⏱️ 11 phút đọc · 2168 từ

Giới Thiệu

Năm 2026 đang đến gần. Nhiều người lao động vẫn lúng túng khi nhận bảng lương. Con số NET cuối cùng liệu có đúng? Có bao nhiêu tiền đã "biến mất" vào các quỹ Bảo hiểm Xã hội (BHXH) hay Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN)? Đây là câu hỏi hàng triệu người Việt Nam đặt ra mỗi tháng.

Cú Kiểm Toán sẽ soi kỹ từng con số. Chúng ta sẽ bóc tách cơ chế tính lương NET 2026, từ các khoản BHXH, TNCN cho đến việc giảm trừ gia cảnh. Đặc biệt, chúng ta sẽ xem xét trường hợp giảm trừ cho mẹ, một khoản giảm trừ thường bị bỏ qua. Nắm chắc luật chơi, bạn sẽ kiểm soát tài chính tốt hơn.

🦉 Cú Thông Thái nhận xét: Hiểu rõ cơ cấu lương NET không chỉ giúp bạn tránh sai sót mà còn mở ra cơ hội tối ưu thu nhập hợp pháp. Đừng để tiền của mình bị khấu trừ mà không rõ lý do.

Bóc Tách Lương NET 2026: BHXH và TNCN

Lương NET là khoản tiền thực lĩnh sau khi đã trừ đi các khoản đóng góp bắt buộc. Hai khoản lớn nhất là BHXH và Thuế TNCN. Mỗi đồng tiền trước thuế đều phải đi qua cổng kiểm soát này.

Gánh Nặng BHXH: Tỷ lệ và Mức Trần

Bảo hiểm xã hội là khoản đóng góp bắt buộc. Nó đảm bảo quyền lợi hưu trí, ốm đau, thai sản, tai nạn lao động. Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014, người lao động (NLĐ) và người sử dụng lao động (NSDLĐ) đều có nghĩa vụ đóng.

Hiện tại, tổng tỷ lệ đóng BHXH, BHYT, BHTN là 32% trên quỹ lương. Trong đó, NLĐ đóng 10.5% và NSDLĐ đóng 21.5%. Cụ thể:

• BHXH: NLĐ 8%, NSDLĐ 17.5%

• BHYT: NLĐ 1.5%, NSDLĐ 3%

• BHTN: NLĐ 1%, NSDLĐ 1% (áp dụng với NSDLĐ có sử dụng từ 01 lao động trở lên)

Mức lương làm căn cứ đóng BHXH không vượt quá 20 lần mức lương cơ sở. Mức lương cơ sở hiện tại là 1.800.000 VND/tháng. Như vậy, mức trần đóng BHXH là 36.000.000 VND/tháng. Bất kỳ phần lương nào trên con số này sẽ không phải đóng BHXH bắt buộc.

Thuế TNCN: Các Bước Tính Chuẩn

Thuế TNCN được tính dựa trên thu nhập chịu thuế sau khi đã trừ đi các khoản giảm trừ. Đây là thuế lũy tiến từng phần, nghĩa là thu nhập càng cao, mức thuế suất càng tăng.

Công thức tính rất rõ ràng. Căn cứ Điều 7 Thông tư 111/2013/TT-BTC, các bước như sau:

• Bước 1: Tính tổng thu nhập chịu thuế. Bao gồm lương, thưởng, phụ cấp (trừ các khoản không chịu thuế theo luật).

• Bước 2: Trừ các khoản giảm trừ. Gồm giảm trừ gia cảnh, các khoản đóng BHXH, BHYT, BHTN bắt buộc, các khoản đóng quỹ hưu trí tự nguyện (có điều kiện), và các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo.

• Bước 3: Xác định thu nhập tính thuế. Thu nhập chịu thuế sau khi đã trừ các khoản giảm trừ.

• Bước 4: Áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần.

Biểu thuế suất hiện hành (theo Điều 22 Luật Thuế TNCN):

Bậc	Thu nhập tính thuế/tháng (triệu VND)	Thuế suất
1	Đến 5	5%
2	Trên 5 đến 10	10%
3	Trên 10 đến 18	15%
4	Trên 18 đến 32	20%
5	Trên 32 đến 52	25%
6	Trên 52 đến 80	30%
7	Trên 80	35%

Ví dụ: Bạn có thu nhập tính thuế là 20 triệu/tháng. Bạn sẽ phải đóng thuế 5% cho 5 triệu đầu, 10% cho 5 triệu tiếp theo, 15% cho 8 triệu tiếp theo, và 20% cho 2 triệu còn lại. Phức tạp? Cú Thông Thái có công cụ cho bạn. Bạn có thể tự kiểm tra ngay tại đây — chỉ cần nhập 3 con số.

