1. Thuế TNCN vãng lai và trúng thưởng: Những điểm mù nào kế toán cần đặc biệt lưu ý trong năm 2026?

Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt trong quản lý thuế với Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15. Kế toán cần phân định rạch ròi giữa thu nhập vãng lai và tiền lương, tiền công để áp dụng đúng biểu thuế suất.

Điểm mù lớn nhất nằm ở việc xác định bản chất hợp đồng dịch vụ. Nếu hợp đồng vãng lai có tính chất ổn định, cơ quan thuế có thể ấn định đó là tiền lương, dẫn đến truy thu bảo hiểm và thuế TNCN theo biểu lũy tiến.

• Hợp đồng vụ việc: Khấu trừ 10% tại nguồn nếu thu nhập từ 2 triệu đồng/lần.
• Căn cứ Nghị định 68/2026/NĐ-CP: Kiểm soát chặt ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng/năm để tránh rủi ro kê khai sai đối tượng.
• Lưu ý: Việc phân tích ranh giới giữa thu nhập vãng lai và tiền lương, tiền công trong bối cảnh các quy định về quản lý rủi ro thuế chặt chẽ hơn từ 2026 là ưu tiên hàng đầu.

2. Vì sao việc kê khai thuế thu nhập từ trúng thưởng thường xuyên bị cơ quan thuế "gọi tên"?

Thuế TNCN từ trúng thưởng là khoản thu nhập chịu thuế toàn phần với thuế suất 10% trên phần giá trị vượt trên 10 triệu đồng. Sai sót thường gặp là doanh nghiệp không xác định đúng giá trị quà tặng quy đổi ra tiền.

Doanh nghiệp thường quên rằng quà tặng hiện vật phải được tính theo giá thị trường tại thời điểm nhận. Nếu đơn vị tổ chức khuyến mại không khấu trừ thuế tại nguồn, doanh nghiệp sẽ bị phạt chậm nộp và phạt hành chính theo quy định mới.

Việc giải đáp các vướng mắc về xác định giá trị quà tặng, trúng thưởng và nghĩa vụ khấu trừ tại nguồn đối với doanh nghiệp là chìa khóa để tránh bị thanh tra.

3. Làm thế nào để kiểm soát rủi ro thuế và tránh bị cưỡng chế hành chính theo Nghị định 49/2025/NĐ-CP?

Nghị định 49/2025/NĐ-CP quy định nghiêm ngặt về tạm hoãn xuất cảnh đối với người đại diện doanh nghiệp có nợ thuế quá hạn. Đây là rủi ro pháp lý trực tiếp ảnh hưởng đến uy tín và vận hành của đơn vị.

Kế toán tổng hợp cần thực hiện rà soát định kỳ qua Tax Risk Hub 2026 để kiểm tra tình trạng hóa đơn rủi ro theo Công văn 1798/TCT-TTKT. Việc sử dụng sai hóa đơn từ 524 doanh nghiệp rủi ro sẽ dẫn đến việc bị chặn khấu trừ thuế GTGT và truy thu thuế TNCN.

Lời khuyên thực tiễn:

• Tra cứu định kỳ mã số thuế trên cổng thông tin để phát hiện sớm quyết định cưỡng chế.
• Đối chiếu công nợ và tình trạng hóa đơn trước khi thực hiện quyết toán thuế TNCN cuối năm.
• Hướng dẫn nhân sự kế toán rà soát nợ thuế, kiểm tra tình trạng hóa đơn rủi ro để bảo vệ doanh nghiệp và người đại diện theo pháp luật.

4. Những lưu ý gì khi thực hiện quyết toán thuế TNCN đối với các khoản thu nhập đặc biệt?

Theo bà Nguyễn Thị Lan, chuyên gia kế toán tại Cú Thông Thái, việc quyết toán thuế TNCN cho thu nhập vãng lai và trúng thưởng đòi hỏi sự tỉ mỉ trong đối soát chứng từ. Kế toán cần tách biệt rõ ràng các khoản thu nhập chịu thuế theo biểu lũy tiến và thu nhập chịu thuế suất toàn phần để tránh sai sót khi lập tờ khai quyết toán năm.

Dưới đây là các lưu ý trọng yếu để đảm bảo tuân thủ pháp luật thuế 2026:

• Đối soát chứng từ: Mọi khoản chi trả vãng lai phải có hợp đồng dịch vụ hoặc hợp đồng khoán việc đi kèm chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
• Phân loại thu nhập: Thu nhập trúng thưởng cần được xác định đúng giá trị vượt ngưỡng để áp dụng mức thuế suất 10% theo quy định mới.
• Lưu trữ hồ sơ: Doanh nghiệp phải lưu trữ hồ sơ chứng minh thu nhập trong ít nhất 10 năm để phục vụ thanh tra thuế.
• Bảo mật thông tin: Tuân thủ nghiêm ngặt Luật 91/2025/QH15 về bảo vệ dữ liệu cá nhân khi thu thập, lưu trữ thông tin định danh của người nhận thu nhập.

Việc quản lý dữ liệu không chỉ là yêu cầu nghiệp vụ mà còn là nghĩa vụ pháp lý nhằm tránh các rủi ro về rò rỉ thông tin khách hàng. Dưới đây là bảng tóm tắt các rủi ro cần kiểm soát:

Chuyên gia Nguyễn Thị Lan nhấn mạnh rằng, việc minh bạch hóa quy trình không chỉ bảo vệ doanh nghiệp trước các quyết định cưỡng chế hành chính theo Nghị định 49/2025/NĐ-CP mà còn tạo uy tín với cơ quan thuế. Mọi sai lệch nhỏ trong quá trình đối soát đều có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng về dòng tiền và uy tín thương hiệu.

Lời khuyên từ chuyên gia Nguyễn Thị Lan về quy trình đối soát, lưu trữ chứng từ và tuân thủ Luật 91/2025/QH15 về bảo vệ dữ liệu cá nhân là nền tảng để kế toán vững vàng trước mọi kỳ quyết toán.