⏱️ 10 phút đọc · 1816 từ

Giới Thiệu

Hợp đồng lao động. Giấy cam kết công việc. Giấy tờ đơn giản vậy mà ẩn chứa cả một biển rủi ro về Bảo hiểm xã hội (BHXH). Hàng nghìn doanh nghiệp. Hàng triệu người lao động. Đang mắc phải những sai lầm cơ bản. Mà không hề hay biết. Để rồi gánh chịu hậu quả tài chính nặng nề. Từ phạt hành chính. Đến mất quyền lợi dài hạn.

Cú Kiểm Toán soi kỹ từng con số. Phân tích từng điều khoản. Để bạn không phải là một trong số đó. Hôm nay. Chúng ta sẽ làm rõ. Hợp đồng lao động liên quan mật thiết đến BHXH như thế nào. Tránh những vùng xám. Nắm chắc quyền lợi. Cho cả người lao động và doanh nghiệp.

🦉 Cú Thông Thái nhận xét: Một sai sót nhỏ trong phân loại hợp đồng lao động có thể dẫn đến việc truy thu BHXH hàng tỷ đồng, kèm theo lãi phạt chậm đóng và xử phạt hành chính theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP. Đừng xem thường.

Hợp Đồng Lao Động: Nền Tảng Của Nghĩa Vụ BHXH

BHXH bắt buộc. Là quy định. Không phải tùy chọn. Mọi giao kết lao động. Phải tuân thủ. Căn cứ Luật Bảo hiểm xã hội số 58/2014/QH13, đối tượng tham gia BHXH bắt buộc là người lao động làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng trở lên. Từ 01/01/2018, ngay cả hợp đồng có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng cũng phải tham gia BHXH bắt buộc.

Có 3 loại hợp đồng lao động chính theo Bộ luật Lao động 2019. Mỗi loại kéo theo nghĩa vụ BHXH khác nhau. Doanh nghiệp và người lao động phải hiểu rõ từng loại.

• Hợp đồng lao động không xác định thời hạn: Đây là loại hợp đồng mà hai bên không xác định thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng. Người lao động làm việc ổn định, lâu dài. Doanh nghiệp phải đóng BHXH, BHYT, BHTN đầy đủ từ tháng đầu tiên. Mức đóng BHXH được tính trên tiền lương tháng đóng BHXH.

• Hợp đồng lao động xác định thời hạn: Hai bên thỏa thuận thời điểm chấm dứt hợp đồng trong khoảng thời gian từ đủ 12 tháng đến 36 tháng. Nghĩa vụ đóng BHXH tương tự hợp đồng không xác định thời hạn. Doanh nghiệp phải đảm bảo đóng đủ. Tránh vi phạm khi gia hạn hoặc ký hợp đồng mới.

• Hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng: Từ 01/01/2018, loại hợp đồng này nếu có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên cũng thuộc đối tượng đóng BHXH bắt buộc. Đây là điểm nhiều doanh nghiệp hay bỏ sót. Đặc biệt là các doanh nghiệp sử dụng lao động thời vụ, ngắn hạn.

Cấu Thành Mức Đóng BHXH Bắt Buộc

Để dễ hình dung, Cú Kiểm Toán trình bày bảng dưới đây. Các con số này là quy định hiện hành, căn cứ Luật Bảo hiểm xã hội và các văn bản hướng dẫn. Tổng cộng 32% trên quỹ tiền lương tháng đóng BHXH.

Loại Bảo hiểm	Người Lao Động (%)	Người Sử Dụng Lao Động (%)	Tổng Cộng (%)
Bảo hiểm xã hội (BHXH)	8%	14%	22%
Bảo hiểm y tế (BHYT)	1.5%	3%	4.5%
Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN)	1%	1%	2%
Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (BHTNLĐ-BNN)	0%	0.5%	0.5%
TỔNG CỘNG	10.5%	21.5%	32%

Mức trần đóng BHXH bắt buộc hiện là 20 lần mức lương cơ sở. Mức lương cơ sở hiện tại là 1.800.000 VND/tháng (theo Nghị định 24/2023/NĐ-CP, áp dụng từ 01/07/2023). Vậy, mức trần là 36.000.000 VND/tháng. Nếu lương thực tế cao hơn, phần vượt trần không phải đóng BHXH.

