Freelancer là cá nhân tự kinh doanh, chịu trách nhiệm kê khai và nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo phương pháp khoán hoặc tỷ lệ. Hợp đồng lao động (HĐLĐ) là mối quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động, trong đó người sử dụng lao động khấu trừ và nộp TNCN, đồng thời đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho người lao động.

Giới Thiệu: Freelancer hay HĐLĐ – Cuộc chiến thuế quan trọng năm 2026

Thị trường lao động Việt Nam đang chứng kiến sự bùng nổ của mô hình làm việc tự do (freelancer) bên cạnh hình thức hợp đồng lao động (HĐLĐ) truyền thống. Cả hai đều mang lại những lợi thế riêng, nhưng khi nói đến nghĩa vụ thuế và quyền lợi an sinh xã hội, sự khác biệt là rất lớn. Việc lựa chọn không chỉ ảnh hưởng đến phong cách sống mà còn tác động trực tiếp đến thu nhập ròng và tương lai tài chính của mỗi cá nhân.

Theo chuyên gia Cú Kiểm Toán từ Cú Kiểm Toán.

Nhiều người lầm tưởng freelancer có thể "né" thuế dễ hơn, hoặc người làm HĐLĐ luôn được bảo vệ tốt hơn. Tuy nhiên, thực tế không đơn giản như vậy. Với các quy định thuế đang được hoàn thiện và dự kiến có nhiều điểm mới vào năm 2026, việc hiểu rõ từng ngóc ngách là tối quan trọng. Cú Kiểm Toán ở đây để soi kỹ từng con số, giúp bạn có cái nhìn toàn diện nhất.

Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ, xu hướng làm việc linh hoạt ngày càng phổ biến. Điều này đặt ra câu hỏi lớn: đâu là lựa chọn tối ưu về mặt thuế và quyền lợi? Bài viết này sẽ mổ xẻ chi tiết các quy định hiện hành và dự kiến, giúp bạn đưa ra quyết định sáng suốt nhất cho hành trình sự nghiệp của mình. Bạn có thể kiểm tra ngay các quy định thuế bán online 2026 để có cái nhìn tổng quan.

Phân Tích Quy Định Thuế Cho Freelancer và Người Lao Động HĐLĐ

Để đánh giá công bằng, chúng ta cần xem xét nghĩa vụ thuế của cả hai đối tượng dưới góc độ của Luật Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) và các quy định liên quan đến thuế giá trị gia tăng (GTGT) cũng như bảo hiểm xã hội (BHXH).

Thuế của Freelancer: Tự chủ đi kèm tự chịu trách nhiệm

Freelancer, hay cá nhân kinh doanh, hoạt động theo mô hình tự do, cung cấp dịch vụ hoặc sản phẩm mà không bị ràng buộc bởi hợp đồng lao động. Theo Thông tư 40/2021/TT-BTC (có thể có sửa đổi, bổ sung vào năm 2026), cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm phải nộp thuế. Đây là điểm mấu chốt. Doanh thu dưới 100 triệu đồng/năm được miễn thuế GTGT và TNCN.

🦉 Cú nhận xét: Ngưỡng 100 triệu đồng/năm là con số quan trọng mà mọi freelancer cần ghi nhớ. Vượt ngưỡng này, bạn chính thức có nghĩa vụ thuế.

Cụ thể, nếu doanh thu trên 100 triệu đồng/năm, freelancer phải nộp:

Ví dụ, nếu bạn là nhà thiết kế đồ họa (dịch vụ) với doanh thu 200 triệu đồng/năm, bạn sẽ nộp 10 triệu đồng GTGT (200 triệu 5%) và 4 triệu đồng TNCN (200 triệu 2%). Tổng cộng 14 triệu đồng thuế. Ngoài ra, freelancer có thể tham gia BHXH tự nguyện, nhưng đây là quyền lợi chứ không phải nghĩa vụ bắt buộc như người lao động HĐLĐ. Việc tự kê khai, tự nộp thuế đòi hỏi freelancer phải có kỷ luật và kiến thức nhất định về thuế. Bạn có thể tìm hiểu thêm về thuế hộ kinh doanh để nắm rõ hơn các quy định.

Thuế của Người Lao Động HĐLĐ: Ổn định và được bảo hộ

Người lao động ký hợp đồng với doanh nghiệp có nghĩa vụ nộp thuế TNCN theo biểu thuế lũy tiến từng phần. Mức thu nhập chịu thuế được tính sau khi đã trừ đi các khoản giảm trừ. Đây là ưu điểm lớn của hình thức HĐLĐ.

🦉 Cú nhận xét: Giảm trừ gia cảnh là lá chắn quan trọng giúp giảm đáng kể nghĩa vụ thuế TNCN cho người lao động, đặc biệt với những người có nhiều người phụ thuộc.