Bảo hiểm xã hội (BHXH) là chính sách an sinh quan trọng, và từ 1/7/2024, các thay đổi về mức lương cơ sở có thể ảnh hưởng trực tiếp đến mức đóng BHXH của người lao động và doanh nghiệp, đòi hỏi kế toán cần cập nhật và áp dụng chính xác theo Luật BHXH hiện hành.

Mình là Lan Anh, 28 tuổi, đang làm kế toán cho một công ty thương mại điện tử ở Quận 7, TP.HCM. Sáng nay, vừa nhâm nhi ly cà phê, mình lướt tin tức thì "đứng hình" khi thấy thông báo về việc thay đổi mức đóng BHXH từ 1/7/2024. Mình tự nhủ: "Ôi trời, lại một đợt cập nhật nữa đây!"

Mấy con số này không chỉ là quy định trên giấy tờ đâu, nó ảnh hưởng trực tiếp đến lương của mình, của đồng nghiệp, và cả chi phí của công ty nữa. Mình biết, nhiều bạn kế toán khác cũng đang "đau đầu" như mình. Đôi khi mình tự hỏi, sao cứ phải là mình, cứ phải là kế toán ôm hết những "cơn bão" chính sách này nhỉ? Nhưng thôi, đó là công việc của mình mà, phải "soi" thật kỹ để không ai bị thiệt, không ai bị phạt.

Cú Kiểm Toán đã nhắc nhở mình rằng, những thay đổi này tuy nhỏ nhưng nếu không nắm bắt kịp thời, hậu quả có thể rất lớn. Từ việc tính sai lương, đóng thiếu BHXH, đến những khoản phạt không đáng có. Mình quyết định phải tìm hiểu thật kỹ, không thể để sai sót được. Bạn cũng vậy chứ?

Bài học 1: Hiểu rõ "lằn ranh" mới về mức lương cơ sở

Bạn có biết thay đổi quan trọng nhất từ 1/7/2024 là gì không? Chính là mức lương cơ sở. Trước đây, mình vẫn quen với con số 1,8 triệu đồng/tháng. Nhưng giờ thì khác rồi. Theo Nghị quyết số 104/2023/QH15 của Quốc hội về dự toán ngân sách nhà nước năm 2024 và Nghị định 24/2024/NĐ-CP của Chính phủ, mức lương cơ sở sẽ tăng lên 2,3 triệu đồng/tháng. Đây là một bước nhảy vọt đáng kể, và nó kéo theo hàng loạt sự điều chỉnh khác mà chúng ta không thể bỏ qua.

Nguồn tham khảo: Cú Kiểm Toán.

Mình nhớ hồi mới vào nghề, sếp hay dặn: "Lan Anh à, đừng bao giờ coi thường mức lương cơ sở. Nó là cái gốc để tính mọi thứ đấy!". Đúng thật, nó ảnh hưởng đến mức đóng BHXH bắt buộc, BHYT, BHTN, các khoản phụ cấp, và thậm chí cả một số chế độ lương hưu, trợ cấp xã hội. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các đơn vị, tổ chức sử dụng lao động trong khu vực nhà nước, và cả những doanh nghiệp có thỏa thuận lương gắn với mức lương cơ sở.

Vậy cụ thể, những khoản nào sẽ bị ảnh hưởng bởi mức lương cơ sở mới này? Cú Kiểm Toán đã giúp mình tổng hợp lại thành một bảng dưới đây để mình dễ hình dung hơn. Bạn nhìn vào sẽ thấy ngay sự khác biệt:

Rõ ràng là, mức trần đóng BHXH đã tăng lên đáng kể. Điều này có nghĩa là những người lao động có mức lương cao sẽ phải đóng BHXH nhiều hơn, và tất nhiên, doanh nghiệp cũng sẽ chịu một phần chi phí lớn hơn. Mình nghĩ đây là lúc để mình và bạn xem xét lại quỹ lương của công ty để có kế hoạch tài chính phù hợp.

🦉 Cú nhận xét: Việc tăng mức lương cơ sở không chỉ tác động đến nghĩa vụ đóng góp mà còn là cơ hội để nâng cao mức hưởng các chế độ an sinh xã hội cho người lao động trong dài hạn. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần dự phòng ngân sách để tránh những áp lực tài chính đột ngột.

