Quy định kế toán thuế mới 2025-2026 tập trung vào ba trục chính: thống nhất chế độ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, siết chặt quản lý thuế số với việc dùng số định danh cá nhân thay mã số thuế, và mở rộng cơ chế khấu trừ/nộp thuế thay, đặc biệt cho các sàn thương mại điện tử. Doanh nghiệp cần rà soát lại quy trình hóa đơn, chứng từ và thanh toán không dùng tiền mặt.

1. Ba Thay Đổi Lớn Nhất Từ 2025-2026: Doanh Nghiệp Việt Cần Biết Ngay

Năm 2025 và 2026 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong hệ thống chính sách thuế và kế toán tại Việt Nam. Các quy định mới không chỉ đơn thuần là cập nhật mà còn định hình lại cách thức hoạt động, quản lý tài chính và tuân thủ pháp luật của mọi doanh nghiệp, từ tập đoàn lớn đến hộ kinh doanh cá thể. Ba thay đổi cốt lõi mà Cú Kiểm Toán nhấn mạnh, đòi hỏi sự chú ý ngay lập tức, bao gồm: (1) Việc áp dụng chế độ kế toán thống nhất theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, (2) Sự siết chặt quản lý thuế số thông qua việc sử dụng số định danh cá nhân và quy định mới cho sàn thương mại điện tử, cùng với (3) Chính sách thuế GTGT có những điều chỉnh đáng kể về mức giảm và điều kiện khấu trừ, kèm theo cơ chế hoàn thuế mới.

Nguồn tham khảo: Cú Kiểm Toán.

Sự chuyển đổi này, bắt đầu từ ngày 01/01/2026 với Thông tư 99, sẽ thay thế các quy định kế toán vốn được phân mảnh theo loại hình doanh nghiệp. Điều này có nghĩa là mọi tổ chức, dù là công ty cổ phần, TNHH, hay doanh nghiệp nhà nước, đều phải tuân thủ một bộ chuẩn mực kế toán duy nhất. Theo các nguồn tổng hợp quy định năm 2025, việc này tạo ra một cơ hội lớn để chuẩn hóa báo cáo tài chính, nhưng cũng đặt ra thách thức về việc đào tạo lại đội ngũ kế toán và điều chỉnh hệ thống phần mềm kế toán hiện có. Doanh nghiệp cần chủ động rà soát quy trình, đảm bảo dữ liệu kế toán tuân thủ đúng chế độ mới ngay từ đầu năm 2026 để tránh sai sót và các khoản phạt tiềm ẩn.

Song song đó, từ 01/07/2025, xu hướng số hóa thuế ngày càng rõ nét. Việc sử dụng số định danh cá nhân (thay cho mã số thuế cá nhân) trong nhiều thủ tục thuế sẽ giúp giảm thiểu sai lệch và trùng lặp dữ liệu, tạo sự minh bạch hơn. Đặc biệt, các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán như Shopee, Lazada, TikTok Shop sẽ phải thực hiện khấu trừ và nộp thuế thay cho hộ, cá nhân kinh doanh ngay tại thời điểm giao dịch thành công. Điều này có nghĩa là các hộ kinh doanh online tại TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng sẽ chịu sự quản lý thuế chặt chẽ hơn, doanh thu bán hàng sẽ được đối soát trực tiếp với cơ quan thuế thông qua nền tảng số. Đây là một thay đổi cấu trúc, buộc người bán hàng online phải có kế toán minh bạch và tuân thủ đúng quy định để tránh truy thu.

