Quy định kế toán thuế mới 2025-2026 là những thay đổi lớn về Thuế TNCN, TNDN, VAT và quản lý hóa đơn, ảnh hưởng trực tiếp đến nghĩa vụ thuế của cá nhân và doanh nghiệp, đòi hỏi sự cập nhật và điều chỉnh kịp thời để tránh rủi ro phạt và tối ưu tài chính.

Năm 2025-2026 không chỉ là một giai đoạn chuyển giao thông thường mà còn là một cột mốc quan trọng với hàng loạt quy định kế toán – thuế mới tại Việt Nam. Theo Cú Kiểm Toán, đây là cơ hội vàng để doanh nghiệp và kế toán nâng cấp toàn diện, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro lớn nếu không cập nhật kịp thời. Sự thật là, 98% kế toán chưa nắm rõ hết những thay đổi này.

Các điều chỉnh từ Luật Thuế TNCN 2025, Thông tư 99/2025/TT-BTC và các Nghị quyết mới sẽ định hình lại cách chúng ta tính toán, kê khai và nộp thuế. Từ mức giảm trừ gia cảnh tăng vọt, ngưỡng doanh thu hộ kinh doanh được nới lỏng, đến việc siết chặt kỷ luật hóa đơn và thanh toán không dùng tiền mặt, tất cả đều đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Nếu không, doanh nghiệp có thể đối mặt với mức phạt lên đến 70-80 triệu đồng, theo dữ liệu từ các văn bản pháp luật mới.

Cú Kiểm Toán sẽ soi kỹ từng con số, phân tích sâu những thay đổi cốt lõi, và chỉ ra những bài học kinh nghiệm quý báu để bạn không chỉ tuân thủ mà còn tối ưu được nghĩa vụ thuế.

1. Bối cảnh thay đổi chính sách thuế – kế toán 2025-2026: Một cuộc cách mạng

Giai đoạn 2025-2026 đang được xem là bản lề của hệ thống chính sách tài chính Việt Nam. Hàng loạt văn bản pháp luật mới ra đời, điều chỉnh sâu rộng từ Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN), Thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN), đến các quy định về hóa đơn và chế độ kế toán doanh nghiệp. Mục tiêu rõ ràng: hiện đại hóa quản lý thuế, khuyến khích tuân thủ và giảm gánh nặng cho các đối tượng thu nhập trung bình và hộ kinh doanh nhỏ.

Chuyên gia Cú Kiểm Toán (thue.cuthongthai.vn) nhận định.

Cụ thể, từ năm 2026, hệ thống thuế TNCN sẽ được tinh gọn từ 7 bậc xuống còn 5 bậc, đồng thời mức giảm trừ gia cảnh được điều chỉnh đáng kể. Điều này có nghĩa là nhiều người lao động sẽ thấy gánh nặng thuế giảm đi rõ rệt. Song song đó, ngưỡng doanh thu chịu thuế cho cá nhân kinh doanh cũng được nâng lên, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các tiểu thương. Tuy nhiên, ở một góc độ khác, chế độ kế toán doanh nghiệp và khung xử phạt về hóa đơn lại được siết chặt hơn bao giờ hết, yêu cầu doanh nghiệp phải có quy trình kiểm soát chặt chẽ.

🦉 Cú nhận xét: Việc thay thế toàn bộ Thông tư 200/2014/TT-BTC bằng Thông tư 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp từ năm 2026 là một thay đổi mang tính hệ thống. Các doanh nghiệp, đặc biệt là ở Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, cần rà soát lại toàn bộ hệ thống tài khoản, chứng từ, và quy trình ghi nhận doanh thu – chi phí để đảm bảo tuân thủ. Đây không chỉ là thay đổi trên giấy tờ mà là yêu cầu về một cuộc đại tu trong cách vận hành kế toán.

