Kế Toán Thuế 2026: 7 Thay Đổi Lớn Doanh Nghiệp Cần Nắm Rõ

Cú Kiểm ToánCú Kiểm Toán
⏱️ 31 phút đọc
quy định kế toán thuế mới
💰Tính Thuế TNCN

Tính tự động · Giảm trừ gia cảnh · 2026

✅ Nội dung được rà soát chuyên môn bởi Ban biên tập Thuế — Kế toán Cú Kiểm Toán ⏱️ 24 phút đọc · 4674 từ Quy định kế toán thuế mới từ 2026 đánh dấu cuộc cải cách lớn, bao gồm Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200/2014, Luật Thuế TNCN mới tăng giảm trừ gia cảnh lên 15,5 triệu/tháng, nâng ngưỡng miễn thuế hộ kinh doanh lên 500 triệu/năm, và siết chặt quy định hóa đơn, thanh toán không dùng tiền mặt với hóa đơn trên 5 triệu đồng. Quy định kế toán thuế mới từ 2026 đánh dấu cuộc cải cách lớn,…

✅ Nội dung được rà soát chuyên môn bởi Ban biên tập Thuế — Kế toán Cú Kiểm Toán
  • Quy định kế toán thuế mới từ 2026 đánh dấu cuộc cải cách lớn, bao gồm Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200/2014...
  • Năm 2026 mở ra một chương mới đầy biến động cho hệ thống kế toán và thuế Việt Nam. Không chỉ là những điều chỉnh nhỏ lẻ,...
  • Xem chi tiết phân tích và công cụ hỗ trợ tại Cú Kiểm Toán (thue.cuthongthai.vn)

Kỷ Nguyên Mới 2026: 7 Thay Đổi Thuế – Kế Toán Doanh Nghiệp Cần Nắm Rõ Ngay

Năm 2026 mở ra một chương mới đầy biến động cho hệ thống kế toán và thuế Việt Nam. Không chỉ là những điều chỉnh nhỏ lẻ, đây là một cuộc "đại tu" toàn diện, ảnh hưởng sâu sắc đến từng doanh nghiệp, hộ kinh doanh, và cả người lao động. Từ việc thay đổi biểu thuế, nâng ngưỡng giảm trừ, đến việc siết chặt kỷ luật hóa đơn, mỗi thay đổi đều đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200/2014, chế độ kế toán doanh nghiệp sẽ được quy định lại toàn bộ, với 42 mẫu sổ mới và hệ thống báo cáo tài chính cập nhật theo chuẩn mực quốc tế. Luật Thuế thu nhập cá nhân mới cũng chính thức có hiệu lực, mang theo những điều chỉnh đáng kể.

Theo chuyên gia Cú Kiểm Toán từ Cú Kiểm Toán.

Đối với các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, nơi chi phí sinh hoạt vốn đã cao, những thay đổi này càng trở nên quan trọng. Cơ chế thuế khoán cho hộ kinh doanh dần bị loại bỏ, nhường chỗ cho phương thức tự kê khai dựa trên doanh thu và chi phí thực tế. Điều này đồng nghĩa với việc quản lý sổ sách, chứng từ phải trở nên chặt chẽ và minh bạch hơn bao giờ hết. Cú Kiểm Toán nhận thấy, việc nắm bắt và thích ứng kịp thời với các quy định mới này không chỉ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý mà còn là cơ hội để tối ưu hóa chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh.

🦉 Cú nhận xét: 2026 là năm bản lề. Ai chậm chân sẽ trả giá đắt. Cần soi kỹ từng con số, từng quy định.

Đặc biệt, các quy định mới về chi phí được trừ khi thanh toán hóa đơn trên 5 triệu đồng không dùng tiền mặt, hay mức phạt hành vi không lập hóa đơn lên tới 80 triệu đồng theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP, là những điểm nóng cần đặc biệt lưu ý. Việc chuyển đổi sang Báo cáo tình hình tài chính, tiệm cận chuẩn mực IFRS cũng đặt ra yêu cầu mới về cách ghi nhận tài sản, nợ phải trả theo giá trị hợp lý. Đây là bức tranh tổng quan về những thay đổi lớn lao mà doanh nghiệp và người nộp thuế cần sẵn sàng đối mặt.

1. Giảm Trừ Gia Cảnh: Lợi Ích Trực Tiếp Cho Người Lao Động

💡 Lời khuyên

Bạn có thể sử dụng trực tiếp công cụ 💰 Tính Thuế TNCN ngay để phân tích trường hợp của riêng mình.