Cuối cùng, chính sách thuế GTGT có những điều chỉnh quan trọng. Từ 01/07/2025 đến hết 31/12/2026, mức thuế GTGT 8% (từ 10% trước đó) sẽ tiếp tục được áp dụng cho nhiều loại hàng hóa, dịch vụ, trừ một số ngành như viễn thông, tài chính, bất động sản, kim loại. Điều này mang lại lợi ích trực tiếp cho các doanh nghiệp bán lẻ, sản xuất hàng tiêu dùng. Tuy nhiên, quy định mới về khấu trừ thuế GTGT đầu vào từ 01/07/2025 yêu cầu mọi giao dịch mua vào phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, không còn ngoại lệ cho các khoản dưới 20 triệu đồng. Với các doanh nghiệp bất động sản, xây lắp tại Hà Nội, TP.HCM, việc này đòi hỏi sự chuẩn hóa quy trình thanh toán với nhà cung cấp. Ngược lại, cơ chế hoàn thuế GTGT được mở rộng cho doanh nghiệp sản xuất, cung ứng hàng hóa dịch vụ chịu thuế 5% nếu có số thuế GTGT đầu vào chưa khấu trừ hết từ 300 triệu đồng trở lên sau 12 tháng hoặc 4 quý. Đây là điểm tối ưu hóa dòng tiền quan trọng cho các ngành sản xuất, y tế, giáo dục dịch vụ.

2. Thông Tư 99/2025/TT-BTC: Chế Độ Kế Toán Thống Nhất – Cơ Hội Hay Thách Thức?

Từ ngày 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức có hiệu lực, đánh dấu một bước ngoặt trong việc áp dụng chế độ kế toán cho doanh nghiệp Việt Nam. Khác với quy định cũ vốn phân mảnh theo loại hình doanh nghiệp (như doanh nghiệp nhà nước, hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa), Thông tư 99 mang đến một khuôn khổ kế toán thống nhất, áp dụng cho mọi lĩnh vực và mọi thành phần kinh tế. Điều này có nghĩa là dù bạn là công ty mẹ trong tập đoàn đa quốc gia, một startup công nghệ non trẻ, hay một hộ kinh doanh cá thể đăng ký thành lập doanh nghiệp, bạn sẽ tuân theo cùng một bộ nguyên tắc kế toán cơ bản.

Sự thống nhất này hứa hẹn mang lại nhiều lợi ích. Thứ nhất, nó giúp chuẩn hóa quy trình ghi nhận, xử lý và báo cáo thông tin tài chính trên toàn quốc. Các cơ quan quản lý thuế và thống kê sẽ dễ dàng hơn trong việc thu thập, đối chiếu và phân tích dữ liệu. Thứ hai, đối với các doanh nghiệp có quy mô lớn, hoạt động đa ngành nghề hoặc có công ty con, việc áp dụng một chế độ kế toán duy nhất sẽ giảm bớt sự phức tạp trong việc hợp nhất báo cáo tài chính và đào tạo nhân sự. Ví dụ, một tập đoàn có công ty con hoạt động trong lĩnh vực sản xuất (theo Thông tư cũ có thể áp dụng chế độ kế toán riêng) và công ty con hoạt động trong lĩnh vực thương mại dịch vụ (cũng theo chế độ riêng) sẽ không còn phải loay hoay với các quy định khác nhau. Toàn bộ tập đoàn sẽ tuân thủ theo Thông tư 99.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận những thách thức đi kèm. Việc chuyển đổi từ chế độ kế toán cũ sang chế độ mới đòi hỏi doanh nghiệp phải rà soát lại toàn bộ hệ thống, quy trình và phần mềm kế toán hiện tại. Các kế toán viên cần được đào tạo lại để nắm vững các quy định mới, đặc biệt là các nguyên tắc ghi nhận doanh thu, chi phí, tài sản và nợ phải trả theo chuẩn mực chung. Sự thay đổi này cũng có thể ảnh hưởng đến cách các chỉ số tài chính được trình bày và phân tích, đòi hỏi ban lãnh đạo doanh nghiệp phải có sự điều chỉnh trong việc ra quyết định dựa trên báo cáo tài chính.

Theo các chuyên gia tài chính, việc áp dụng Thông tư 99 không chỉ đơn thuần là thay đổi quy tắc ghi sổ. Nó là cơ hội để doanh nghiệp tái cấu trúc bộ máy kế toán, đầu tư vào công nghệ và nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ. Các doanh nghiệp chủ động trong việc cập nhật và thích ứng sớm sẽ có lợi thế hơn trong việc tuân thủ pháp luật, tối ưu hóa chi phí và chuẩn bị sẵn sàng cho các quy định thuế mới sẽ có hiệu lực song song trong giai đoạn 2025-2026.

