1. Tại sao doanh nghiệp thường mắc sai lầm khi kê khai thuế thu nhập vãng lai?

Nhiều doanh nghiệp SME hiện nay vẫn lúng túng khi áp dụng Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 cho các khoản chi trả thu nhập không thường xuyên. Sai lầm phổ biến nhất là nhầm lẫn giữa thu nhập vãng lai và thu nhập từ tiền lương, tiền công. Điều này dẫn đến việc áp dụng sai biểu thuế lũy tiến từng phần thay vì khấu trừ 10% tại nguồn.

Các doanh nghiệp thường bỏ qua các quy định mới về giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc đối với lao động thời vụ. Việc thiếu hồ sơ chứng minh khiến cơ quan thuế loại chi phí này khi quyết toán thuế TNDN. Dưới đây là các lỗi thường gặp:

• Không thu thập đủ MST cá nhân của người nhận thu nhập vãng lai.
• Áp dụng sai mức khấu trừ đối với cá nhân không cư trú.
• Chưa cập nhật thay đổi về Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 trong hợp đồng dịch vụ.

Sự thiếu sát sao trong việc phân loại đối tượng nộp thuế khiến doanh nghiệp dễ rơi vào tầm ngắm của cơ quan thanh tra. Phân tích thực trạng các doanh nghiệp SME thường xuyên bỏ qua các quy định mới trong Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 khi thực hiện chi trả thu nhập không thường xuyên.

2. Những rủi ro pháp lý nào đang chờ đợi doanh nghiệp nếu kê khai sai?

Kê khai sai thuế không chỉ dừng lại ở việc bị phạt hành chính hoặc truy thu thuế. Theo Nghị định 49/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp có nợ thuế kéo dài có thể đối mặt với lệnh tạm hoãn xuất cảnh đối với người đại diện pháp luật. Đây là rủi ro cực lớn ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín và khả năng vận hành của doanh nghiệp.

Việc không đối soát dữ liệu thường xuyên khiến các khoản nợ đọng nhỏ tích tụ thành nợ khó đòi, gây khó khăn cho việc hoàn thuế hoặc quyết toán sau này. Hệ thống Cú Thông Thái cung cấp công cụ tra cứu nợ thuế công khai giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát tình trạng này trước khi quá muộn.

Việc chủ động quản lý rủi ro ngay từ khâu kê khai là chìa khóa để bảo vệ doanh nghiệp. Kết nối với rủi ro tạm hoãn xuất cảnh theo Nghị định 49/2025/NĐ-CP và tầm quan trọng của việc đối soát dữ liệu trên Cú Thông Thái.

3. Làm thế nào để quản trị rủi ro hóa đơn và đối tác theo Công văn 1798/TCT-TTKT?

Công văn 1798/TCT-TTKT yêu cầu doanh nghiệp phải đặc biệt thận trọng với hóa đơn từ 524 doanh nghiệp rủi ro cao. Việc sử dụng hóa đơn từ các đơn vị này có thể khiến toàn bộ chi phí đầu vào bị bác bỏ và bị phạt vi phạm về hóa đơn. Doanh nghiệp cần quy trình kiểm tra đối tác chặt chẽ trước khi ký hợp đồng.

Hãy thực hiện các bước sau để đảm bảo an toàn:

• Tra cứu trạng thái MST của đối tác trên hệ thống Cú Thông Thái (thue.cuthongthai.vn) để xác minh tình trạng hoạt động.
• Đối chiếu thông tin hóa đơn điện tử với dữ liệu thực tế về hàng hóa, dịch vụ cung ứng.
• Lưu trữ hồ sơ chứng minh giao dịch có thật để sẵn sàng giải trình khi cơ quan thuế yêu cầu.

Việc kiểm soát chặt chẽ danh sách nhà cung cấp không chỉ giúp tối ưu hóa thuế mà còn bảo vệ doanh nghiệp khỏi các rủi ro pháp lý liên đới. Hướng dẫn các bước kiểm tra nhà cung cấp và xác minh tính hợp lệ của hóa đơn trước khi thực hiện quyết toán thuế.

4. Chiến lược tuân thủ thuế TNCN và tối ưu hóa chi phí cho doanh nghiệp trong bối cảnh mới?

ThS. Nguyễn Thị Lan nhấn mạnh, việc tối ưu hóa chi phí nhân sự cần dựa trên nền tảng Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15. Doanh nghiệp cần chủ động rà soát quy trình đăng ký giảm trừ gia cảnh để đảm bảo quyền lợi người lao động và tránh sai sót khi quyết toán.

Việc chuyển đổi lương Gross sang Net đòi hỏi sự minh bạch trong cấu trúc thu nhập. Dưới đây là các lưu ý then chốt để doanh nghiệp tuân thủ và tối ưu:

• Cập nhật giảm trừ gia cảnh: Định kỳ rà soát hồ sơ người phụ thuộc theo quy định mới nhất để tránh truy thu thuế.
• Tối ưu cấu trúc lương: Phân tách rõ các khoản phụ cấp không chịu thuế theo Luật 109/2025/QH15 nhằm giảm áp lực thuế TNCN.
• Quản trị BHXH: Đảm bảo đóng BHXH đúng mức lương thực tế để tối ưu chi phí doanh nghiệp và bảo vệ quyền lợi thai sản cho nhân viên.
• Số hóa dữ liệu: Sử dụng hệ thống quản trị nhân sự đồng bộ để lưu trữ và đối soát hồ sơ thuế cá nhân theo thời gian thực.

Dưới đây là bảng so sánh tác động của việc áp dụng đúng chính sách:

Doanh nghiệp cần lưu ý, mọi sai sót trong kê khai không chỉ dẫn đến phạt hành chính mà còn có thể ảnh hưởng đến uy tín thuế. Đặc biệt, hãy chú trọng đến ngưỡng miễn thuế 500 triệu đồng/năm theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP đối với các cá nhân kinh doanh vãng lai để tận dụng ưu đãi pháp lý hợp pháp.

Để đảm bảo an toàn tuyệt đối, doanh nghiệp nên kết hợp tra cứu rủi ro đối tác qua hệ thống Cú Thông Thái trước khi thực hiện các khoản chi trả vãng lai quy mô lớn. Điều này giúp ngăn ngừa rủi ro từ các đơn vị nằm trong danh sách cảnh báo theo Công văn 1798/TCT-TTKT.