Năm 2026 mở ra một chương mới cho người lao động với những thay đổi quan trọng về Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN). Luật thuế mới, cụ thể là quy định về giảm trừ gia cảnh, mang đến tin vui khi nâng mức giảm trừ đáng kể. Theo đó, bản thân người nộp thuế sẽ được giảm trừ 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm), tăng mạnh so với mức cũ. Không chỉ vậy, mỗi người phụ thuộc cũng được giảm trừ 6,2 triệu đồng/tháng. Những con số này không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật, mà còn phản ánh nỗ lực giảm gánh nặng thuế cho tầng lớp trung lưu, đặc biệt là những người đang sinh sống và làm việc tại các đô thị lớn như TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng – nơi chi phí sinh hoạt luôn ở mức cao.

Biểu thuế lũy tiến cũng được tinh gọn từ 7 bậc xuống còn 5 bậc. Điều này có nghĩa là với cùng một mức thu nhập, bạn có thể thuộc bậc thuế thấp hơn. Ví dụ, một người độc thân với thu nhập 25 triệu đồng/tháng, trước đây có thể chịu thuế ở bậc cao hơn. Nay, với mức giảm trừ 15,5 triệu đồng, thu nhập chịu thuế của họ chỉ còn 9,5 triệu đồng/tháng. Nếu có 1 người phụ thuộc, thu nhập chịu thuế tiếp tục giảm thêm 6,2 triệu đồng, xuống còn 3,3 triệu đồng/tháng. Điều này giúp ngưỡng thu nhập được miễn thuế rộng hơn, mang lại lợi ích thiết thực, giảm bớt áp lực tài chính cho người lao động.

🦉 Cú nhận xét: Sự thay đổi này là một cú hích lớn, giúp người lao động tại các thành phố lớn có thêm dư dả, đồng thời khuyến khích việc đăng ký người phụ thuộc một cách chính xác. Hãy kiểm tra ngay mức giảm trừ gia cảnh của bạn để tối ưu hóa khoản thuế phải nộp.

Việc áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới bắt đầu từ kỳ tính thuế năm 2026. Điều này đòi hỏi người lao động cần cập nhật thông tin, rà soát lại số người phụ thuộc mà mình đang kê khai để đảm bảo hưởng trọn vẹn quyền lợi. Đừng bỏ lỡ cơ hội này, hãy xem ngay cách tính toán lợi ích thuế mới tại đây: Tính Lương NET.

2. Thuế Hộ Kinh Doanh: Từ Thuế Khoán Đến Kê Khai Thực Tế

🎯
Giảm Trừ Gia Cảnh
Miễn phí · Không cần đăng ký · Kết quả trong 30 giây
Thử công cụ miễn phí →

Từ năm 2026, cách thức tính thuế cho hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có một bước ngoặt lớn. Cụ thể, ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế TNCN đã được nâng từ 200 triệu đồng lên 500 triệu đồng mỗi năm, theo quy định tại [2][7][9]. Điều này có nghĩa là, nếu doanh thu của bạn dưới 500 triệu đồng/năm, bạn sẽ không phải lo về thuế TNCN nữa. Một tin vui cho các tiểu thương ở chợ Bến Thành hay các cửa hàng nhỏ lẻ tại phố cổ Hà Nội!

Tuy nhiên, nếu doanh thu vượt ngưỡng 500 triệu đồng/năm, bạn sẽ không còn được áp dụng thuế khoán cố định nữa. Thay vào đó, bạn phải tự kê khai và tính thuế trên thu nhập thực tế, tức là lấy doanh thu trừ đi các chi phí hợp lý, hợp lệ. Đây là một sự thay đổi căn bản, đòi hỏi các hộ kinh doanh phải quản lý sổ sách, hóa đơn chứng từ một cách chặt chẽ hơn.

Cấu trúc thuế suất mới cũng được áp dụng, phân theo các bậc doanh thu:

Doanh thu năm Thuế suất TNCN
≤ 3 tỷ đồng 15%
Trên 3 tỷ - 50 tỷ đồng 17%
Trên 50 tỷ đồng 20%

Ví dụ, một hộ kinh doanh có doanh thu 6 tỷ đồng/năm, chi phí được trừ là 3 tỷ đồng. Thu nhập chịu thuế là 3 tỷ đồng. Theo biểu thuế mới, phần thu nhập từ 3 tỷ đến 50 tỷ sẽ chịu thuế suất 17%. Vậy, số thuế phải nộp cho phần này là: (3 tỷ đồng) * 17% = 510 triệu đồng. Các chủ cửa hàng lớn tại các tuyến phố thương mại sầm uất như Nguyễn Trãi (Hà Nội) hay Lê Văn Sỹ (TP.HCM) cần đặc biệt lưu ý quy định này để tránh bị truy thu thuế.