🦉 Cú nhận xét: Thông tư 99/2025/TT-BTC là sự thay đổi nền tảng, đòi hỏi doanh nghiệp phải nhìn xa hơn việc tuân thủ đơn thuần. Đây là lúc để số hóa và chuẩn hóa hệ thống kế toán.

Ví dụ cụ thể: Một công ty cổ phần có quy mô vừa, trước đây áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Quyết định 48/2006/QĐ-BTC và các văn bản sửa đổi. Bắt đầu từ 01/01/2026, công ty này sẽ phải chuyển đổi sang áp dụng các quy định trong Thông tư 99/2025/TT-BTC. Điều này có thể bao gồm việc thay đổi cách phân loại và ghi nhận các khoản chi phí hoạt động, cách trình bày báo cáo lưu chuyển tiền tệ theo phương pháp gián tiếp (nếu trước đây áp dụng trực tiếp hoặc ngược lại), và cập nhật các nguyên tắc kế toán liên quan đến hợp đồng thuê tài sản, công cụ tài chính theo các chuẩn mực mới. Bộ phận IT và kế toán cần phối hợp chặt chẽ để cập nhật phần mềm kế toán, đảm bảo dữ liệu được chuyển đổi chính xác và hệ thống vận hành thông suốt.

6. Chiến Lược 3 Lớp Tối Ưu Kế Toán-Thuế Giai Đoạn 2025-2026

Đối mặt với những thay đổi chính sách kế toán và thuế liên tục, doanh nghiệp Việt Nam cần một chiến lược rõ ràng để không chỉ tuân thủ mà còn tối ưu hóa nghĩa vụ tài chính. Cú Kiểm Toán đề xuất xây dựng một hệ thống kế toán-thuế theo mô hình "3 lớp": Lớp Tuân Thủ Tối Thiểu, Lớp Tối Ưu Dòng Tiền, và Lớp Chuẩn Hóa Dữ Liệu. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp chủ động ứng phó, giảm thiểu rủi ro và tận dụng các quy định mới một cách hiệu quả.

Lớp 1: Tuân Thủ Tối Thiểu – Nền Tảng Vững Chắc

Đây là lớp cơ bản, đảm bảo mọi giao dịch đều đáp ứng các yêu cầu pháp lý tối thiểu. Trọng tâm là rà soát kỹ lưỡng hóa đơn đầu vào, hợp đồng và chứng từ thanh toán. Từ ngày 01/07/2025, việc thanh toán không dùng tiền mặt cho mọi hàng hóa, dịch vụ mua vào là yêu cầu bắt buộc để được khấu trừ thuế GTGT, thay thế quy định cũ cho phép thanh toán tiền mặt với hóa đơn dưới 20 triệu đồng. Điều này đòi hỏi kế toán phải kiểm soát chặt chẽ các giao dịch qua ngân hàng, ví điện tử doanh nghiệp, ủy nhiệm chi. Bên cạnh đó, việc sử dụng đúng số định danh cá nhân (CCCD) thay cho mã số thuế trong các thủ tục liên quan đến cá nhân từ 01/07/2025 cũng là yếu tố then chốt để giảm sai lệch dữ liệu. Các doanh nghiệp cần đảm bảo mọi hồ sơ, chứng từ đều phản ánh chính xác thông tin này.

Lớp 2: Tối Ưu Dòng Tiền – Gia Tăng Lợi Ích

Sau khi đảm bảo tuân thủ, doanh nghiệp cần xem xét các yếu tố có thể tối ưu hóa dòng tiền. Việc phân loại lại các khoản chi theo mức thuế suất thuế GTGT (8%, 10% hoặc nhóm không được giảm) là cực kỳ quan trọng, đặc biệt với doanh nghiệp hoạt động đa ngành nghề. Ví dụ, một doanh nghiệp sản xuất thực phẩm có thể có cả chi phí nguyên vật liệu chịu thuế suất 5% (nếu thuộc diện được giảm 2% VAT), chi phí bao bì 10%, và chi phí dịch vụ tư vấn 10%. Việc hạch toán và kê khai đúng các khoản chi này sẽ giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa các ưu đãi giảm thuế GTGT. Thêm vào đó, với quy định mới về hoàn thuế GTGT cho doanh nghiệp sản xuất, cung ứng hàng hóa dịch vụ chịu thuế 5% (nếu đầu vào chưa khấu trừ hết từ 300 triệu đồng trở lên sau 12 tháng/4 quý), việc theo dõi sát sao dòng thuế đầu vào là cơ hội để thu hồi vốn.

