1. Thế nào là chuyển giá trong bối cảnh quản trị doanh nghiệp SME?

Chuyển giá là việc xác định giá trong các giao dịch giữa các bên có mối quan hệ liên kết không theo giá thị trường. Theo Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15, các bên liên kết bao gồm doanh nghiệp có quan hệ sở hữu, kiểm soát hoặc điều hành chung. Nhiều chủ doanh nghiệp SME lầm tưởng chuyển giá chỉ dành cho các tập đoàn đa quốc gia. Thực tế, ngay cả hai công ty do cùng một chủ sở hữu hoặc có chung người quản lý cũng thuộc phạm vi điều chỉnh.

Bản chất của vấn đề nằm ở việc định giá tài sản, dịch vụ hoặc hàng hóa không khách quan. Khi giá giao dịch chênh lệch quá lớn so với giá thị trường, cơ quan thuế sẽ đặt nghi vấn về mục đích điều chuyển lợi nhuận giữa các đơn vị. Việc hiểu đúng bản chất này giúp SME thiết lập hệ thống kế toán minh bạch, tránh các sai phạm trong kê khai thuế TNDN theo quy định mới từ 01/10/2025. Giải mã khái niệm chuyển giá một cách đơn giản, giúp chủ doanh nghiệp hiểu đúng bản chất giao dịch liên kết và rủi ro tuân thủ theo Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15.

2. Tại sao cơ quan thuế đặc biệt quan tâm đến giao dịch giữa các bên liên kết?

Cơ quan thuế tập trung vào giao dịch liên kết để ngăn chặn tình trạng xói mòn cơ sở tính thuế. Việc kiểm soát định giá giúp đảm bảo nghĩa vụ thuế được thực hiện công bằng tại từng đơn vị. Đặc biệt, cơ quan chức năng đang đẩy mạnh rà soát rủi ro hóa đơn dựa trên Công văn 1798/TCT-TTKT đối với 524 doanh nghiệp có dấu hiệu bất thường.

• Kiểm soát tính hợp lệ của hóa đơn đầu vào từ các bên liên kết.
• Đối soát dữ liệu giao dịch để phát hiện các khoản chi phí không phục vụ sản xuất kinh doanh.
• Ngăn chặn việc sử dụng hóa đơn từ các đơn vị bỏ địa chỉ kinh doanh (trạng thái MST 03).
• Đảm bảo giá trị giao dịch phản ánh đúng bản chất kinh tế thị trường.

Nếu doanh nghiệp không chứng minh được tính hợp lý của giá giao dịch, rủi ro bị loại chi phí là rất cao. Phân tích sự liên hệ giữa việc kiểm soát định giá và các rủi ro về hóa đơn, đặc biệt trong bối cảnh rà soát 524 doanh nghiệp theo Công văn 1798/TCT-TTKT.

3. Những rủi ro pháp lý nào doanh nghiệp SME cần tránh khi thực hiện giao dịch liên kết?

Sự thiếu hụt trong hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Điểm đáng chú ý nhất là nguy cơ tạm hoãn xuất cảnh đối với đại diện pháp luật theo Nghị định 49/2025/NĐ-CP nếu doanh nghiệp phát sinh nợ thuế quá hạn. Ngoài ra, việc áp dụng sai thuế suất TNDN 3 tầng (15%, 17%, 20%) từ 01/10/2025 có thể khiến doanh nghiệp bị truy thu thuế và xử phạt vi phạm hành chính nặng nề.

Doanh nghiệp cần chủ động rà soát hệ thống kế toán và đối chiếu nợ thuế NSNN định kỳ. Cảnh báo về việc tuân thủ quy định để tránh các hệ lụy như tạm hoãn xuất cảnh theo Nghị định 49/2025/NĐ-CP và các tác động từ thuế suất TNDN 3 tầng mới.

4. Làm thế nào để xây dựng chiến lược định giá tuân thủ và bền vững?

Để xây dựng chiến lược định giá bền vững, doanh nghiệp SME cần thiết lập hồ sơ giao dịch liên kết minh bạch. Việc áp dụng nguyên tắc giá thị trường (Arm’s Length Principle) là bắt buộc để chứng minh tính hợp lý của các giao dịch nội bộ.

Doanh nghiệp cần thực hiện lộ trình tuân thủ theo các bước sau:

• Rà soát dữ liệu giao dịch: Đối soát toàn bộ các khoản vay, mua bán hàng hóa, dịch vụ giữa các bên liên kết.
• Lưu trữ tài liệu chứng minh: Thu thập các hợp đồng, báo giá từ đối tác độc lập để làm cơ sở so sánh giá thị trường.
• Tuân thủ bảo mật thông tin: Áp dụng các biện pháp bảo vệ dữ liệu cá nhân theo Luật 91/2025/QH15 khi lưu trữ hồ sơ tài chính.
• Kiểm soát rủi ro hóa đơn: Đối chiếu nhà cung cấp với danh sách 524 doanh nghiệp rủi ro theo Công văn 1798/TCT-TTKT để tránh bị liên đới.

Dưới đây là bảng so sánh các yếu tố cần chuẩn bị để đảm bảo tính tuân thủ:

Việc định giá không chỉ là bài toán kế toán, mà là chiến lược quản trị rủi ro toàn diện. Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật các thay đổi về thuế suất TNDN 3 tầng từ 01/10/2025 để điều chỉnh kế hoạch tài chính phù hợp. Việc duy trì dữ liệu sạch, minh bạch không chỉ giúp doanh nghiệp tránh các án phạt hành chính mà còn tăng uy tín khi làm việc với cơ quan quản lý. Khi hệ thống quản trị đã vững chắc, doanh nghiệp sẽ tự tin hơn trong việc tối ưu hóa dòng tiền và duy trì sự phát triển ổn định trong dài hạn.

Được tham vấn chuyên môn bởi

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Thị Lan

undefined

• Chứng chỉ Kế toán trưởng
• Hơn 15 năm kinh nghiệm

Xem hồ sơ năng lực & chứng chỉ