Giảm Trừ Gia Cảnh: Quyền Lợi Cần Biết

Giảm trừ gia cảnh là khoản tiền được trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế TNCN. Nó giúp giảm gánh nặng thuế cho người nộp thuế và gia đình họ. Căn cứ Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14, mức giảm trừ cụ thể đã được quy định.

Giảm Trừ Bản Thân và Người Phụ Thuộc

Có hai loại giảm trừ gia cảnh chính:

• Giảm trừ cho bản thân người nộp thuế: Mức hiện tại là 11 triệu VND/tháng (132 triệu VND/năm). Đây là khoản mặc định ai cũng được hưởng.

• Giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc: Mức hiện tại là 4.4 triệu VND/tháng (52.8 triệu VND/năm).

Để được giảm trừ cho người phụ thuộc, phải đáp ứng các điều kiện cụ thể. Ví dụ, con dưới 18 tuổi, con từ 18 tuổi trở lên nhưng bị khuyết tật hoặc không có khả năng lao động, hoặc đang theo học đại học. Người phụ thuộc phải có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn không quá 1 triệu VND.

Việc kê khai người phụ thuộc cần tuân thủ thủ tục nghiêm ngặt. Phải có giấy tờ chứng minh quan hệ, khả năng phụ thuộc, và thu nhập. Thiếu một giấy tờ nhỏ cũng có thể khiến khoản giảm trừ bị từ chối.

Trường Hợp Đặc Biệt: Giảm Trừ Cho Mẹ

Giảm trừ cho cha, mẹ (hoặc các cá nhân khác không nơi nương tựa) là người phụ thuộc cũng là một khoản quan trọng. Để được giảm trừ cho mẹ, cần chứng minh mẹ bạn:

• Không có khả năng lao động (nếu trong độ tuổi lao động) hoặc đã hết tuổi lao động.

• Không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn không quá 1 triệu VND.

Các giấy tờ cần thiết bao gồm chứng minh thư nhân dân/căn cước công dân của mẹ, giấy tờ chứng minh quan hệ ruột thịt (giấy khai sinh, sổ hộ khẩu). Nếu mẹ không có khả năng lao động, cần có giấy xác nhận của cơ quan y tế. Trường hợp mẹ đã hết tuổi lao động thì chỉ cần CMND/CCCD để xác định tuổi. Việc kê khai đúng và đủ giấy tờ là chìa khóa để không mất quyền lợi này.

Nhiều người bỏ qua khoản giảm trừ này vì nghĩ thủ tục phức tạp. Tuy nhiên, 4.4 triệu VND mỗi tháng là con số không nhỏ, giúp giảm đáng kể nghĩa vụ thuế TNCN. Hãy đảm bảo bạn tận dụng tối đa. Bạn có thể tìm hiểu thêm về các loại giảm trừ tại công cụ Giảm Trừ Gia Cảnh của Cú Thông Thái.

Ưu Nhược Điểm Của Cơ Chế Tính Lương NET Hiện Hành (và Xu Hướng 2026)

Cơ chế tính lương NET hiện tại, bao gồm các quy định về BHXH và TNCN, có cả mặt tích cực lẫn hạn chế đối với người lao động và nền kinh tế. Hiểu rõ điều này giúp chúng ta có cái nhìn toàn diện hơn về tài chính cá nhân.

Ưu Điểm: An Sinh và Công Bằng

Hệ thống BHXH và TNCN có nhiều ưu điểm không thể phủ nhận. Trước hết, nó tạo ra một lưới an sinh xã hội vững chắc. Khoản đóng BHXH đảm bảo người lao động có lương hưu khi về già, được hỗ trợ khi ốm đau, thai sản, hoặc thất nghiệp. Đây là một quỹ dự phòng quan trọng, giảm thiểu rủi ro cho cá nhân và gia đình.

• Đảm bảo an sinh xã hội: Cung cấp các chế độ hưu trí, ốm đau, thai sản. Điều này đặc biệt quan trọng trong một xã hội đang già hóa như Việt Nam.

• Phân phối lại thu nhập: Thuế TNCN lũy tiến giúp người có thu nhập cao đóng góp nhiều hơn. Điều này thể hiện sự công bằng xã hội, giúp tái phân phối nguồn lực cho các chương trình phúc lợi công cộng.

• Khuyến khích hỗ trợ người phụ thuộc: Khoản giảm trừ gia cảnh, đặc biệt cho người phụ thuộc, khuyến khích các cá nhân có trách nhiệm với gia đình. Nó giúp giảm gánh nặng thuế cho những người đang nuôi dưỡng con nhỏ hoặc cha mẹ già yếu, thể hiện tính nhân văn của chính sách.