Lớp 3: Chuẩn Hóa Dữ Liệu – Tầm Nhìn Dài Hạn

Đây là lớp nâng cao, hướng tới sự minh bạch và hiệu quả quản trị lâu dài. Đồng bộ hóa phần mềm kế toán với hóa đơn điện tử, hệ thống ngân hàng và các sàn thương mại điện tử là bước đi chiến lược. Mục tiêu là giảm thiểu tối đa rủi ro sai lệch số liệu giữa các hệ thống, vốn có thể dẫn đến truy thu thuế hoặc phạt. Với việc sàn TMĐT từ 01/07/2025 phải khấu trừ và nộp thuế thay cho hộ kinh doanh, việc doanh nghiệp chủ động chuẩn hóa dữ liệu giao dịch trên các nền tảng này sẽ giúp việc đối soát với cơ quan thuế trở nên đơn giản hơn. Việc này cũng giúp hộ kinh doanh cá thể nắm rõ hơn nghĩa vụ thuế của mình, tránh các khoản phạt không đáng có. Bạn có thể tìm hiểu thêm về quy định thuế TMĐT để có cái nhìn toàn diện.

7. Bài Học Cho Người Nộp Thuế: 3 Mẹo Tiết Kiệm Thuế Hợp Pháp

Trong bối cảnh các quy định thuế và kế toán liên tục thay đổi, việc chủ động áp dụng các chiến lược tối ưu hóa nghĩa vụ tài chính là vô cùng quan trọng. Cú Kiểm Toán không chỉ soi từng con số mà còn đưa ra những lời khuyên thực tế. Dưới đây là 3 mẹo cốt lõi giúp doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh tận dụng tối đa các quy định pháp luật để giảm thiểu gánh nặng thuế một cách hợp pháp.

Theo quy định hiện hành, nhiều khoản chi phí liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh được trừ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Điều này bao gồm chi phí lương thưởng, vật tư, khấu hao tài sản cố định, chi phí nghiên cứu phát triển, và đặc biệt là các chi phí phục vụ hoạt động bán hàng, tiếp thị. Cụ thể, các khoản chi quảng cáo, khuyến mại, hoa hồng bán hàng, chi phí tiếp khách, chi phí hội nghị, hội thảo, chi phí tổ chức sự kiện, chi phí tài trợ cho các hoạt động văn hóa, thể thao, các khoản chi liên quan đến việc tổ chức sinh nhật, kỷ niệm ngày thành lập công ty, hoặc các hoạt động tương tự của người lao động và ban lãnh đạo nếu đáp ứng điều kiện về hóa đơn, chứng từ hợp lệ và phục vụ cho mục đích kinh doanh sẽ được trừ. Ví dụ, một doanh nghiệp bán lẻ tại TP.HCM chi 50 triệu đồng cho chiến dịch quảng cáo trên mạng xã hội và phát hành hóa đơn hợp lệ, khoản chi này hoàn toàn có thể được trừ khi tính thuế TNDN. Điều quan trọng là phải lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ và hợp đồng liên quan. Bạn có thể sử dụng công cụ tính lương NET để xem ảnh hưởng của các khoản chi lương thưởng đến thuế TNCN của nhân viên, qua đó tối ưu chi phí nhân sự.