Việc chuyển đổi từ thuế khoán sang tự kê khai thực tế này buộc các hộ kinh doanh phải xây dựng hệ thống quản lý chi phí và hóa đơn chuyên nghiệp hơn. Nếu bạn đang kinh doanh và có doanh thu gần hoặc vượt ngưỡng 500 triệu đồng/năm, hãy tìm hiểu ngay về cách tính thuế cho hộ kinh doanh để đảm bảo tuân thủ luật pháp và tối ưu nghĩa vụ thuế của mình.

3. Kế Toán Doanh Nghiệp: Thông Tư 99/2025/TT-BTC và Hội Nhập IFRS

Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt lớn cho kế toán doanh nghiệp với sự ra đời của Thông tư 99/2025/TT-BTC, chính thức thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC. Đây không chỉ là cập nhật về mẫu biểu, mà là sự dịch chuyển sâu sắc, hướng tới chuẩn mực quốc tế IFRS.

Cụ thể, Thông tư 99 yêu cầu áp dụng một hệ thống tài khoản kế toán mới, bao gồm 42 mẫu sổ kế toán. Quan trọng hơn, Bảng cân đối kế toán quen thuộc sẽ được đổi tên thành Báo cáo tình hình tài chính. Sự thay đổi này nhằm phản ánh đúng bản chất giá trị hợp lý (fair value) của tài sản và nợ phải trả tại thời điểm lập báo cáo, thay vì chỉ ghi nhận theo giá gốc như trước đây.

Một điểm nhấn đáng chú ý là việc bổ sung tài khoản Tài sản sinh học (TK 215). Điều này đặc biệt quan trọng với các doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao, ví dụ như các trang trại chăn nuôi quy mô lớn tại Đồng Nai hay các vườn cây ăn trái ứng dụng công nghệ tại Lâm Đồng. Cách ghi nhận giá trị cây trồng, vật nuôi và tài sản dở dang sẽ phải tuân thủ chặt chẽ hơn theo chuẩn mực quốc tế.

🦉 Cú nhận xét: Việc chuyển đổi sang Báo cáo tình hình tài chính và áp dụng giá trị hợp lý đòi hỏi doanh nghiệp phải có hệ thống quản lý dữ liệu và quy trình đánh giá tài sản chặt chẽ. Các công ty bất động sản lớn tại Hà Nội hay TP.HCM cũng sẽ bị ảnh hưởng, khi cách ghi nhận giá trị dự án sẽ cần minh bạch và sát với thị trường hơn.

Sự thay đổi này không chỉ là yêu cầu về mặt kỹ thuật mà còn là bước chuẩn bị để doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp niêm yết và các tập đoàn lớn, có thể hội nhập sâu hơn với thị trường tài chính quốc tế, thu hút vốn đầu tư nước ngoài hiệu quả hơn. Các doanh nghiệp cần chủ động cập nhật và đào tạo đội ngũ kế toán để làm quen với các nguyên tắc mới, đảm bảo tuân thủ đúng quy định từ ngày 01/01/2026.

Để bắt đầu quá trình chuyển đổi này, doanh nghiệp nên rà soát lại toàn bộ hệ thống tài khoản hiện tại, đối chiếu với danh mục tài khoản theo Thông tư 99/2025/TT-BTC. Đồng thời, cần xây dựng quy trình thu thập và đánh giá giá trị hợp lý cho các loại tài sản và nợ phải trả có biến động giá trị lớn.

4. Siết Chặt Kỷ Luật Hóa Đơn và Thanh Toán Không Tiền Mặt

Từ 2026, cuộc chơi về hóa đơn và thanh toán tiền mặt thay đổi hẳn. Cụ thể, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp mới yêu cầu: hóa đơn có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên phải được thanh toán bằng hình thức không dùng tiền mặt (chuyển khoản ngân hàng, thẻ tín dụng/ghi nợ, ví điện tử...) thì mới được chấp nhận là chi phí được trừ khi tính thuế TNDN. Quy định này, áp dụng từ 01/01/2026, sẽ tác động mạnh mẽ, đặc biệt đến các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các ngành dịch vụ, xây lắp, thương mại tại TP.HCM và Hà Nội - nơi thói quen dùng tiền mặt vẫn còn phổ biến.

Ví dụ đơn giản: Nếu doanh nghiệp của bạn mua vật tư trị giá 6 triệu đồng và thanh toán bằng tiền mặt cho hóa đơn này, toàn bộ 6 triệu đồng đó sẽ không được trừ khi tính thuế TNDN. Điều này đồng nghĩa với việc bạn phải nộp thuế trên khoản tiền lẽ ra được trừ đi. Giả sử thuế suất TNDN là 20%, bạn sẽ nộp thêm 1.2 triệu đồng tiền thuế chỉ vì một khoản thanh toán mặt.