Để minh chứng cho tầm quan trọng của việc cập nhật, hãy nhìn vào giá xăng RON 95 tại Việt Nam vào ngày 03/07/2026 là 24.330 VND/lít. Con số này, dù không trực tiếp liên quan đến quy định thuế, nhưng nó phản ánh bức tranh kinh tế vĩ mô đang thay đổi, nơi mỗi doanh nghiệp phải tối ưu từng chi phí nhỏ nhất. Trong bối cảnh này, việc tối ưu thuế hợp pháp trở nên càng quan trọng hơn bao giờ hết. Sự thay đổi trong chính sách thuế không chỉ là gánh nặng mà còn là cơ hội để doanh nghiệp tái cấu trúc, hoạt động hiệu quả hơn. Các bạn có thể so sánh thuế 2025 và 2026 để thấy rõ hơn tác động.

2. Những quy định thuế mới nổi bật kế toán cần nắm vững

Cú Kiểm Toán đã tổng hợp 6 điểm mấu chốt mà mọi kế toán viên và chủ doanh nghiệp phải nằm lòng trong giai đoạn bản lề này:

2.1. Giảm trừ gia cảnh TNCN: Tăng mạnh, giảm gánh nặng

Đây là điểm sáng nhất cho người lao động. Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, mức giảm trừ gia cảnh mới từ kỳ tính thuế 2026 là:

Dữ liệu cho thấy: Với mức giảm trừ mới, người lao động tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM có thu nhập 17 triệu đồng/tháng (không người phụ thuộc) sẽ không phát sinh nghĩa vụ thuế TNCN. Nếu có 1 người phụ thuộc, thu nhập đến 24 triệu đồng/tháng vẫn chưa phải nộp thuế. Mức giảm trừ cho người phụ thuộc tăng khoảng 40,9% so với trước đây. Đây là một thay đổi lớn, giúp giảm gánh nặng thuế đáng kể cho người lao động trung lưu, theo phân tích của LuatVietnam.

2.2. Ngưỡng doanh thu hộ, cá nhân kinh doanh: Nới rộng gấp 5 lần

Luật Thuế TNCN 2025 quy định từ kỳ tính thuế năm 2026, hộ/cá nhân kinh doanh chỉ bắt đầu nộp TNCN khi doanh thu từ 500 triệu đồng/năm trở lên. Con số này tăng gấp 5 lần so với mức 100 triệu đồng/năm áp dụng năm 2025. Thay đổi này có ý nghĩa lớn với tiểu thương, hộ kinh doanh tại các chợ truyền thống ở TP.HCM, Cần Thơ, giúp giảm áp lực thuế với nhóm doanh thu nhỏ. Theo chia sẻ từ kênh Người Truyền Lửa Kế Toán, kế toán cần hướng dẫn lại khách hàng hộ kinh doanh chuyển từ tư duy "thuế khoán" sang tự kê khai và tính thuế dựa trên sổ sách thực tế. Để đơn giản hóa, bạn có thể tham khảo công cụ tính thuế hộ kinh doanh của Cú Thông Thái.

2.3. Điều kiện chi phí được trừ: Ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt 5 triệu đồng

Từ năm 2026, để một chi phí được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp, hóa đơn có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên (tính từng lần hoặc tổng mua trong ngày với cùng nhà cung cấp) phải được thanh toán không dùng tiền mặt. Kế toán cần kiểm soát chặt các khoản chi tiền mặt tại doanh nghiệp. Nếu vẫn thanh toán tiền mặt cho hóa đơn trên 5 triệu, chi phí đó có thể bị loại khi quyết toán thuế, dẫn đến tăng lợi nhuận chịu thuế và tăng số thuế TNDN phải nộp.

2.4. Xử phạt vi phạm hóa đơn: Siết chặt và tái cấu trúc

Đây là một trong những điểm mà Cú Kiểm Toán đặc biệt lưu ý. Theo cập nhật chính sách mới:

Các doanh nghiệp bán lẻ, F&B ở Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM – vốn phát sinh hóa đơn liên tục – cần thiết lập quy trình kiểm soát thời điểm xuất hóa đơn và kết nối chặt chẽ với hệ thống POS. Một sai sót nhỏ có thể dẫn đến mức phạt khổng lồ.

2.5. Chính sách VAT 8%: Gia hạn đến cuối năm 2026

Tin vui là chính sách giảm thuế Giá trị gia tăng (VAT) từ 10% xuống 8% cho đa số hàng hóa, dịch vụ được gia hạn đến hết năm 2026. Đây là yếu tố kế toán phải phản ánh đúng trên hóa đơn, sổ sách, đồng thời doanh nghiệp cần tận dụng để tối ưu giá bán và dòng tiền. Việc này giúp giảm gánh nặng cho người tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp duy trì hoạt động kinh doanh ổn định trong bối cảnh kinh tế hiện tại.

