Giảm trừ gia cảnh là khoản tiền được trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN) tại Việt Nam, nhằm đảm bảo người nộp thuế và người phụ thuộc có mức sống tối thiểu. Hiện tại, mức giảm trừ cho bản thân là 11 triệu đồng/tháng và cho mỗi người phụ thuộc là 4,4 triệu đồng/tháng, được quy định tại Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14.

Giới Thiệu: Đừng Để Thuế Làm "Bay" Hết Lương

Lương về tài khoản, nhưng tiền "bay" đi đâu? Một phần không nhỏ là thuế. Đặc biệt là Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN). Mà cái cốt lõi của TNCN chính là Giảm trừ gia cảnh. Nó quyết định ai phải đóng thuế, đóng bao nhiêu.

Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14, ban hành từ giữa năm 2020, đã nâng mức giảm trừ cho bản thân lên 11 triệu đồng/tháng và cho mỗi người phụ thuộc là 4,4 triệu đồng/tháng. Đã 6 năm trôi qua. Sáu năm, với biết bao biến động kinh tế, lạm phát, giá cả leo thang. Liệu mức này còn phù hợp?

Năm 2026 sắp đến. Câu hỏi lớn nhất: Giảm trừ gia cảnh 2026 có thay đổi không? Cú Kiểm Toán sẽ cùng bạn soi kỹ từng con số, từng quy định, và cả những áp lực đang đè nặng lên chính sách thuế, đặc biệt khi so sánh với xu hướng quốc tế. Đừng bỏ lỡ. Bởi lẽ, hiểu rõ sẽ giúp bạn quản lý tài chính hiệu quả hơn, không để tiền lương bị "ăn mòn" oan uổng.

Thực Trạng Giảm Trừ Gia Cảnh Hiện Hành: Con Số Này Đã Cũ?

Căn cứ Luật Thuế TNCN số 04/2007/QH12 (đã sửa đổi, bổ sung) và cụ thể là Nghị quyết số 954/2020/UBTVQH14, chúng ta có hai con số quan trọng:

• Mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế: 11.000.000 đồng/tháng.
• Mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc: 4.400.000 đồng/tháng.

Những con số này có hiệu lực từ 01/07/2020. Tức là, nếu thu nhập từ tiền lương, tiền công của bạn sau khi đã trừ đi các khoản đóng bảo hiểm bắt buộc và các khoản giảm trừ khác (như quỹ hưu trí tự nguyện, đóng góp từ thiện, bảo hiểm nhân thọ...) mà vẫn cao hơn mức giảm trừ gia cảnh (bản thân + người phụ thuộc), bạn sẽ phải đóng thuế TNCN.

Để đăng ký người phụ thuộc và hưởng giảm trừ, bạn cần thực hiện theo Thông tư 111/2013/TT-BTC và Thông tư 164/2013/TT-BTC. Các đối tượng được tính là người phụ thuộc bao gồm:

• Con cái (dưới 18 tuổi; hoặc từ 18 tuổi trở lên nhưng bị khuyết tật, không có khả năng lao động; hoặc đang học tập tại Việt Nam, nước ngoài và không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng không quá 1.000.000 đồng).
• Vợ hoặc chồng không có khả năng lao động hoặc thu nhập bình quân tháng không quá 1.000.000 đồng.
• Cha, mẹ, ông, bà, anh, chị, em ruột và các cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế đang trực tiếp nuôi dưỡng, đáp ứng điều kiện về thu nhập tương tự.

Điều quan trọng là người nộp thuế phải làm thủ tục đăng ký và có đầy đủ hồ sơ chứng minh người phụ thuộc. Nhiều trường hợp không làm đúng thủ tục hoặc không cập nhật kịp thời thông tin người phụ thuộc, dẫn đến việc không được hưởng đủ giảm trừ, phải đóng thuế cao hơn mức cần thiết. Đăng ký sai, thuế vẫn tính đủ. Đừng để lãng phí quyền lợi của mình. Bạn có thể kiểm tra hướng dẫn đăng ký giảm trừ gia cảnh chi tiết tại đây.

Áp Lực Từ Lạm Phát Và Chi Phí Đời Sống: Giảm Trừ Có Theo Kịp?