Những "Vùng Xám" BHXH: Khi Hợp Đồng Gây Rắc Rối

Thực tế. Không phải mọi giao dịch lao động đều rõ ràng. Nhiều doanh nghiệp. Vì muốn giảm chi phí. Hoặc do chưa nắm rõ luật. Đã rơi vào các vùng xám. Dẫn đến sai phạm nghiêm trọng.

Thử Việc: Có Phải Đóng BHXH Không?

Đây là câu hỏi thường gặp. Và là điểm gây tranh cãi. Căn cứ Điều 24, 26, 27 Bộ luật Lao động 2019 và Khoản 1 Điều 2 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH. Nếu thời gian thử việc được ghi nhận trong hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, thì người lao động và người sử dụng lao động vẫn phải đóng BHXH bắt buộc. Ngay cả trong thời gian thử việc.

Nhiều doanh nghiệp thường ký hợp đồng thử việc riêng, không đóng BHXH, và sau đó mới ký hợp đồng chính thức có đóng. Cách làm này là sai quy định. Nếu hợp đồng thử việc có thời hạn từ 1 tháng trở lên, BHXH là bắt buộc. Khi bị kiểm tra, doanh nghiệp sẽ bị truy thu, phạt. Người lao động mất quyền lợi trong thời gian đó. Rõ ràng.

Hợp Đồng Cộng Tác Viên (CTV) Và Hợp Đồng Dịch Vụ: Cạm Bẫy Ẩn

Đây là điểm nhức nhối nhất. Nhiều doanh nghiệp lách luật. Bằng cách ký hợp đồng dịch vụ. Hoặc hợp đồng cộng tác viên. Thay vì hợp đồng lao động. Để tránh nghĩa vụ đóng BHXH bắt buộc. Nhưng. Cú Kiểm Toán cảnh báo. Bản chất công việc mới là yếu tố quyết định.

• Nếu có quan hệ người sử dụng lao động - người lao động: Nghĩa là có sự quản lý, điều hành, trả lương, công việc mang tính ổn định, có mặt tại địa điểm làm việc, tuân thủ nội quy... thì dù tên hợp đồng là gì. Nó vẫn là hợp đồng lao động. Và phải đóng BHXH.

• Hợp đồng dịch vụ: Là hợp đồng dân sự. Không phát sinh quan hệ lao động. Không phải đóng BHXH. Nhưng nếu công việc thực tế mang bản chất lao động. Doanh nghiệp sẽ bị truy thu toàn bộ số tiền BHXH, lãi chậm đóng và phạt hành chính khi bị thanh kiểm tra.

🦉 Cú Thông Thái nhận xét: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã nhiều lần khẳng định. Việc xác định hợp đồng lao động hay hợp đồng dịch vụ dựa vào bản chất công việc, không phải tên gọi. Đừng tự lừa mình.

Cần soi kỹ các điều khoản về thời gian làm việc, địa điểm làm việc, hình thức trả lương, sự giám sát của người sử dụng lao động để phân biệt. Một sai lầm ở đây có thể tốn kém hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng.

Trách Nhiệm Của Doanh Nghiệp Và Quyền Lợi Người Lao Động

Doanh nghiệp. Có trách nhiệm đóng BHXH, BHYT, BHTN cho người lao động. Theo đúng tỷ lệ. Và đúng thời gian. Người lao động. Có quyền được hưởng các chế độ. Từ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Đến hưu trí, tử tuất.

Nghĩa Vụ Của Doanh Nghiệp: Đóng Đúng, Đủ, Kịp Thời

• Kê khai và đóng tiền: Nộp hồ sơ tham gia BHXH cho cơ quan BHXH. Đóng tiền hằng tháng. Hoặc định kỳ khác nếu được phép.

• Lập sổ BHXH, thẻ BHYT: Đảm bảo mỗi người lao động có sổ BHXH và thẻ BHYT. Đây là căn cứ để hưởng các chế độ.