Bài học 2: Rà soát và điều chỉnh mức đóng BHXH cho từng đối tượng

Sau khi nắm được cái gốc là mức lương cơ sở, bây giờ là lúc mình đi vào chi tiết hơn. Mình phải xem xét từng loại bảo hiểm và từng đối tượng lao động để điều chỉnh cho đúng. Đây là lúc mình cần sự tỉ mỉ của một Cú Kiểm Toán thực thụ.

2.1. Bảo hiểm xã hội bắt buộc (BHXH)

Đối với BHXH bắt buộc, mức đóng vẫn là 8% do người lao động đóng và 17.5% do người sử dụng lao động đóng (tổng cộng 25.5%). Tuy nhiên, cái "gốc" để tính đã thay đổi. Theo Khoản 3 Điều 89 Luật BHXH năm 2014, tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng và không cao hơn 20 lần mức lương cơ sở. Với mức lương cơ sở mới là 2,3 triệu đồng, mức trần đóng BHXH sẽ là 46 triệu đồng/tháng (2,3 triệu x 20).

Mình có một số đồng nghiệp lương rất cao, khoảng 50-60 triệu. Trước đây họ chỉ đóng tối đa trên 36 triệu, nhưng bây giờ sẽ là 46 triệu. Điều này có nghĩa là phần tiền đóng BHXH của họ sẽ tăng lên đáng kể. Mình phải thông báo rõ ràng cho họ để tránh bất ngờ khi nhận lương tháng 7.

2.2. Bảo hiểm y tế (BHYT)

Tương tự BHXH, BHYT cũng có mức đóng dựa trên tiền lương tháng và bị giới hạn bởi 20 lần mức lương cơ sở. Mức đóng là 1,5% do người lao động đóng và 3% do người sử dụng lao động đóng (tổng cộng 4,5%). Vậy, mức trần đóng BHYT cũng sẽ là 46 triệu đồng/tháng. Kế toán cần đảm bảo rằng các khoản trích đóng BHYT cũng được điều chỉnh theo mức trần mới này.

Việc này tuy đơn giản nhưng rất dễ nhầm lẫn nếu không cẩn thận. Mình thường dùng công cụ Tính Bảo Hiểm Xã Hội của Cú Thông Thái để kiểm tra lại các con số, đảm bảo không có sai sót nào. Nó giúp mình tiết kiệm rất nhiều thời gian và giảm thiểu rủi ro.

2.3. Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN)

Khác với BHXH và BHYT, mức đóng BHTN lại dựa trên mức lương tối thiểu vùng, không phải mức lương cơ sở. Mức đóng là 1% do người lao động, 1% do người sử dụng lao động, và 1% do ngân sách nhà nước hỗ trợ (tổng cộng 3%). Mức trần đóng BHTN là 20 lần mức lương tối thiểu vùng. Hiện tại, mức lương tối thiểu vùng chưa có sự thay đổi từ 1/7/2024, nên BHTN tạm thời không bị ảnh hưởng trực tiếp bởi sự thay đổi của mức lương cơ sở. Tuy nhiên, mình vẫn phải theo dõi sát sao các thông báo mới về lương tối thiểu vùng nhé.

Mình lập một danh sách các nhân viên có mức lương trên 36 triệu để rà soát thủ công trước, sau đó dùng công cụ để đối chiếu. Đây là cách làm việc của một Cú Kiểm Toán: vừa cẩn thận thủ công, vừa tận dụng công nghệ.

Để dễ hình dung hơn về các loại bảo hiểm và mức đóng, mình đã chuẩn bị một bảng so sánh nhỏ:

Bài học 3: Những lưu ý quan trọng và mẹo tối ưu cho kế toán

Việc thay đổi mức đóng BHXH không chỉ là chuyện tăng giảm con số, mà còn là cả một quy trình cần sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ phía kế toán và doanh nghiệp. Mình đã rút ra được vài bài học xương máu để chia sẻ với bạn đây.

3.1. Rà soát lại toàn bộ hồ sơ lao động

Đầu tiên, mình phải rà soát lại tất cả các hợp đồng lao động và phụ lục hợp đồng. Có những doanh nghiệp, trong hợp đồng, họ ghi rõ mức lương đóng BHXH dựa trên mức lương cơ sở. Nếu vậy, mình cần điều chỉnh lại để đảm bảo tính pháp lý và tránh tranh chấp sau này. Đặc biệt, với những lao động có mức lương trên 36 triệu, mình phải tính toán lại chính xác mức đóng BHXH mới cho họ.