Kể từ năm 2020, khi mức giảm trừ gia cảnh hiện hành được thiết lập, nền kinh tế Việt Nam và thế giới đã trải qua nhiều biến động. Đại dịch COVID-19, chuỗi cung ứng toàn cầu gián đoạn, và các xung đột địa chính trị đã đẩy giá cả hàng hóa, dịch vụ lên cao. Đồng tiền mất giá, sức mua giảm sút. Đây là một thực tế không thể phủ nhận.

Giá cả sinh hoạt tăng vọt là gánh nặng thấy rõ đối với mọi gia đình. Đơn cử, giá xăng RON 95 tại Việt Nam vào ngày 19/05/2026 ở mức 24.078 VND/lít, theo số liệu từ Perplexity. Con số này không chỉ cao hơn đáng kể so với những năm trước đó mà còn cho thấy sức ép chi phí đi lại. Mặc dù vẫn thấp hơn một số nước trong khu vực như Thái Lan (25.823 VND/lít), Lào (28.195 VND/lít), Trung Quốc (25.033 VND/lít) hay Campuchia (30.566 VND/lít) và đặc biệt là Singapore (74.834 VND/lít), nhưng đó chỉ là một phần nhỏ của bức tranh toàn cảnh.

🦉 Cú nhận xét: Chi phí sinh hoạt không chỉ dừng lại ở xăng dầu. Giá điện, nước, thực phẩm thiết yếu, học phí, dịch vụ y tế... tất cả đều tăng. Một suất ăn trưa đơn giản giờ đây cũng dễ dàng tiêu tốn 40.000 - 50.000 đồng, tăng gần gấp đôi so với cách đây 5-7 năm. Với mức giảm trừ 11 triệu đồng/tháng cho bản thân và 4,4 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc, nhiều gia đình cảm thấy con số này không còn đủ để trang trải các chi phí tối thiểu, đặc biệt tại các đô thị lớn.

Chính áp lực lạm phát này đang đặt ra câu hỏi lớn về tính công bằng của Luật Thuế TNCN hiện hành. Liệu một gia đình có thu nhập 18 triệu đồng/tháng, nuôi một con nhỏ, có thực sự dư dả để đóng thuế TNCN hay không? Hay họ đang phải "thắt lưng buộc bụng" để đáp ứng nghĩa vụ thuế, trong khi lẽ ra số tiền đó nên được dùng cho nhu cầu sống cơ bản? Đây là nỗi đau thầm kín của rất nhiều người nộp thuế, đòi hỏi một sự xem xét nghiêm túc từ các nhà làm luật.

Giảm Trừ Gia Cảnh Việt Nam và Chuẩn Mực Quốc Tế: Đâu Là Khoảng Cách?

Việc so sánh chính sách giảm trừ gia cảnh của Việt Nam với các quốc gia khác, đặc biệt là trong khu vực, là một cách hữu hiệu để đánh giá tính cạnh tranh và công bằng của hệ thống thuế. Tuy nhiên, việc so sánh trực tiếp các con số tuyệt đối thường khó khăn do khác biệt về mức sống, thu nhập bình quân và cơ cấu kinh tế. Điều quan trọng là phải xem xét tỷ lệ giảm trừ so với thu nhập bình quân đầu người hoặc so với mức chi phí sinh hoạt tối thiểu.

Tại nhiều quốc gia phát triển, mức giảm trừ gia cảnh (hoặc các khoản miễn giảm tương tự) thường được điều chỉnh linh hoạt hơn, có thể dựa trên chỉ số lạm phát hoặc GDP bình quân đầu người để đảm bảo tính phù hợp theo thời gian. Một số nước áp dụng hệ thống thuế lũy tiến với các bậc thuế rộng hơn và ngưỡng miễn thuế cao hơn, giúp giảm gánh nặng cho người có thu nhập thấp và trung bình.