Không chỉ vậy, Nghị định 310/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ 16/01/2026, cũng tăng nặng các chế tài xử phạt liên quan đến hóa đơn. Hành vi không lập hóa đơn cho các giao dịch bắt buộc có thể bị phạt lên tới 80 triệu đồng. Cung cấp thông tin, tài liệu thuế quá hạn từ 5 ngày trở lên bị phạt từ 2-6 triệu đồng. Nếu cung cấp sai thông tin về tài khoản ngân hàng, lương, thu nhập của người nộp thuế, mức phạt có thể lên tới 6-10 triệu đồng.

Hành vi vi phạm Mức phạt (Nghị định 310/2025/NĐ-CP) Tác động
Không lập hóa đơn Tối đa 80 triệu đồng Rủi ro tài chính lớn, truy thu thuế.
Cung cấp thông tin thuế quá hạn (≥ 5 ngày) 2 - 6 triệu đồng Phạt tiền, chậm trễ trong quy trình thuế.
Cung cấp sai thông tin tài khoản, lương, thu nhập 6 - 10 triệu đồng Ảnh hưởng đến quyết toán thuế, có thể bị điều tra.

Các quy định này buộc các ngân hàng thương mại, kho bạc nhà nước, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải nâng cao trách nhiệm trong việc cung cấp thông tin chính xác cho cơ quan thuế. Hệ thống tài chính – ngân hàng tại các đô thị lớn như TP.HCM, Hà Nội phải cải thiện quản trị dữ liệu và quy trình để đáp ứng yêu cầu kiểm tra, thanh tra thuế. Doanh nghiệp cần chủ động chuyển đổi phương thức thanh toán, hạn chế tối đa dùng tiền mặt cho các hóa đơn giá trị lớn để đảm bảo tính hợp lệ của chi phí và tránh các rủi ro pháp lý.

🦉 Cú nhận xét: Thanh toán không tiền mặt không còn là lựa chọn, mà là quy định bắt buộc để giảm thiểu rủi ro thuế. 6 triệu đồng thanh toán tiền mặt cho hóa đơn vật tư có thể khiến bạn mất đứt 1.2 triệu đồng tiền thuế TNDN. Tính toán kỹ, bạn nhé!

Việc tuân thủ nghiêm ngặt quy định về hóa đơn và thanh toán không tiền mặt không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các khoản phạt nặng mà còn xây dựng được hệ thống kế toán minh bạch, chuyên nghiệp. Điều này tạo nền tảng vững chắc cho việc đối chiếu dữ liệu giữa doanh nghiệp, ngân hàng và cơ quan thuế, giảm thiểu các sai sót không đáng có.

5. Ngưỡng Mới Cho Thu Nhập Phát Sinh Một Lần

Những khoản thu nhập "bất ngờ" như trúng thưởng, nhận quà tặng, hay các khoản bản quyền, nhượng quyền đôi khi mang lại niềm vui, nhưng cũng đi kèm nghĩa vụ thuế. Từ năm 2026, cách tính thuế cho những khoản này có thay đổi đáng kể. Theo quy định mới, ngưỡng giá trị phải nộp thuế đã được nâng lên 20 triệu đồng mỗi lần phát sinh.

Điều này có nghĩa là, nếu bạn may mắn nhận được một khoản tiền thưởng, quà tặng, hoặc thu nhập từ bản quyền, nhượng quyền có giá trị dưới 20 triệu đồng trong một lần nhận, bạn sẽ không phải đóng thuế thu nhập cá nhân cho khoản đó. Chỉ phần nào vượt trên 20 triệu đồng mới bắt đầu bị tính thuế.

Ví dụ: Nếu bạn trúng thưởng một chuyến du lịch trị giá 30 triệu đồng, bạn chỉ cần nộp thuế cho 10 triệu đồng vượt ngưỡng. Trước đây, ngưỡng này chỉ là 10 triệu đồng, nên bạn sẽ phải đóng thuế cho phần vượt trên 10 triệu đồng. Sự thay đổi này giúp giảm bớt gánh nặng thuế cho các khoản thu nhập nhỏ, đột xuất.

Căn cứ theo quy định về thuế thu nhập cá nhân, việc nâng ngưỡng này mang lại lợi ích thiết thực cho nhiều đối tượng. Đó có thể là những người chơi xổ số, tham gia các chương trình game, nhận thừa kế, hoặc các nhà sáng tạo nội dung số nhận tiền bản quyền, nhượng quyền. Đặc biệt tại các thành phố lớn như TP.HCM, Hà Nội, nơi các hoạt động kinh doanh, đầu tư, và giải trí diễn ra sôi động, sự điều chỉnh này càng có ý nghĩa.

🦉 Cú nhận xét: Ngưỡng 20 triệu đồng này là một bước tiến, giúp người dân giảm bớt gánh nặng thuế cho những khoản thu nhập không thường xuyên. Hãy luôn theo dõi các quy định về giảm trừ gia cảnh để tối ưu hóa nghĩa vụ thuế của mình.