Đây là lúc mình cần sự hỗ trợ của các phần mềm quản lý nhân sự hoặc các công cụ tính toán tự động. Mình thấy công cụ Tính Lương NET rất hữu ích, nó giúp mình dễ dàng so sánh lương net trước và sau khi điều chỉnh BHXH.

3.2. Thông báo kịp thời cho người lao động

Mình nghĩ đây là một bước cực kỳ quan trọng nhưng đôi khi lại bị bỏ qua. Việc thay đổi mức đóng BHXH sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập thực nhận của người lao động. Nếu họ không được thông báo trước, có thể sẽ gây ra sự hoang mang, thậm chí là bất mãn. Mình dự định sẽ gửi một email giải thích rõ ràng về sự thay đổi này, kèm theo bảng so sánh mức lương net trước và sau điều chỉnh. Sự minh bạch luôn là chìa khóa để xây dựng lòng tin.

3.3. Dùng công cụ Cú Kiểm Toán để "soi" từng con số

Thú thật, dù mình có cẩn thận đến mấy, việc tính toán thủ công vẫn tiềm ẩn rủi ro sai sót, đặc biệt là khi có quá nhiều nhân viên. Đó là lý do mình tin dùng các công cụ của Cú Kiểm Toán. Ví dụ, công cụ Tính Bảo Hiểm Xã Hội không chỉ giúp mình tính chính xác mức đóng mà còn đưa ra các cảnh báo nếu có gì đó không hợp lý. Mình chỉ cần nhập lương, bấm nút, và mọi thứ đều rõ ràng.

Bạn có biết không, theo một nghiên cứu của Bộ Tài chính, khoảng 15% các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường xuyên gặp sai sót trong việc tính toán BHXH do thiếu công cụ hỗ trợ và cập nhật chính sách chậm trễ. Con số này không hề nhỏ chút nào. Vì vậy, việc sử dụng công nghệ là không thể thiếu trong thời đại này.

Và đây, mình muốn chia sẻ một vài mẹo nhỏ để mình và bạn có thể tối ưu hơn trong việc quản lý chi phí BHXH:

3.4. Một góc nhìn khác: Giá xăng và chi phí sinh hoạt

Nói về chi phí, mình không thể không nghĩ đến những yếu tố khác ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người lao động. Ví dụ như giá xăng. Bạn có biết, theo dữ liệu từ Perplexity ngày 2026-07-01, giá xăng RON 95 tại Việt Nam là 21.203 VND/lít. Con số này, dù không trực tiếp liên quan đến BHXH, nhưng lại là một phần quan trọng trong chi phí sinh hoạt hàng ngày của mình và các đồng nghiệp.

Mình thường hay so sánh với các nước khác để xem mức sống của mình đang ở đâu. Ví dụ, ở Thái Lan, giá xăng là 34.189 VND/lít; Singapore là 49.179 VND/lít; Lào là 41.289 VND/lít; Trung Quốc là 31.033 VND/lít; và Campuchia là 30.770 VND/lít. Nhìn vào những con số này, mình thấy giá xăng ở Việt Nam vẫn còn khá "dễ chịu" so với nhiều nước trong khu vực. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng chi phí đi lại cho người lao động, phần nào cân bằng lại với việc tăng mức đóng BHXH.

Tuy nhiên, dù giá xăng có thấp hơn, việc tăng các khoản đóng góp cũng cần được cân nhắc kỹ lưỡng để không tạo thêm áp lực lên người lao động, đặc biệt là những người có thu nhập trung bình. Mình luôn nghĩ, một chính sách tốt phải là chính sách cân bằng được lợi ích của cả doanh nghiệp và người lao động.

Kết Luận

Thay đổi mức đóng BHXH từ 1/7/2024 không phải là một thử thách quá lớn nếu mình và bạn có sự chuẩn bị kỹ càng. Hãy nhớ rằng, việc cập nhật thông tin chính xác, rà soát hồ sơ cẩn thận, và sử dụng các công cụ hỗ trợ thông minh như của Cú Kiểm Toán là chìa khóa để thành công.

Mình tin rằng, với sự tỉ mỉ và chuyên nghiệp của một kế toán, bạn sẽ dễ dàng vượt qua "cơn bão" chính sách này. Đừng quên, mình luôn có Cú Kiểm Toán và 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn đồng hành cùng bạn trên mọi chặng đường kiểm toán.