản 1 Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, từ 2026, bất kỳ khoản chi nào từ 5 triệu đồng trở lên (cho mỗi lần thanh toán) chỉ được tính là chi phí hợp lý khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN nếu có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Đây là quy định nhằm đẩy mạnh minh bạch hóa và điện tử hóa các giao dịch.

Sai lầm thường gặp:

Hậu quả: Khi quyết toán thuế, cơ quan thuế tại các Cục Thuế như Hà Nội, TP.HCM, Bình Thạnh… sẽ thẳng tay loại các khoản chi này, làm tăng thu nhập chịu thuế và số thuế TNDN phải nộp. Nghiêm trọng hơn, có thể bị truy thu và phạt chậm nộp nếu số tiền vi phạm lớn. Bạn có thể tự so sánh thuế 2025 vs 2026 để thấy rõ những thay đổi này ảnh hưởng thế nào đến doanh nghiệp mình.

Sai lầm 3: Chủ quan về hóa đơn điện tử: Phạt nặng tới 80 triệu

Chuyển đổi sang hóa đơn điện tử đã là xu hướng tất yếu, nhưng nhiều doanh nghiệp dịch vụ ở các quận trung tâm như Hà Nội, TP.HCM vẫn còn mắc lỗi lập hóa đơn sai thời điểm hoặc thậm chí không lập hóa đơn. Nếu trước đây, các sai sót này có thể được "du di" thì nay, quy định mới đã siết chặt mức phạt một cách đáng kể.

Sai lầm phổ biến:

Rủi ro: Một hành vi sai sót tưởng chừng nhỏ có thể khiến doanh nghiệp chịu khoản phạt lên tới 70 triệu đồng nếu lập hóa đơn không đúng thời điểm, hoặc 80 triệu đồng nếu không lập hóa đơn. Đây là con số không hề nhỏ, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến dòng tiền của doanh nghiệp.

Sai lầm 4: Không cập nhật ngưỡng doanh thu hộ kinh doanh, bỏ qua thuế khoán

Đây là thay đổi "đáng kinh ngạc" nhất với các hộ, cá nhân kinh doanh. Từ 2026, chính sách bỏ hoàn toàn thuế khoán sẽ được áp dụng. Thay vào đó, họ phải thực hiện nghĩa vụ thuế theo Luật Quản lý thuế, dựa trên doanh thu thực tế và hệ thống dữ liệu quản lý điện tử.

🦉 Cú nhận xét: Cơ quan thuế sẽ phân nhóm hộ kinh doanh theo doanh thu, và đặc biệt, hộ có doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống sẽ không phải nộp thuế TNCN và không chịu VAT. Đây là ưu đãi lớn nhưng cũng cần nắm rõ ngưỡng để tránh sai sót.