Việc nắm rõ ngưỡng thuế mới này giúp bạn có kế hoạch tài chính tốt hơn. Nếu nhận một khoản tiền lớn, bạn nên tìm hiểu kỹ về cách tính thuế TNCN cho phần vượt ngưỡng để chuẩn bị sẵn sàng. Đây là một điểm quan trọng mà các nhà đầu tư, người làm công việc sáng tạo, hay bất kỳ ai có khả năng nhận các khoản thu nhập tương tự đều cần lưu tâm.

Số liệu chi tiết:

Khoản thu nhập Ngưỡng cũ (triệu VNĐ/lần) Ngưỡng mới (triệu VNĐ/lần) Phần chịu thuế
Trúng thưởng 10 20 Phần vượt trên 20 triệu
Bản quyền, nhượng quyền 10 20 Phần vượt trên 20 triệu
Thừa kế, quà tặng 10 20 Phần vượt trên 20 triệu
(Áp dụng từ kỳ tính thuế 2026)

Sự thay đổi này cho thấy xu hướng giảm áp lực thuế cho các khoản thu nhập nhỏ, đồng thời vẫn đảm bảo quản lý chặt chẽ đối với các khoản thu nhập lớn. Hãy đảm bảo bạn cập nhật thông tin này để tránh những bất ngờ không mong muốn về thuế.

6. Ba Xu Hướng Lớn Định Hình Tương Lai Thuế – Kế Toán Việt Nam

Năm 2026 không chỉ mang đến những quy định mới, mà còn vẽ nên bức tranh dài hạn cho hệ thống thuế và kế toán Việt Nam. Ba xu hướng lớn đang định hình rõ nét, thúc đẩy sự thay đổi toàn diện cho cả doanh nghiệp lẫn người nộp thuế cá nhân.

Đầu tiên, số hóa và minh bạch hóa dữ liệu là xu hướng không thể đảo ngược. Việc yêu cầu thanh toán không dùng tiền mặt cho hóa đơn từ 5 triệu đồng trở lên, cùng với chế độ chứng từ chặt chẽ hơn, tạo nền tảng để cơ quan thuế, ngân hàng và doanh nghiệp đối chiếu dữ liệu một cách hiệu quả. Theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP, các hành vi sai phạm về hóa đơn, cung cấp thông tin thuế có thể bị phạt tới 80 triệu đồng. Điều này buộc các doanh nghiệp, đặc biệt là những đơn vị hoạt động tại các trung tâm kinh tế như TP.HCM và Hà Nội, phải đầu tư vào hệ thống quản lý, lưu trữ hóa đơn điện tử và quy trình thanh toán điện tử.

Thứ hai, chính sách mới thể hiện rõ định hướng giảm gánh nặng cho nhóm thu nhập thấp và trung bình. Việc tăng mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế lên 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm) và cho người phụ thuộc lên 6,2 triệu đồng/tháng, cùng với việc nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế TNCN cho hộ kinh doanh lên 500 triệu đồng/năm, sẽ giúp hàng triệu người dân và hộ kinh doanh nhỏ giảm bớt áp lực thuế. Đây là bước đi quan trọng nhằm hỗ trợ tầng lớp trung lưu và các hộ kinh doanh cá thể, đặc biệt là ở các thành phố lớn nơi chi phí sinh hoạt cao.

Cuối cùng, xu hướng tiệm cận chuẩn mực quốc tế IFRS ngày càng rõ nét. Việc thay thế Bảng cân đối kế toán bằng Báo cáo tình hình tài chính và bổ sung tài khoản tài sản sinh học theo Thông tư 99/2025/TT-BTC là bước đi hướng tới hội nhập IFRS. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp niêm yết, ngân hàng, hay các tập đoàn bất động sản lớn, khi họ cần thu hút vốn đầu tư nước ngoài và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Việc ghi nhận tài sản theo giá trị hợp lý thay vì giá gốc sẽ đòi hỏi sự thay đổi trong cách thức hạch toán và đánh giá tài sản.

🦉 Cú nhận xét: Ba xu hướng này không chỉ là những thay đổi về quy tắc, mà còn là những tín hiệu cho thấy Việt Nam đang xây dựng một hệ thống tài chính – kế toán minh bạch, hiện đại và hội nhập hơn. Doanh nghiệp nào nắm bắt sớm sẽ có lợi thế lớn.

Những thay đổi này, dù phức tạp, đều hướng tới mục tiêu chung là xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng và hiệu quả hơn. Việc chủ động thích ứng với các xu hướng này sẽ giúp doanh nghiệp và người nộp thuế giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi ích.

