1. Tại sao cơ quan thuế đặc biệt quan tâm đến giao dịch liên kết của doanh nghiệp bạn?

Giao dịch liên kết bản chất là các giao dịch giữa các bên có mối quan hệ sở hữu hoặc điều hành chung. Cơ quan thuế tập trung kiểm soát vấn đề này để ngăn chặn việc định giá không theo nguyên tắc thị trường nhằm chuyển dịch lợi nhuận giữa các đơn vị.

Khi một doanh nghiệp điều chỉnh giá mua bán thấp hơn hoặc cao hơn mức thị trường, họ có thể làm sai lệch nghĩa vụ nộp thuế TNDN. Rủi ro bị truy thu thuế và xử phạt hành chính tăng cao nếu doanh nghiệp không chứng minh được tính khách quan của giao dịch.

Việc không tuân thủ nguyên tắc thị trường không chỉ dẫn đến ấn định thuế mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của doanh nghiệp trên hệ thống quản lý rủi ro của cơ quan thuế. Hãy chú ý rằng, các giao dịch này thường bị đối soát chặt chẽ với dữ liệu hóa đơn rủi ro theo Công văn 1798/TCT-TTKT.

Để hiểu rõ hơn về cách nhận diện các đối tượng này, chúng ta cần đi sâu vào phạm vi xác định quan hệ liên kết theo luật định.

2. Làm thế nào để xác định phạm vi giao dịch liên kết theo quy định pháp luật hiện hành?

Việc xác định quan hệ liên kết dựa trên tỷ lệ sở hữu vốn hoặc quyền điều hành thực tế giữa các bên. Theo Luật Thuế TNDN, các bên được coi là liên kết khi một bên nắm giữ trực tiếp hoặc gián tiếp ít nhất 25% vốn góp của chủ sở hữu của bên kia.

Dưới đây là các tiêu chí nhận diện chính để doanh nghiệp tự rà soát:

• Sở hữu vốn: Một bên nắm giữ từ 25% vốn góp trở lên.
• Điều hành: Một bên nắm quyền quyết định hoặc bổ nhiệm đa số thành viên hội đồng quản trị.
• Giao dịch tài chính: Một bên bảo lãnh hoặc cho vay vốn với tỷ lệ trên 25% vốn chủ sở hữu của bên đi vay.
• Điều kiện kinh doanh: Các bên có giao dịch mua bán chiếm tỷ trọng lớn trong doanh thu hoặc chi phí của nhau.

Doanh nghiệp cần đối soát dữ liệu đối tác thông qua các công cụ như Tax Risk Hub 2026 để tránh giao dịch với các đơn vị có mã số thuế trạng thái 03. Việc nhận diện đúng giúp doanh nghiệp lập hồ sơ kê khai chính xác, tránh các sai sót dẫn đến rủi ro pháp lý. Sau khi xác định được phạm vi, bước tiếp theo là chuẩn bị bộ hồ sơ chuyển giá đầy đủ.

3. Hồ sơ chuyển giá cần những thành phần nào để vượt qua khâu kiểm tra thuế?

Một bộ hồ sơ chuyển giá chuẩn mực theo quy định hiện hành bao gồm cấu trúc ba tầng thông tin nhằm minh bạch hóa các giao dịch liên kết. Đây là công cụ bảo vệ doanh nghiệp trước các đợt thanh tra chuyên sâu.

Doanh nghiệp cần lưu ý tích hợp dữ liệu từ các công cụ kiểm soát rủi ro để đảm bảo tính nhất quán. Việc đối soát với danh sách 524 doanh nghiệp rủi ro theo Công văn 1798/TCT-TTKT là bắt buộc để hồ sơ không bị đánh dấu "đỏ" trên hệ thống quản lý. Sự minh bạch trong hồ sơ là chìa khóa để tránh các hệ lụy như tạm hoãn xuất cảnh theo Nghị định 49/2025/NĐ-CP. Hiểu rõ hồ sơ là nền tảng để doanh nghiệp tối ưu chi phí thuế TNDN một cách hợp lệ trong bối cảnh thuế suất 3 tầng mới.

4. Những rủi ro pháp lý nào doanh nghiệp cần tránh để không bị tạm hoãn xuất cảnh?

Rủi ro lớn nhất hiện nay là việc bị tạm hoãn xuất cảnh theo quy định tại Nghị định 49/2025/NĐ-CP do nợ thuế quá hạn. Cơ quan thuế hiện áp dụng hệ thống đối soát tự động, quét dữ liệu liên tục để phát hiện các doanh nghiệp có số nợ thuế quá 90 ngày kể từ ngày hết hạn nộp.

Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý trạng thái của Mã số thuế (MST). Nếu đối tác giao dịch nằm trong danh sách 524 doanh nghiệp rủi ro về hóa đơn theo Công văn 1798/TCT-TTKT, hệ thống sẽ tự động đưa doanh nghiệp vào diện giám sát đặc biệt. Điều này không chỉ gây tắc nghẽn hoàn thuế mà còn dẫn đến các biện pháp cưỡng chế hành chính nghiêm trọng.

• Kiểm tra định kỳ trạng thái MST trên cổng thông tin thuế để đảm bảo không rơi vào trạng thái 03 (bỏ địa chỉ kinh doanh).
• Sử dụng công cụ tra cứu nợ thuế công khai để đảm bảo nghĩa vụ NSNN được hoàn tất trước khi phát sinh các giao dịch trọng yếu.
• Duy trì hồ sơ giải trình minh bạch cho mọi giao dịch liên kết nhằm tránh bị cơ quan thuế áp đặt ấn định thuế.

Việc duy trì trạng thái tuân thủ thuế không chỉ giúp doanh nghiệp tránh các biện pháp cưỡng chế như tạm hoãn xuất cảnh mà còn là nền tảng để tối ưu hóa nghĩa vụ tài chính theo cơ chế mới.

5. Làm sao để tối ưu chi phí thuế TNDN một cách hợp lệ trong bối cảnh thuế suất 3 tầng mới?

Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 đã chính thức áp dụng cơ cấu thuế suất 3 tầng (15%, 17%, 20%) từ ngày 01/10/2025. Đây là cơ hội để doanh nghiệp tái cấu trúc hoạt động nhằm hưởng mức thuế suất ưu đãi, thay vì chỉ tập trung vào các biện pháp cắt giảm chi phí không bền vững.

Chiến lược tối ưu hóa hợp lệ yêu cầu doanh nghiệp phải tách biệt rõ ràng các khoản nợ xấu và chi phí không được trừ. Việc lập bảng đối soát nợ xấu theo tiêu chuẩn CIC giúp doanh nghiệp minh bạch hóa dòng tiền, từ đó làm căn cứ để trích lập dự phòng và hạch toán chi phí hợp lý theo đúng quy định.

Việc áp dụng đúng lộ trình thuế suất 3 tầng và quản trị tốt danh mục nợ xấu sẽ giúp doanh nghiệp bảo vệ lợi nhuận ròng, đồng thời xây dựng bộ hồ sơ tài chính vững chắc trước mọi đợt kiểm tra thuế trong tương lai.

Được tham vấn chuyên môn bởi

Tham vấn chuyên môn

Nguyễn Thị Lan

undefined

• Chứng chỉ Kế toán trưởng
• Hơn 15 năm kinh nghiệm

Xem hồ sơ năng lực & chứng chỉ