• Cung cấp thông tin: Thông báo công khai thông tin về đóng BHXH cho người lao động. Xuất trình khi người lao động hoặc cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.

Quyền Lợi Của Người Lao Động: Phải Biết Để Đòi Hỏi

Người lao động. Là đối tượng được bảo vệ. Theo Luật BHXH 2014, bạn có quyền:

• Được tham gia và hưởng các chế độ BHXH đầy đủ.

• Được cấp sổ BHXH, thẻ BHYT. Biết tình hình đóng BHXH của mình.

• Yêu cầu người sử dụng lao động cung cấp thông tin về việc đóng BHXH.

• Khiếu nại, tố cáo hành vi vi phạm pháp luật về BHXH.

Để tự kiểm tra quyền lợi của mình. Bạn có thể sử dụng công cụ tính trợ cấp thai sản của Cú Thông Thái. Nhập thông tin. Kết quả sẽ hiển thị ngay. Giúp bạn nắm rõ mình sẽ nhận được bao nhiêu tiền thai sản. Và khi nào.

Bài Học Cho Người Nộp Thuế

Cú Kiểm Toán đưa ra 3 bài học xương máu. Để bạn tránh mất tiền. Và bảo vệ mình.

• Soi kỹ loại hợp đồng: Doanh nghiệp phải phân loại đúng bản chất công việc. Dù tên gọi là gì. Nếu là quan hệ lao động. Phải ký hợp đồng lao động. Và đóng BHXH bắt buộc. Đừng cố lách. Rủi ro phạt nặng hơn rất nhiều so với chi phí đóng BHXH. Người lao động cũng cần đọc kỹ hợp đồng để hiểu quyền lợi của mình.

• Kiểm tra sao kê BHXH định kỳ: Người lao động có quyền yêu cầu doanh nghiệp cung cấp thông tin. Hoặc tự truy cập cổng thông tin điện tử của BHXH Việt Nam. Để kiểm tra quá trình đóng. Mức đóng. Thời gian đóng. Đảm bảo đúng. Đủ. Công cụ Timeline Thuế Thai Kỳ của Cú Thông Thái cũng giúp bạn theo dõi thời gian đóng BHXH một cách trực quan, đặc biệt hữu ích cho các kế hoạch cá nhân.

• Nắm rõ mức phạt vi phạm: Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định rõ các mức phạt. Ví dụ, hành vi không đóng, chậm đóng BHXH có thể bị phạt từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng BHXH tại thời điểm phát hiện vi phạm. Cộng thêm truy thu toàn bộ số tiền chưa đóng. Và lãi suất chậm đóng. Con số này không hề nhỏ. Đây là chi phí mà doanh nghiệp không bao giờ muốn phải đối mặt.

Kết Luận

Hợp đồng lao động và BHXH. Là hai mặt của một đồng xu. Không thể tách rời. Hiểu đúng. Làm đúng. Là bảo vệ chính mình. Và bảo vệ doanh nghiệp. Từ các khoản phạt không đáng có. Đến việc đảm bảo tương lai. Quyền lợi của mỗi cá nhân.

Đừng để những sai lầm nhỏ. Hóa thành gánh nặng lớn. Cú Kiểm Toán khuyên bạn. Hãy chủ động. Kiểm tra. Và tuân thủ. Mọi lúc. Mọi nơi. Sử dụng các công cụ sẵn có. Đơn giản. Chính xác. Để yên tâm làm việc. Và kinh doanh.

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn.

🎯 Key Takeaways

Hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên (bao gồm cả thử việc) đều thuộc đối tượng đóng BHXH bắt buộc theo Luật BHXH và Bộ luật Lao động.

Bản chất công việc, không phải tên gọi hợp đồng, là yếu tố quyết định nghĩa vụ đóng BHXH. Hợp đồng dịch vụ nếu có dấu hiệu quan hệ lao động sẽ bị truy thu và phạt nặng.