Ví dụ, ở các nước phát triển như Mỹ, có nhiều loại khấu trừ và miễn trừ thuế khác nhau, bao gồm khấu trừ tiêu chuẩn (standard deduction) khá cao, cộng thêm các khoản tín dụng thuế cho trẻ em (child tax credit) hoặc người phụ thuộc. Các khoản này thường được điều chỉnh định kỳ. Tại các quốc gia Đông Nam Á, một số nước như Thái Lan hay Malaysia cũng có các mức giảm trừ gia cảnh đáng kể, song song với việc áp dụng các chính sách an sinh xã hội mạnh mẽ.

Đối với Việt Nam, dù đã có điều chỉnh tăng vào năm 2020, mức 11 triệu đồng cho bản thân và 4,4 triệu đồng cho người phụ thuộc vẫn còn được xem là thấp so với tốc độ tăng trưởng kinh tế và chi phí sinh hoạt, đặc biệt ở các thành phố lớn. Khi so sánh với các quốc gia có cùng trình độ phát triển, việc điều chỉnh định kỳ để đảm bảo mức giảm trừ phản ánh đúng chi phí sống tối thiểu là cực kỳ cần thiết. Chậm trễ trong việc cập nhật các con số này có thể khiến hệ thống thuế trở nên kém công bằng, gây áp lực lên những người lao động thu nhập trung bình, những người lẽ ra nên được hỗ trợ nhiều hơn để tái đầu tư vào cuộc sống và sản xuất.

Kịch Bản Chính Sách Thuế 2026 và Dự Báo: Liệu Có Thay Đổi Lớn?

Tính đến thời điểm hiện tại, chưa có văn bản quy phạm pháp luật chính thức nào của Quốc hội hay Ủy ban Thường vụ Quốc hội xác định mức giảm trừ gia cảnh cụ thể cho năm 2026. Tuy nhiên, các cuộc thảo luận và đề xuất về việc điều chỉnh Luật Thuế TNCN luôn diễn ra sôi nổi. Đây là một trong những chủ đề được cử tri và các chuyên gia kinh tế quan tâm hàng đầu.

Có một số kịch bản có thể xảy ra cho năm 2026:

1. Giữ nguyên mức hiện hành: Đây là kịch bản ít được mong muốn nhất. Nếu mức giảm trừ không thay đổi, gánh nặng thuế sẽ tiếp tục tăng lên do lạm phát, làm giảm sức mua và ảnh hưởng đến đời sống người dân. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng việc thay đổi quá thường xuyên sẽ gây phức tạp cho công tác quản lý thuế.
2. Điều chỉnh tăng theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI): Đây là một phương pháp khoa học và công bằng, giúp mức giảm trừ tự động thích ứng với lạm phát. Nếu áp dụng, mức giảm trừ sẽ tăng tương ứng với mức tăng của CPI trong giai đoạn nhất định. Kịch bản này được nhiều chuyên gia và người dân ủng hộ.
3. Điều chỉnh tăng cố định theo đề xuất mới: Một số đề xuất đã được đưa ra, ví dụ như tăng mức giảm trừ cho bản thân lên 13-15 triệu đồng và cho người phụ thuộc lên 5-6 triệu đồng. Mức tăng này cần được tính toán kỹ lưỡng dựa trên dữ liệu về thu nhập, chi phí sinh hoạt tối thiểu và khả năng cân đối ngân sách nhà nước.
4. Thay đổi phương pháp tính toán: Dù khó xảy ra trong ngắn hạn, một số nước áp dụng các mô hình phức tạp hơn, có thể dựa trên số lượng người phụ thuộc lũy tiến hoặc các khoản chi phí thực tế được chứng minh. Điều này sẽ đòi hỏi một sự thay đổi lớn về quản lý và công nghệ.

🦉 Cú nhận xét: Bất kỳ thay đổi nào về Giảm trừ gia cảnh đều phải được Quốc hội hoặc Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua bằng Nghị quyết. Quá trình này thường mất thời gian, bao gồm lấy ý kiến, thẩm định và biểu quyết. Do đó, nếu có thay đổi cho năm 2026, các thảo luận và dự thảo luật sẽ cần được đưa ra từ cuối năm 2025 hoặc đầu năm 2026. Người nộp thuế cần theo dõi sát sao thông tin từ Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế và các cơ quan truyền thông uy tín như VnExpress hoặc Thuvienphapluat.vn để cập nhật kịp thời.