1. Những thay đổi cốt lõi nào trong quy định giảm trừ gia cảnh và tiêu chuẩn NPT cần lưu ý năm 2026?

Phân tích sự chuyển dịch từ Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 và tác động trực tiếp đến việc quản lý hồ sơ người phụ thuộc.

Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo thông tin pháp luật thuế và kế toán tại thời điểm biên soạn, không thay thế cho văn bản hướng dẫn hành chính của Cơ quan Thuế hay dịch vụ tư vấn pháp lý, kế toán, kiểm toán chính thức. Người nộp thuế và hộ kinh doanh cần đối chiếu trực tiếp với các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành hoặc tham vấn chuyên gia thuế trước khi kê khai và ra quyết định.

Năm 2026, quy định về người phụ thuộc (NPT) yêu cầu sự chuẩn xác tuyệt đối trong khâu kiểm soát hồ sơ. Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 tập trung vào việc số hóa dữ liệu cư trú, yêu cầu người nộp thuế phải cập nhật thông tin đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

• Mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân và NPT được điều chỉnh dựa trên chỉ số giá tiêu dùng thực tế.
• Hồ sơ NPT phải chứng minh được thu nhập bình quân tháng không vượt quá ngưỡng quy định mới.
• Việc đăng ký NPT qua cổng thông tin điện tử yêu cầu xác thực định danh mức độ 2.

Kế toán tổng hợp cần rà soát lại toàn bộ hồ sơ NPT của nhân sự, đặc biệt là các trường hợp NPT là người cao tuổi hoặc người khuyết tật. Việc thiếu sót chứng từ xác minh thu nhập có thể dẫn đến rủi ro bị truy thu thuế khi cơ quan chức năng thực hiện đối soát dữ liệu tự động. Sự chuyển dịch này đòi hỏi bộ phận kế toán phải chủ động cập nhật định kỳ thay vì chờ đến thời điểm quyết toán cuối năm.

Làm rõ mối quan hệ giữa ngưỡng miễn thuế theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP và việc xác định thu nhập bình quân của người phụ thuộc.

2. Ngưỡng miễn thuế Hộ kinh doanh 500 triệu đồng/năm từ 2026 ảnh hưởng ra sao đến tính toán thu nhập gia đình?

Làm rõ mối quan hệ giữa ngưỡng miễn thuế theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP và việc xác định thu nhập bình quân của người phụ thuộc.

Nghị định 68/2026/NĐ-CP thiết lập ngưỡng doanh thu miễn thuế 500 triệu đồng/năm cho hộ kinh doanh, tác động trực tiếp đến cách xác định thu nhập của NPT trong gia đình. Trước đây, việc xác định thu nhập của NPT thường dựa trên báo cáo thu nhập từ kinh doanh, nay cần tách biệt rõ giữa doanh thu chịu thuế và thu nhập thực tế sau khi trừ các chi phí hợp lý.

Kế toán cần lưu ý rằng, mặc dù hộ kinh doanh được miễn thuế dưới ngưỡng 500 triệu, nhưng thu nhập này vẫn được tính vào tổng thu nhập của cá nhân khi xét điều kiện làm NPT. Nếu tổng thu nhập từ nhiều nguồn vượt ngưỡng, cá nhân đó sẽ không đủ điều kiện làm NPT, làm tăng nghĩa vụ thuế TNCN của người bảo lãnh. Việc quản lý chặt chẽ dòng tiền và kê khai đúng nguồn thu nhập là yếu tố sống còn để tránh sai sót.

Giải mã ranh giới giữa nợ thuế hành chính và nợ xấu tín dụng, giúp kế toán tổng hợp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chủ doanh nghiệp.

3. Tại sao cần kiểm soát rủi ro thuế và công nợ để tránh việc tạm hoãn xuất cảnh theo Nghị định 49/2025/NĐ-CP?

Giải mã ranh giới giữa nợ thuế hành chính và nợ xấu tín dụng, giúp kế toán tổng hợp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của chủ doanh nghiệp.

Nghị định 49/2025/NĐ-CP quy định cụ thể về việc tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân, đại diện pháp luật của doanh nghiệp đang có nợ thuế quá hạn. Đây là biện pháp hành chính nghiêm khắc nhằm đảm bảo nghĩa vụ với ngân sách nhà nước, khác biệt hoàn toàn với nợ xấu tín dụng (Nhóm 1-5) theo Thông tư 31/2024/TT-NHNN.