7. Bài Học Từ Cú Kiểm Toán: Doanh Nghiệp và Người Nộp Thuế Cần Làm Gì Ngay?

Thời điểm 2026 đang tới gần, mang theo hàng loạt thay đổi thuế – kế toán. Đừng để nước đến chân mới nhảy. Cú Kiểm Toán đã soi kỹ, đây là những việc bạn, dù là doanh nghiệp hay người nộp thuế cá nhân, cần làm ngay để vững vàng:

Đối với Doanh Nghiệp: Chuẩn Bị Sẵn Sàng Cho Thông Tư 99

Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200/2014, có hiệu lực từ 01/01/2026. Điều này không phải là thay đổi nhỏ. Doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn vị tại TP.HCM và Hà Nội, cần:

Rà soát hệ thống kế toán: Cập nhật ngay 42 mẫu sổ kế toán mới, điều chỉnh cách hạch toán theo Báo cáo tình hình tài chính thay vì Bảng cân đối kế toán cũ. Đặc biệt chú ý tài khoản tài sản sinh học (TK 215) nếu ngành nghề của bạn liên quan nông nghiệp.
Đào tạo đội ngũ: Kế toán viên cần nắm vững cách ghi nhận tài sản, nợ phải trả theo giá trị hợp lý, không chỉ giá gốc. Điều này quan trọng cho các doanh nghiệp bất động sản hoặc có tài sản lớn.
Tối ưu hóa chi phí: Hạn chế tối đa thanh toán tiền mặt cho hóa đơn từ 5 triệu đồng trở lên. Căn cứ theo quy định, nếu không thanh toán không dùng tiền mặt, khoản chi này có thể bị loại khỏi chi phí được trừ khi tính thuế TNDN. Việc này giúp tránh nguy cơ bị phạt lên tới 80 triệu đồng theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP.

Đối với Hộ Kinh Doanh và Cá Nhân Kinh Doanh: Chuyển Đổi Tư Duy

Thói quen "thuế khoán" sẽ dần lùi vào dĩ vãng. Từ 2026, bạn cần:

Tự kê khai thực tế: Thay vì nộp thuế theo mức khoán, bạn phải tính thuế dựa trên doanh thu trừ chi phí thực tế. Ngưỡng doanh thu 500 triệu đồng/năm không chịu thuế TNCN là cơ hội, nhưng đòi hỏi bạn phải quản lý chặt chẽ chứng từ.
Lưu trữ hóa đơn, chứng từ: Đây là "vũ khí" để chứng minh chi phí. Hãy tập thói quen thu thập, sắp xếp hóa đơn mua vào, bán ra một cách khoa học. Nếu doanh thu vượt 500 triệu đồng/năm, việc này càng trở nên thiết yếu.
Hiểu rõ biểu thuế mới: Nếu doanh thu trên 500 triệu, thuế suất có thể là 15%, 17% hoặc 20% tùy theo từng khung doanh thu. Việc nắm rõ giúp bạn dự trù và tối ưu nghĩa vụ thuế.

Đối với Người Lao Động: Tận Dụng Quyền Lợi Tăng Giảm Trừ

Tin vui cho người lao động là mức giảm trừ gia cảnh đã tăng đáng kể:

Tính lại thu nhập chịu thuế: Với mức giảm trừ cho bản thân lên tới 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu/năm) và cho người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng, thu nhập được miễn thuế của bạn đã rộng hơn rất nhiều. Hãy tự kiểm tra ngay xem bạn có được lợi hơn không.
Chọn hình thức quyết toán phù hợp: Đừng bỏ qua quyền lợi này. Việc đánh giá lại tổng thu nhập và số người phụ thuộc sẽ giúp bạn lựa chọn phương án quyết toán thuế TNCN tối ưu nhất, đặc biệt khi biểu thuế lũy tiến giờ chỉ còn 5 bậc.
🦉 Cú nhận xét: Sự thay đổi này buộc mọi người phải rời xa tư duy cũ. Ai chủ động cập nhật và thích ứng sớm sẽ có lợi thế lớn. Đừng chờ đến khi bị phạt hay nộp sai số tiền lớn mới hối tiếc.

Chuẩn bị sớm không chỉ giúp bạn tuân thủ pháp luật mà còn là cơ hội để tối ưu hóa chi phí, tăng lợi nhuận và giảm thiểu rủi ro. Hãy hành động ngay!

Kết Luận: Chuyển Mình Để Vững Mạnh

Năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt lớn cho hệ thống thuế và kế toán tại Việt Nam. Các quy định mới, từ Thông tư 99/2025/TT-BTC đến Luật Thuế TNCN sửa đổi, không chỉ là những thay đổi về mặt kỹ thuật mà còn là sự dịch chuyển chiến lược nhằm minh bạch hóa, hội nhập quốc tế và tăng cường kỷ luật tài chính. Doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cả người lao động đều cần chủ động nắm bắt và thích ứng.