Chính sách giảm 2% thuế GTGT từ 01/07/2025 đến 31/12/2026 mang lại cơ hội giảm chi phí đáng kể cho nhiều doanh nghiệp. Hãy rà soát kỹ danh mục hàng hóa, dịch vụ của bạn xem có thuộc diện được giảm thuế hay không. Đối với các doanh nghiệp sản xuất, cung ứng hàng hóa dịch vụ chịu thuế suất 5%, quy định hoàn thuế GTGT khi số thuế đầu vào chưa khấu trừ hết từ 300 triệu đồng trở lên sau 12 tháng hoặc 4 quý là một điểm sáng. Nếu doanh nghiệp của bạn đang đầu tư mở rộng sản xuất hoặc có chu kỳ hoàn vốn dài, việc theo dõi sát sao và chuẩn bị hồ sơ để đề nghị hoàn thuế là cực kỳ cần thiết. Ví dụ, một nhà máy sản xuất thực phẩm tại Bình Dương với thuế GTGT đầu vào là 10 tỷ đồng và đầu ra là 8 tỷ đồng trong một quý, nếu thuộc diện được hoàn thuế và đáp ứng điều kiện về số dư thuế đầu vào, việc hoàn thuế này sẽ giúp cải thiện đáng kể dòng tiền. Việc chuẩn bị chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt cho mọi khoản mua vào từ 01/07/2025 cũng là yếu tố then chốt để đủ điều kiện khấu trừ.

Với việc ngưỡng doanh thu không chịu thuế GTGT và TNCN tăng lên 200 triệu đồng/năm từ 01/01/2026, nhiều hộ kinh doanh nhỏ sẽ không còn phải kê khai các loại thuế này. Tuy nhiên, các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán sẽ phải khấu trừ và nộp thuế thay. Điều này đòi hỏi hộ kinh doanh phải hiểu rõ quy trình hoạt động của các sàn, cách đối soát doanh thu và nghĩa vụ khấu trừ. Việc không theo dõi sát sao có thể dẫn đến sai lệch dữ liệu và các vấn đề với cơ quan thuế. Hãy chủ động tìm hiểu về thuế bán online 2026 để nắm vững cách kê khai và nộp thuế thay qua sàn. Đối với các hộ kinh doanh có doanh thu vượt ngưỡng 200 triệu đồng, việc ghi chép sổ sách, hóa đơn chứng từ đầy đủ và minh bạch là bắt buộc. Sử dụng các công cụ hỗ trợ như công cụ thuế thương mại điện tử sẽ giúp bạn quản lý tốt hơn.

8. Kết Luận: Chủ Động Thích Nghi, Vững Vàng Phát Triển

Giai đoạn 2025-2026 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong quản lý thuế và kế toán tại Việt Nam. Những thay đổi từ Thông tư 99/2025/TT-BTC, việc siết chặt quản lý thuế số thông qua định danh cá nhân và sàn thương mại điện tử, cùng với chính sách thuế GTGT và quy định mới cho hộ kinh doanh, không chỉ đặt ra yêu cầu tuân thủ cao hơn mà còn mở ra cơ hội tái cấu trúc hoạt động tài chính doanh nghiệp. Thay vì xem đây là gánh nặng, các doanh nghiệp cần xem đây là động lực để chuyển đổi số, chuẩn hóa quy trình và tối ưu hóa dòng tiền.

Chiến lược "3 lớp" – tuân thủ, tối ưu dòng tiền, và chuẩn hóa dữ liệu – là kim chỉ nam để doanh nghiệp vượt qua giai đoạn chuyển tiếp này một cách hiệu quả. Việc chủ động áp dụng các công cụ hỗ trợ, như tính toán lương NET chính xác hay sử dụng các giải pháp tính thuế bán hàng online 2026, sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro sai sót và tối đa hóa lợi ích thuế hợp pháp. Hãy nhớ, sự chủ động và minh bạch trong quản lý tài chính là chìa khóa để doanh nghiệp Việt Nam không chỉ đáp ứng yêu cầu pháp lý mà còn vững vàng phát triển trong bối cảnh kinh tế số ngày càng phát triển.

Cuối cùng, đừng quên tận dụng các công cụ miễn phí tại thue.cuthongthai.vn. Với hơn 30 công cụ chuyên biệt, từ tính thuế hộ kinh doanh đến thuế thương mại điện tử, nền tảng này sẽ là trợ thủ đắc lực giúp bạn làm chủ các quy định thuế mới, đảm bảo tuân thủ và tối ưu hóa lợi nhuận. Hãy biến thách thức thành cơ hội, chủ động thích nghi và xây dựng một nền tảng tài chính vững chắc cho tương lai.