Những ưu điểm này là nền tảng cho sự ổn định và phát triển bền vững của xã hội. Chúng ta không chỉ nhìn vào con số NET mà còn phải nhìn vào giá trị dài hạn mà các khoản đóng góp mang lại.

Nhược Điểm: Gánh Nặng và Phức Tạp

Tuy nhiên, cơ chế này cũng tồn tại những nhược điểm đáng kể, đặc biệt khi nhìn vào thu nhập thực tế của người lao động.

• Gánh nặng lên thu nhập trung bình: Các khoản khấu trừ khiến nhiều người có thu nhập trung bình cảm thấy áp lực. Mặc dù các mức giảm trừ đã được điều chỉnh, nhưng với chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, thu nhập NET thường không đủ để trang trải.

• Phức tạp trong tính toán: Việc tính toán BHXH và TNCN đòi hỏi người lao động phải hiểu rõ nhiều quy định, biểu thuế. Điều này gây khó khăn cho những người không chuyên về tài chính. Đây là lúc công cụ của Cú Thông Thái phát huy tác dụng. Bạn có thể dùng Máy Tính Lương NET để đơn giản hóa quá trình này.

• Ảnh hưởng đến sức cạnh tranh lao động: Các doanh nghiệp cũng chịu gánh nặng đóng góp BHXH cho người lao động, điều này có thể làm tăng chi phí lao động và ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Khi tính toán lương NET, không chỉ các khoản khấu trừ trực tiếp mà cả chi phí sinh hoạt cũng "ăn mòn" thu nhập thực tế. Lấy ví dụ, giá RON 95 tại Việt Nam là 24.330 VND/lít (Nguồn: pvoil, 2026-03-27). Hãy so sánh với các quốc gia trong khu vực:

Quốc gia	Giá RON 95 (VND/lít)
Việt Nam	24.330
Thái Lan	25.794
Lào	28.162
Trung Quốc	25.004
Campuchia	30.531
Singapore	74.749

Dù Việt Nam có lợi thế về giá xăng so với Singapore hay Campuchia, nhưng đây vẫn là khoản chi phí đáng kể trong ngân sách gia đình, đặc biệt khi thu nhập NET bị giảm bởi BHXH và TNCN. Điều này nhấn mạnh sự cần thiết phải tối ưu mọi khía cạnh tài chính cá nhân. Một khoản thuế TNCN hay BHXH tưởng chừng nhỏ nhưng cộng dồn lại sẽ tạo ra áp lực đáng kể khi chi phí sinh hoạt cơ bản vẫn cao.

Bài Học Cho Người Nộp Thuế

Để tối ưu hóa thu nhập thực tế của mình trong bối cảnh các quy định về BHXH và TNCN, Cú Kiểm Toán có 3 mẹo quan trọng sau:

• 1. Rà soát và Tối ưu Giảm Trừ Gia Cảnh: Đây là công cụ hợp pháp và hiệu quả nhất để giảm số thuế TNCN phải nộp. Đảm bảo bạn đã kê khai đầy đủ người phụ thuộc đủ điều kiện (con, cha mẹ, vợ/chồng không có khả năng lao động,...) và chuẩn bị hồ sơ hợp lệ. Một sai sót nhỏ có thể khiến bạn mất hàng triệu đồng tiền giảm trừ. Cứ 4.4 triệu/người phụ thuộc/tháng là con số đáng kể.

• 2. Kiểm tra Kỹ Bảng Lương và Sao Kê Thuế: Đừng bao giờ chỉ nhìn vào con số cuối cùng. Hãy so sánh chi tiết các khoản khấu trừ BHXH, BHYT, BHTN và TNCN trên bảng lương với các quy định hiện hành. Sai sót từ bộ phận kế toán là điều có thể xảy ra. Hãy yêu cầu giải thích nếu có bất kỳ điểm nào chưa rõ ràng.

• 3. Tận dụng Công Cụ Tính Toán Thông Minh: Với sự phức tạp của các quy định, việc tự tính toán có thể dễ sai. Hãy sử dụng các công cụ tính thuế đáng tin cậy. Công cụ Máy Tính Thuế TNCN và Máy Tính Lương NET của Cú Thông Thái sẽ giúp bạn chỉ mất 30 giây để nhập số liệu và nhận kết quả chính xác, giúp bạn chủ động trong kế hoạch tài chính.

Kết Luận

Tính toán lương NET 2026 không chỉ là một công việc kế toán khô khan. Đó là chìa khóa để mỗi người lao động hiểu rõ giá trị thực sự của công sức mình bỏ ra. Với các quy định về BHXH, TNCN và giảm trừ gia cảnh, việc nắm vững luật chơi sẽ giúp bạn tối ưu hóa thu nhập thực tế. Đừng để mình thuộc 98% những người không biết. Hãy chủ động kiểm soát tài chính cá nhân.

