1. Tại sao người lao động đa thu nhập và Freelancer cần chuẩn bị di chúc ngay từ bây giờ?

Người lao động có thu nhập từ nhiều nguồn, Freelancer và chuyên gia IT thường sở hữu danh mục tài sản đa dạng bao gồm tiền gửi, cổ phần, tài sản số và bất động sản. Việc quản lý khối tài sản này đòi hỏi sự minh bạch để tránh tranh chấp di sản sau này.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý, kế toán hay hướng dẫn chính thức từ Cơ quan Thuế quản lý trực tiếp. Các công cụ tính thuế và giải pháp hỗ trợ tại Thuế Cú Thông Thái được thiết kế để hỗ trợ tra cứu; quý độc giả vui lòng đối chiếu văn bản pháp luật hiện hành hoặc liên hệ chuyên gia để được tư vấn hồ sơ cụ thể.

Sự phức tạp trong việc quản lý tài sản khi có nhiều nguồn thu nhập tạo ra rủi ro pháp lý lớn đối với di sản. Nếu không có di chúc rõ ràng, việc phân chia tài sản theo pháp luật có thể gây xung đột giữa những người thừa kế hoặc làm phát sinh nghĩa vụ thuế không mong muốn. Do đó, việc thiết lập di chúc là bước quản trị rủi ro thiết yếu để bảo vệ thành quả lao động của chính mình.

Để đảm bảo di chúc có giá trị pháp lý cao nhất, người sở hữu tài sản cần thực hiện rà soát dựa trên các tiêu chí chuẩn mực.

2. 10 tiêu chí vàng trong bảng kiểm rà soát rủi ro di chúc dành cho chuyên gia IT và người làm tự do

Việc lập di chúc cần tuân thủ nghiêm ngặt Bộ luật Dân sự 2015 để đảm bảo tính thực thi. Dưới đây là bảng kiểm 10 tiêu chí đánh giá chuẩn mực dành cho người làm tự do và chuyên gia IT:

• 1. Năng lực hành vi dân sự của người lập di chúc tại thời điểm ký kết.
• 2. Hình thức di chúc: Văn bản có công chứng, chứng thực hoặc có người làm chứng hợp lệ.
• 3. Sự minh bạch về danh mục tài sản: Liệt kê chi tiết bất động sản, cổ phần và tài sản số.
• 4. Tuân thủ Điều 644 BLDS 2015 về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc.
• 5. Xác định rõ nghĩa vụ nợ, công nợ tồn đọng gắn liền với di sản.
• 6. Đánh giá nghĩa vụ thuế TNCN 10% đối với người nhận thừa kế theo quy định.
• 7. Sự tách biệt giữa tài sản cá nhân và tài sản doanh nghiệp/hộ kinh doanh.
• 8. Tính cập nhật của thông tin người thừa kế và người giám sát di chúc.
• 9. Lưu trữ di chúc tại nơi an toàn, bảo mật theo Luật 91/2025/QH15.
• 10. Kiểm tra sự phù hợp với các thỏa thuận cổ đông nếu có sở hữu cổ phần.

Việc áp dụng các tiêu chí này giúp người lao động chủ động đối chiếu di chúc với các quy định pháp luật về thuế và quản lý tài sản mới nhất 2026.

3. Làm thế nào để đối chiếu di chúc với các quy định pháp luật về thuế và quản lý tài sản mới nhất 2026?

Người lập di chúc cần cập nhật các thay đổi vĩ mô để tối ưu hóa việc chuyển giao di sản. Việc nắm vững Nghị định 49/2025/NĐ-CP về tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế giúp bạn chủ động rà soát tình trạng nghĩa vụ tài chính trước khi hoàn tất thủ tục di sản.

Đối với các cá nhân có thu nhập từ kinh doanh, ngưỡng miễn thuế hộ kinh doanh 500 triệu đồng/năm từ 01/01/2026 là thông tin quan trọng cần lưu ý khi lập kế hoạch tài chính. Đồng thời, cần đảm bảo dữ liệu cá nhân trong di chúc được bảo mật theo Luật 91/2025/QH15, tránh các rủi ro lộ lọt thông tin nhạy cảm.

Việc đối chiếu di chúc với thực tế tài sản còn bao gồm việc rà soát danh sách 524 doanh nghiệp rủi ro theo CV 1798/TCT-TTKT nếu bạn có góp vốn hoặc sở hữu cổ phần tại các đơn vị này. Hiểu rõ các quy định này giúp bạn nhận diện những rủi ro tiềm ẩn nào khi thiết lập di chúc mà bạn thường bỏ qua.

4. Những rủi ro tiềm ẩn nào khi thiết lập di chúc mà bạn thường bỏ qua?

Việc lập di chúc không chỉ dừng lại ở phân chia tài sản mà còn là quản trị rủi ro pháp lý toàn diện cho người thừa kế. Nhiều cá nhân bỏ qua việc rà soát tình trạng nợ thuế hoặc các nghĩa vụ tài chính chưa hoàn tất, dẫn đến di sản bị phong tỏa trước khi kịp chuyển giao.

Theo quy định tại Nghị định 49/2025/NĐ-CP, việc nợ thuế có thể dẫn đến biện pháp tạm hoãn xuất cảnh. Nếu di sản bao gồm các tài sản đang trong diện tranh chấp hoặc liên quan đến danh sách 524 doanh nghiệp rủi ro hóa đơn theo Công văn 1798/TCT-TTKT, người thừa kế sẽ đối mặt với các thủ tục xác minh phức tạp, gây đình trệ quá trình phân chia.

Dưới đây là các rủi ro trọng yếu cần kiểm soát:

• Nợ xấu CIC: Các khoản vay tiêu dùng hoặc tín dụng cá nhân chưa tất toán có thể trở thành nghĩa vụ tài sản mà người thừa kế phải gánh chịu theo Điều 615 BLDS 2015.
• Tính pháp lý của tài sản: Tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân hoặc góp vốn kinh doanh không rõ ràng dễ dẫn đến tranh chấp quyền sở hữu khi người lập di chúc qua đời.
• Biến động thuế suất: Việc không cập nhật thay đổi luật thuế, như thuế suất TNDN 3 tầng từ 01/10/2025, có thể làm thay đổi cấu trúc giá trị thực của các khoản đầu tư trong di chúc.
• Dữ liệu số: Các tài sản số và dữ liệu cá nhân cần được bảo vệ theo Luật 91/2025/QH15, nếu thiếu cơ chế ủy quyền truy cập, tài sản này có thể bị mất vĩnh viễn.

Việc bỏ qua các yếu tố này không chỉ làm giảm giá trị di sản mà còn tạo ra gánh nặng pháp lý cho người thân. Để đảm bảo tính minh bạch, bạn cần thường xuyên rà soát tình trạng nợ thuế, kiểm tra các hóa đơn đầu vào liên quan đến tài sản và cập nhật hồ sơ pháp lý định kỳ. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ hôm nay chính là cách tốt nhất để bảo vệ thành quả lao động của bạn trước những rủi ro về hóa đơn, nợ xấu và các thay đổi chính sách trong tương lai.