Tổng mức đóng BHXH bắt buộc là 32% (NLĐ: 10.5%, NSDLĐ: 21.5%) trên tiền lương tháng đóng BHXH, với mức trần là 36.000.000 VND/tháng (20 lần lương cơ sở 1.8 triệu).

Người lao động cần chủ động kiểm tra sao kê BHXH định kỳ để đảm bảo quyền lợi. Doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt để tránh bị truy thu, phạt hành chính từ 12% đến 15% số tiền vi phạm và lãi chậm đóng.

🧮 Cú Kiểm Toán khuyên

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn

📋 Ví Dụ Thực Tế

Chị Trần Thị Bích Ngọc, 30 tuổi, nhân viên hành chính tại công ty start-up công nghệ ở Quận Bình Thạnh, TP.HCM.

💰 Thu nhập: 12 triệu/tháng · Vừa sinh con đầu lòng, sắp trở lại làm việc sau thời gian nghỉ thai sản. Chị lo lắng về việc công ty cũ đóng BHXH không đầy đủ trong thời gian thử việc có thể ảnh hưởng đến quyền lợi thai sản.

Chị Trần Thị Bích Ngọc, 30 tuổi, vừa sinh con và chuẩn bị quay lại công việc nhân viên hành chính tại công ty start-up ở quận Bình Thạnh, TP.HCM. Mức lương 12 triệu/tháng là nguồn thu nhập chính. Điều chị Ngọc băn khoăn nhất là liệu mình có đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản hay không. Chị nhớ lại, công ty cũ chỉ đóng BHXH cho chị từ khi ký hợp đồng chính thức, bỏ qua 2 tháng thử việc. Công ty hiện tại thì đóng đầy đủ. Chị Ngọc cần biết chính xác mình đã đóng đủ số tháng BHXH theo quy định để hưởng quyền lợi thai sản tối đa. Chị Ngọc mở công cụ Trợ Cấp Thai Sản của Cú Thông Thái. Chị nhập tổng thời gian đóng BHXH của mình từ hai công ty, loại trừ 2 tháng thử việc ở công ty cũ. Công cụ nhanh chóng hiển thị kết quả: chị Ngọc đã đóng đủ 6 tháng BHXH trong 12 tháng trước khi sinh con theo Điều 31 Luật BHXH 2014. Chị cũng dùng thêm công cụ Timeline Thuế Thai Kỳ để xem lịch trình các mốc quan trọng. Nhờ đó, chị Ngọc biết rằng mình đủ điều kiện hưởng trợ cấp và yên tâm hơn rất nhiều khi quay lại làm việc, không còn lo lắng về việc mất quyền lợi do những sai sót trong quá khứ.

💰 Tính Thuế TNCN

Miễn phí · Không cần đăng ký · Kết quả trong 30 giây

❓ Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

❓ Hợp đồng thử việc có phải đóng BHXH không?

Có. Căn cứ Bộ luật Lao động 2019 và Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH, nếu hợp đồng thử việc có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, doanh nghiệp và người lao động phải đóng BHXH bắt buộc.

❓ Làm sao để người lao động kiểm tra quá trình đóng BHXH của mình?

Người lao động có thể yêu cầu doanh nghiệp cung cấp thông tin hoặc tự tra cứu trên cổng thông tin điện tử của BHXH Việt Nam bằng mã số BHXH. Các công cụ như Trợ Cấp Thai Sản của Cú Thông Thái cũng giúp bạn theo dõi dễ dàng.

❓ Doanh nghiệp không đóng BHXH cho người lao động sẽ bị phạt như thế nào?

Theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP, doanh nghiệp sẽ bị truy thu toàn bộ số tiền BHXH chưa đóng, cộng lãi chậm đóng và phạt hành chính từ 12% đến 15% tổng số tiền phải đóng tại thời điểm phát hiện vi phạm.

🔗 Công cụ liên quan

📊 Dashboard Vĩ Mô

🏠 Trả Góp Mua Nhà

💵 Tính Lương NET

⚠️ Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho tư vấn thuế chuyên nghiệp. Vui lòng liên hệ chuyên gia thuế cho trường hợp cụ thể.