Nợ xấu tín dụng chỉ ảnh hưởng đến điểm CIC và khả năng tiếp cận vốn, trong khi nợ thuế có thể gây ra lệnh cấm xuất cảnh ngay lập tức. Kế toán cần thực hiện các bước sau để phòng ngừa rủi ro:

• Thường xuyên tra cứu tình trạng nợ thuế trên hệ thống của Tổng cục Thuế.
• Đối chiếu công nợ định kỳ theo Điều 357 và 468 Bộ luật Dân sự 2015 để tránh tranh chấp kéo dài.
• Tuân thủ Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 khi xử lý hồ sơ công nợ, tuyệt đối không công khai dữ liệu định danh lên mạng xã hội.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý, kế toán hay hướng dẫn chính thức từ Cơ quan Thuế quản lý trực tiếp. Các công cụ tính thuế và giải pháp hỗ trợ tại Thuế Cú Thông Thái được thiết kế để hỗ trợ tra cứu; quý độc giả vui lòng đối chiếu văn bản pháp luật hiện hành hoặc liên hệ chuyên gia để được tư vấn hồ sơ cụ thể.

4. Làm thế nào để tuân thủ Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 khi kê khai thông tin người phụ thuộc?

Việc kê khai thông tin người phụ thuộc (NPT) đòi hỏi doanh nghiệp lưu trữ dữ liệu nhạy cảm như số CCCD, ngày sinh và mối quan hệ nhân thân. Theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15, việc quản lý hồ sơ này phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc bảo mật nhằm tránh rò rỉ thông tin.

Doanh nghiệp cần áp dụng các biện pháp kỹ thuật như mã hóa dữ liệu và kiểm soát quyền truy cập nội bộ. Tuyệt đối không công khai mã số thuế hoặc thông tin định danh cá nhân của NPT trên các nền tảng trực tuyến không được bảo mật. Mọi quy trình thu thập phải có sự đồng ý bằng văn bản của người lao động.

• Mã hóa dữ liệu cá nhân bằng thuật toán SHA-256 trong hệ thống quản trị nhân sự.
• Phân quyền truy cập hồ sơ thuế theo cấp độ, chỉ nhân sự chuyên trách mới được xem dữ liệu chi tiết.
• Sử dụng các kênh truyền tải dữ liệu có bảo mật cao khi gửi hồ sơ cho cơ quan thuế.
• Định kỳ rà soát và hủy bỏ hồ sơ NPT đã quá thời hạn lưu trữ theo quy định kế toán.

Việc tuân thủ không chỉ giúp doanh nghiệp tránh các chế tài hành chính mà còn củng cố niềm tin với người lao động. Hãy đảm bảo quy trình lưu trữ hồ sơ thuế tại doanh nghiệp được chuẩn hóa theo đúng tinh thần của Luật 91/2025/QH15.

Hướng dẫn quy trình bảo mật dữ liệu nhạy cảm của người phụ thuộc là bước nền tảng để tiến tới kiểm soát rủi ro từ các đối tác giao dịch trong quá trình quyết toán thuế.

5. Những cảnh báo nào từ danh sách 524 doanh nghiệp rủi ro theo Công văn 1798/TCT-TTKT ảnh hưởng đến việc quyết toán thuế TNCN?

Công văn 1798/TCT-TTKT định danh 524 doanh nghiệp có rủi ro cao về hóa đơn và chứng từ, gây ảnh hưởng trực tiếp đến tính hợp lệ của các khoản giảm trừ thuế TNCN. Khi doanh nghiệp phát sinh giao dịch với các đơn vị này, cơ quan thuế có thể thực hiện thanh tra, dẫn đến việc bác bỏ các khoản chi phí hoặc thu nhập liên quan đến hồ sơ thuế của cá nhân.

Kế toán tổng hợp và kiểm toán viên nội bộ cần thực hiện tra cứu đối tác định kỳ trên hệ thống Tax Risk Hub 2026. Nếu phát hiện đối tác nằm trong danh sách rủi ro, cần lập tức dừng giao dịch và rà soát lại toàn bộ hóa đơn đầu vào để tránh rủi ro bị truy thu thuế hoặc phạt chậm nộp.

Việc chủ động kiểm tra đối tác giao dịch là "chìa khóa" để đảm bảo tính hợp lệ của các khoản giảm trừ và thu nhập. Hãy sử dụng các công cụ tra cứu rủi ro để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động và doanh nghiệp trước các đợt thanh tra thuế.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý, kế toán hay hướng dẫn chính thức từ Cơ quan Thuế quản lý trực tiếp. Các công cụ tính thuế và giải pháp hỗ trợ tại Thuế Cú Thông Thái được thiết kế để hỗ trợ tra cứu; quý độc giả vui lòng đối chiếu văn bản pháp luật hiện hành hoặc liên hệ chuyên gia để được tư vấn hồ sơ cụ thể.