Giới Thiệu

Bạn có biết, từ năm 2024, các tập đoàn đa quốc gia (MNE) hoạt động tại Việt Nam có thể phải đối mặt với một loại thuế mới, có khả năng làm thay đổi đáng kể bức tranh tài chính của họ? Đó chính là Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu (Global Minimum Tax - GMT), một phần của khuôn khổ Trụ cột Hai (Pillar Two) do OECD khởi xướng. Theo Nghị định 236/2025/NĐ-CP, các MNE có doanh thu hợp nhất toàn cầu từ 750 triệu EUR trở lên sẽ thuộc đối tượng áp dụng. Hãy cùng Cú Kiểm Toán tìm hiểu chi tiết về quy định này và những tác động của nó đến doanh nghiệp Việt Nam.

Nguồn tham khảo: Cú Kiểm Toán.

Đây không chỉ là một thay đổi về thuế suất, mà còn là một cuộc cách mạng trong cách các quốc gia hợp tác để chống lại tình trạng xói mòn cơ sở thuế và chuyển lợi nhuận (BEPS). Việt Nam, với việc tham gia vào xu hướng này, đang cho thấy quyết tâm hội nhập sâu rộng hơn vào nền kinh tế toàn cầu. Nhưng liệu các doanh nghiệp đã sẵn sàng cho sự thay đổi này? Đâu là những thách thức và cơ hội mà GMT mang lại? Chúng ta sẽ cùng phân tích để có cái nhìn toàn diện nhất.

Việc áp dụng GMT đánh dấu một bước tiến quan trọng trong nỗ lực toàn cầu nhằm tạo ra một sân chơi công bằng hơn cho các doanh nghiệp và ngăn chặn các hành vi trốn thuế, tránh thuế. Trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng sâu rộng, các MNE có xu hướng tận dụng các kẽ hở pháp lý và sự khác biệt về thuế suất giữa các quốc gia để tối ưu hóa lợi nhuận sau thuế của mình. Điều này gây ra thất thu ngân sách cho các quốc gia, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển như Việt Nam. GMT ra đời nhằm giải quyết vấn đề này bằng cách thiết lập một mức thuế tối thiểu chung, từ đó giảm thiểu động cơ chuyển lợi nhuận và khuyến khích các MNE đầu tư vào các hoạt động kinh doanh thực chất, thay vì chỉ tập trung vào việc tối ưu hóa thuế.

Tuy nhiên, việc triển khai GMT cũng đặt ra nhiều thách thức cho cả chính phủ và doanh nghiệp. Chính phủ cần xây dựng một hệ thống pháp lý và hành chính hiệu quả để thực thi GMT một cách công bằng và minh bạch. Doanh nghiệp cần phải thay đổi cách thức quản lý thuế và báo cáo tài chính của mình để tuân thủ các quy định mới. Đồng thời, họ cũng cần đánh giá lại các chiến lược đầu tư và kinh doanh của mình để thích ứng với môi trường thuế mới. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng và chủ động đối phó với những thay đổi do GMT mang lại là yếu tố then chốt để doanh nghiệp có thể duy trì lợi thế cạnh tranh và phát triển bền vững trong bối cảnh mới.

Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu (GMT): Cơ Chế Hoạt Động và Phạm Vi Áp Dụng

GMT không phải là một loại thuế đơn lẻ, mà là một hệ thống các quy tắc nhằm đảm bảo rằng các MNE phải nộp thuế tối thiểu 15% trên lợi nhuận của họ tại mọi quốc gia mà họ hoạt động. Hệ thống này bao gồm hai quy tắc chính:

Theo Nghị định 236/2025/NĐ-CP, Việt Nam sẽ áp dụng QDMTT, có nghĩa là nếu một MNE đang được hưởng ưu đãi thuế tại Việt Nam khiến thuế suất thực tế của họ thấp hơn 15%, Việt Nam sẽ thu thêm thuế để đạt mức tối thiểu. Công thức tính QDMTT như sau: (Tỷ lệ thuế bổ sung x Lợi nhuận vượt mức) + Thuế bổ sung hiện hành.

Đối Tượng Chịu Tác Động

Không phải tất cả các doanh nghiệp đều bị ảnh hưởng bởi GMT. Theo quy định, chỉ những MNE có doanh thu toàn cầu hợp nhất từ 750 triệu EUR trở lên trong ít nhất 2 trong 4 năm tài chính gần nhất mới thuộc đối tượng áp dụng. Tuy nhiên, đây là một con số không hề nhỏ, và nó bao gồm nhiều tập đoàn lớn đang hoạt động tại Việt Nam. Một số trường hợp loại trừ bao gồm các tổ chức phi lợi nhuận hoặc các quỹ đầu tư thụ động.

Giai đoạn chuyển tiếp kéo dài 9 năm từ 2024. Tỷ lệ giảm trừ bắt đầu từ 9,8% cho tiền lương và 7,8% cho tài sản hữu hình, sau đó giảm dần về 5%.