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn

🎯 Key Takeaways

Thu nhập NET là lương sau khi trừ BHXH, BHYT, BHTN (10.5% lương đóng BHXH) và Thuế TNCN.

Mức giảm trừ gia cảnh hiện tại là 11 triệu VND/tháng cho bản thân và 4.4 triệu VND/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Tận dụng triệt để khoản này để giảm thuế TNCN.

Giảm trừ cho mẹ (hoặc người phụ thuộc khác) cần chứng minh không có khả năng lao động/hết tuổi lao động và thu nhập bình quân không quá 1 triệu VND/tháng.

Giá xăng RON 95 tại Việt Nam là 24.330 VND/lít (Nguồn: pvoil, 2026-03-27), dù thấp hơn Singapore nhưng vẫn là chi phí đáng kể, làm tăng áp lực lên thu nhập NET.

Luôn kiểm tra kỹ bảng lương và sử dụng công cụ tính toán uy tín để tránh sai sót và tối ưu hóa tài chính cá nhân.

🧮 Cú Kiểm Toán khuyên

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn

📋 Ví Dụ Thực Tế

Chị Nguyễn Thị Lan, 32 tuổi, kế toán tại công ty logistics ở quận 7, TP.HCM.

💰 Thu nhập: 18 triệu/tháng · 1 con gái 4 tuổi, chồng freelance có thu nhập không ổn định và dưới mức chịu thuế

Chị Nguyễn Thị Lan, 32 tuổi, làm kế toán tại một công ty logistics ở quận 7, TP.HCM, với mức lương gross là 18 triệu đồng/tháng. Chị có một con gái 4 tuổi và chồng làm freelance, thu nhập không ổn định và thường dưới mức chịu thuế TNCN. Chị Lan luôn lo lắng về việc tính toán lương NET hàng tháng, đặc biệt là các khoản khấu trừ BHXH và TNCN. Có lúc chị thắc mắc liệu mình có đóng thuế TNCN quá nhiều không khi nuôi con nhỏ và gánh vác phần lớn chi phí gia đình. Để giải tỏa nỗi lo này, chị Lan quyết định sử dụng Máy Tính Lương NET của Cú Thông Thái. Chị nhập mức lương gross 18 triệu, số lượng người phụ thuộc là 1 (con gái), và các khoản BHXH, BHYT, BHTN theo đúng quy định (10.5% của 18 triệu = 1.890.000 VND). Công cụ nhanh chóng trả về kết quả: Thu nhập chịu thuế của chị sau khi trừ BHXH là 16.110.000 VND. Sau đó, công cụ tiếp tục trừ giảm trừ bản thân (11 triệu VND) và giảm trừ cho con (4.4 triệu VND). Kết quả cuối cùng, thu nhập tính thuế của chị Lan là: 16.110.000 - 11.000.000 - 4.400.000 = 710.000 VND. Với mức thu nhập tính thuế thấp như vậy, chị Lan chỉ phải đóng một khoản thuế TNCN rất nhỏ (5% của 710.000 VND = 35.500 VND). Chị Lan rất bất ngờ và nhẹ nhõm khi biết mình chỉ đóng một khoản thuế nhỏ xíu, chứ không phải con số lớn như chị vẫn hình dung. Công cụ Cú Thông Thái đã giúp chị Lan nắm rõ tài chính của mình chỉ trong vài phút.

💰 Tính Thuế TNCN

Miễn phí · Không cần đăng ký · Kết quả trong 30 giây

❓ Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

❓ Mức lương bao nhiêu thì phải đóng thuế TNCN?

Theo quy định hiện hành, nếu thu nhập sau khi đã trừ các khoản giảm trừ (bản thân 11 triệu/tháng, người phụ thuộc 4.4 triệu/tháng) vượt quá 0 đồng, bạn sẽ phải đóng thuế TNCN. Nếu chỉ có giảm trừ bản thân, thu nhập trên 11 triệu/tháng là bắt đầu chịu thuế.

❓ Tôi có thể kê khai bao nhiêu người phụ thuộc?

Bạn có thể kê khai không giới hạn số lượng người phụ thuộc, miễn là mỗi người đều đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật về thuế TNCN. Quan trọng là phải có đủ hồ sơ chứng minh.

❓ Nếu lương NET của tôi thấp, có cách nào để cải thiện không?

Để cải thiện lương NET, bạn cần tối ưu các khoản giảm trừ gia cảnh. Đảm bảo kê khai đầy đủ và chính xác người phụ thuộc. Ngoài ra, đàm phán lương gross cao hơn hoặc tìm kiếm các khoản phụ cấp không chịu thuế cũng là những lựa chọn đáng cân nhắc.