2.6. Bãi bỏ dần thuế khoán: Hộ kinh doanh chuyển sang tự kê khai

Từ năm 2026, hình thức thuế khoán truyền thống với hộ kinh doanh đang dần bị thay thế bằng cơ chế khai báo và tự tính thuế dựa trên doanh thu và chi phí thực tế. Hộ kinh doanh doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm chỉ phải kê khai, không phải nộp TNCN; doanh thu cao hơn phải đăng ký, kê khai, tính và nộp thuế theo luật. Đây là bước tiến lớn trong việc minh bạch hóa và công bằng thuế, nhưng đòi hỏi hộ kinh doanh phải thay đổi tư duy và cách thức quản lý sổ sách.

3. Xu hướng và tác động đối với kế toán thuế doanh nghiệp

Những thay đổi trên không phải là ngẫu nhiên, mà phản ánh các xu hướng lớn trong chính sách thuế của Việt Nam:

3.1. Xu hướng "khuyến khích tuân thủ – giảm gánh nặng cho thu nhập trung bình"

Việc tăng giảm trừ gia cảnh, nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế, và gia hạn VAT 8% đều hướng tới mục tiêu giảm thuế cho người có thu nhập trung bình và hộ kinh doanh nhỏ. Theo phân tích của một nhóm nghiên cứu kinh tế, việc đơn giản hóa biểu thuế TNCN từ 7 xuống 5 bậc và nâng ngưỡng áp dụng thuế suất cao nhất lên trên 100 triệu đồng/tháng cho thấy định hướng khuyến khích thu nhập cao nhưng vẫn đảm bảo công bằng thuế. Kế toán cần nắm bắt xu hướng này để tư vấn cho doanh nghiệp về cấu trúc lương thưởng và phúc lợi, giúp nhân viên tối ưu thuế TNCN.

3.2. Siết kỷ luật hóa đơn và chứng từ kế toán

Mức phạt tối đa 70-80 triệu đồng cho hành vi hóa đơn, cùng yêu cầu thanh toán không tiền mặt trên 5 triệu, báo hiệu thời kỳ cơ quan thuế tập trung vào quản lý rủi ro qua dữ liệu hóa đơn điện tử. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải có hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ, đặc biệt là với các giao dịch có giá trị lớn. Việc sử dụng công cụ OCR bảng lương AI hoặc phần mềm kế toán có tích hợp hóa đơn điện tử sẽ giúp giảm thiểu rủi ro sai sót.

3.3. Tăng vai trò của kế toán thuế trong hoạch định tài chính doanh nghiệp

Với các thay đổi về ngưỡng chịu thuế, biểu thuế, kế toán không còn chỉ là người ghi sổ mà phải tham gia tư vấn cấu trúc lương thưởng, chính sách phúc lợi cho nhân viên tại các ngân hàng, tập đoàn lớn ở Hà Nội, TP.HCM. Vai trò của kế toán thuế đang chuyển dịch thành một đối tác chiến lược, giúp doanh nghiệp đảm bảo tối ưu thuế TNCN mà vẫn tuân thủ luật. Hãy thử ngay công cụ tính lương NET để dự toán.

4. Bài học kinh nghiệm cho kế toán thuế Việt Nam

Để không bị động trước những thay đổi, Cú Kiểm Toán đưa ra 5 bài học kinh nghiệm cốt lõi:

4.1. Không xem nhẹ việc cập nhật văn bản mới

Kế toán cần xây dựng lịch cập nhật định kỳ các văn bản như Luật Thuế TNCN 2025, Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, Thông tư 99/2025/TT-BTC, Luật Quản lý thuế 2025 có hiệu lực từ 01/07/2026. Đây là nền tảng để mọi quy trình và quyết định được thực hiện đúng luật. Việc bỏ qua một thông tư hay nghị định có thể dẫn đến những hậu quả tài chính nghiêm trọng.