Việc tăng mức giảm trừ gia cảnh lên 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân người nộp thuế6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc, theo quy định của Luật Thuế TNCN mới, mang lại lợi ích thiết thực, giảm bớt gánh nặng cho hàng triệu lao động, đặc biệt là những người làm việc tại các thành phố lớn có chi phí sinh hoạt cao như TP.HCM hay Hà Nội. Đây là cơ hội để người lao động tự đánh giá lại thu nhập và các khoản giảm trừ, đảm bảo quyền lợi tối đa.

Đối với hộ và cá nhân kinh doanh, ngưỡng doanh thu được miễn thuế tăng lên 500 triệu đồng/năm, cùng với cơ chế tính thuế theo thu nhập thực tế (doanh thu trừ chi phí), đòi hỏi sự quản lý sổ sách, hóa đơn chặt chẽ hơn. Sự thay đổi này, dù mang tính thích ứng với quy mô kinh doanh, cũng đặt ra yêu cầu về việc xây dựng hệ thống kế toán chuyên nghiệp, thay vì dựa vào thuế khoán.

Doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty tại TP.HCM và Hà Nội, phải ngay lập tức chuyển đổi sang chế độ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC. Việc áp dụng các tài khoản mới, báo cáo tình hình tài chính theo chuẩn mực quốc tế IFRS và đặc biệt là quy định thanh toán không dùng tiền mặt cho hóa đơn từ 5 triệu đồng trở lên để được khấu trừ chi phí, là những yếu tố then chốt. Không tuân thủ có thể dẫn đến rủi ro bị loại chi phí, thậm chí phạt hành chính lên tới 80 triệu đồng theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP.

🦉 Cú nhận xét: Năm 2026 không phải là năm để chờ đợi, mà là năm để hành động. Ai chủ động thích ứng sớm sẽ có lợi thế cạnh tranh, giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa nghĩa vụ thuế.

Việc áp dụng các quy định mới đòi hỏi sự đầu tư vào công nghệ, đào tạo nhân sự và xây dựng quy trình quản lý chặt chẽ. Các doanh nghiệp cần xem đây là cơ hội để nâng cao năng lực quản trị tài chính, hướng tới sự minh bạch và chuyên nghiệp. Bạn có thể so sánh ngay các quy định cũ và mới để thấy rõ sự khác biệt.

Cuối cùng, hãy nhớ rằng, việc tuân thủ pháp luật thuế và kế toán không chỉ là nghĩa vụ mà còn là yếu tố then chốt để xây dựng một nền tảng kinh doanh vững chắc, bền vững trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh ngày càng gay gắt. Đừng để những thay đổi này trở thành gánh nặng, mà hãy xem đó là đòn bẩy để doanh nghiệp của bạn phát triển mạnh mẽ hơn.

🎯 Key Takeaways
1
Giảm trừ gia cảnh cho bản thân tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng, người phụ thuộc 6,2 triệu đồng/tháng từ 2026. Rà soát lại hồ sơ người phụ thuộc để tối ưu thuế TNCN.
2
Hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm được miễn thuế TNCN; trên 500 triệu phải tự kê khai theo thu nhập thực tế. Chuẩn bị sổ sách, hóa đơn ngay để tránh phạt.
3
Mọi hóa đơn từ 5 triệu đồng trở lên bắt buộc phải thanh toán không dùng tiền mặt mới được tính vào chi phí hợp lý. Doanh nghiệp cần chuyển đổi thói quen thanh toán, kiểm soát chặt chẽ quy trình.
4
Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200/2014, yêu cầu doanh nghiệp cập nhật hệ thống tài khoản, mẫu sổ, và báo cáo tài chính mới. Đào tạo kế toán viên là ưu tiên hàng đầu.
🧮 Cú Kiểm Toán khuyên

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn

📋 Ví Dụ Thực Tế 1

Trần Thị Minh Nguyệt, 38 tuổi, chủ cửa hàng thời trang ở quận Gò Vấp, TP.HCM.

💰 Thu nhập: 80tr/tháng · 2 con đang đi học, chồng làm freelancer thu nhập không ổn định

Chị Nguyệt, chủ cửa hàng thời trang ở Gò Vấp, TP.HCM, luôn lo lắng về việc quản lý thuế cho cửa hàng của mình. Với doanh thu trung bình 80 triệu/tháng, chị từng quen với thuế khoán đơn giản. Nhưng từ 2026, quy định mới yêu cầu tính thuế trên thu nhập thực tế nếu doanh thu trên 500 triệu/năm. Chị Nguyệt thấy 'choáng váng' vì chưa bao giờ phải lưu giữ hóa đơn chi phí một cách bài bản. 'Làm sao để biết chi phí nào được trừ, nào không? Rồi tính toán thuế suất 15%, 17% hay 20% theo doanh thu thực tế thì phức tạp quá', chị than thở. Sau đó, chị được một người bạn giới thiệu công cụ 'Thuế Hộ Kinh Doanh' của Cú Thông Thái. Chị Nguyệt vào website, nhập doanh thu và các khoản chi phí ước tính, công cụ hiển thị ngay số thuế phải nộp và phân tích các chi phí hợp lệ. 'Công cụ này giúp tôi hình dung rõ ràng hơn về bức tranh tài chính của cửa hàng. Tôi biết mình cần phải giữ lại hóa đơn mua vải, phụ kiện, tiền thuê mặt bằng để tối ưu chi phí và tránh bị áp thuế cao. Quan trọng là tôi hiểu rõ mình đang ở ngưỡng thuế suất nào', chị Nguyệt hào hứng chia sẻ. Nhờ đó, chị đã bắt đầu xây dựng hệ thống quản lý chứng từ bài bản hơn.
📋 Ví Dụ Thực Tế 2

Nguyễn Văn Hùng, 45 tuổi, trưởng phòng kinh doanh ở quận Cầu Giấy, Hà Nội.

💰 Thu nhập: 45tr/tháng · vợ và 1 con nhỏ 3 tuổi

Anh Hùng, trưởng phòng kinh doanh tại Cầu Giấy, Hà Nội, với mức lương 45 triệu/tháng, luôn tự hỏi liệu mình có đang nộp thuế TNCN đúng và tối ưu chưa. Khi nghe tin giảm trừ gia cảnh sẽ tăng từ 2026, anh lập tức muốn kiểm tra lại. 'Vợ tôi thu nhập không ổn định, con nhỏ 3 tuổi, chi phí sinh hoạt ở Hà Nội thì đắt đỏ. Tôi cần biết mức giảm trừ mới có giúp tôi giảm bớt gánh nặng thuế không', anh Hùng chia sẻ. Anh tìm đến công cụ 'Tính Thuế TNCN' của Cú Thông Thái. Chỉ trong vài phút, anh nhập mức lương, số người phụ thuộc, và công cụ đã tính toán lại nghĩa vụ thuế của anh theo quy định mới, đồng thời so sánh với mức cũ. 'Thật bất ngờ, với mức giảm trừ mới 15,5 triệu cho bản thân và 6,2 triệu cho con, số thuế tôi phải nộp đã giảm đi đáng kể. Công cụ còn chỉ rõ tôi đang thuộc bậc thuế nào, giúp tôi có cái nhìn tổng quan về tài chính cá nhân', anh Hùng nhận xét. Anh cũng nhanh chóng hướng dẫn đồng nghiệp sử dụng công cụ 'Giảm Trừ Gia Cảnh' để mọi người cùng nắm bắt quyền lợi của mình.
❓ Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)
❓ Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực khi nào?
Thông tư 99/2025/TT-BTC sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, thay thế hoàn toàn Thông tư 200/2014/TT-BTC. Doanh nghiệp cần chuẩn bị từ bây giờ để kịp thời áp dụng các quy định mới về kế toán.
❓ Mức giảm trừ gia cảnh mới cho bản thân và người phụ thuộc là bao nhiêu?
Từ kỳ tính thuế năm 2026, mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm). Đối với mỗi người phụ thuộc, mức giảm trừ là 6,2 triệu đồng/tháng. Điều này giúp giảm đáng kể nghĩa vụ thuế cho người lao động.
❓ Hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu/năm có phải nộp thuế TNCN không?
Theo quy định mới từ 2026, hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh dưới 500 triệu đồng/năm sẽ không phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Đây là một tin tốt cho các hộ kinh doanh nhỏ.
❓ Hóa đơn trên 5 triệu đồng bắt buộc phải thanh toán không dùng tiền mặt để được tính chi phí có đúng không?
Chính xác. Từ 2026, để được tính vào chi phí được trừ khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp, các hóa đơn từ 5 triệu đồng trở lên bắt buộc phải được thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản, thẻ, ví điện tử...). Doanh nghiệp cần lưu ý điều này để tránh bị loại chi phí.

📄 Nguồn Tham Khảo

Nội dung được rà soát bởi Ban biên tập Thuế — Kế toán, cập nhật theo luật hiện hành.

⚠️ Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho tư vấn thuế chuyên nghiệp. Vui lòng liên hệ chuyên gia thuế cho trường hợp cụ thể.

📊

Cú Kiểm Toán

Nhận nhắc nhở deadline thuế & mẹo tính thuế — miễn phí

Miễn phí · Không spam · Huỷ bất cứ lúc nào