4.2. Chuẩn hóa quy trình hóa đơn và thanh toán

Thiết lập quy trình xuất hóa đơn đúng thời điểm, kiểm soát trường hợp bán hàng nhưng chưa lập hóa đơn để tránh rơi vào khung phạt tới 70-80 triệu đồng. Đồng thời, rà soát tất cả khoản chi từ 5 triệu đồng trở lên, chuyển sang thanh toán chuyển khoản hoặc qua ngân hàng để được tính chi phí hợp lệ. Một hệ thống kiểm soát hóa đơn chặt chẽ là lá chắn vững chắc cho doanh nghiệp.

🦉 Cú nhận xét: Việc tuân thủ quy định về thanh toán không dùng tiền mặt không chỉ giúp doanh nghiệp hợp thức hóa chi phí mà còn thúc đẩy minh bạch tài chính. Hãy lập một danh sách các nhà cung cấp thường xuyên có giao dịch trên 5 triệu và yêu cầu họ cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng để thực hiện chuyển khoản.

4.3. Tận dụng chính sách giảm trừ và ưu đãi

Cập nhật và hướng dẫn nhân viên đăng ký người phụ thuộc để tận dụng mức giảm trừ 6,2 triệu đồng/tháng. Tái cấu trúc hệ thống tiền lương, thưởng, phúc lợi tại doanh nghiệp ở TP.HCM, Bình Dương, Bắc Ninh… để phù hợp biểu thuế mới 5 bậc và ngưỡng thu nhập áp dụng thuế suất cao nhất trên 100 triệu đồng/tháng. Việc này không chỉ tối ưu thuế cho doanh nghiệp mà còn tăng thu nhập thực tế cho người lao động.

4.4. Chuyển đổi tư duy với hộ, cá nhân kinh doanh

Với các doanh nghiệp dịch vụ kế toán đang hỗ trợ hộ kinh doanh tại Hà Nội, Hải Phòng, Cần Thơ, cần chuyển từ tư duy "thuế khoán" sang mô hình khai báo doanh thu – chi phí thực tế. Điều này đòi hỏi xây dựng hệ thống sổ sách đơn giản nhưng đáp ứng yêu cầu Luật Quản lý thuế 2025. Hướng dẫn hộ kinh doanh sử dụng các công cụ quản lý doanh thu, chi phí cơ bản để họ có thể tự tin kê khai.

4.5. Đầu tư công nghệ – hóa đơn điện tử, phần mềm kế toán

Để đáp ứng yêu cầu quản lý thuế mới từ 2026, kế toán nên ưu tiên sử dụng phần mềm kế toán, phần mềm hóa đơn điện tử được kết nối trực tiếp với cơ quan thuế. Điều này giúp giảm nguy cơ kê khai sai, lập hóa đơn không đúng thời điểm, và tiết kiệm thời gian đáng kể. Công nghệ không chỉ là xu hướng mà là yêu cầu bắt buộc để tuân thủ hiệu quả trong kỷ nguyên số.

Để thấy rõ sự khác biệt của giá cả trong khu vực, chúng ta có thể so sánh giá xăng RON 95 (ngày 03/07/2026):

Bảng trên cho thấy giá xăng tại Việt Nam tương đối cạnh tranh so với các nước trong khu vực, một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chi phí vận hành của doanh nghiệp. Tương tự, việc tối ưu chi phí thuế thông qua việc cập nhật các quy định mới sẽ là lợi thế cạnh tranh đáng kể.

5. Kết luận: Chuẩn bị ngay, tối ưu lâu dài

Giai đoạn 2025-2026 là thời điểm kế toán thuế tại Việt Nam phải "nâng cấp" kiến thức và quy trình một cách toàn diện. Doanh nghiệp nào chủ động cập nhật, thiết kế lại hệ thống kế toán – thuế theo các quy định mới sẽ vừa tránh được rủi ro xử phạt lớn, vừa tối ưu nghĩa vụ thuế cho doanh nghiệp và người lao động. Đừng để những thay đổi này trở thành gánh nặng, hãy biến chúng thành lợi thế cạnh tranh. Cú Kiểm Toán luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn soi kỹ từng con số, đảm bảo mọi quyết định tài chính đều chính xác và hợp pháp.

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để luôn dẫn đầu!