Kế toán thuế 2026 mang đến nhiều thay đổi quan trọng cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người lao động, bao gồm chế độ kế toán tinh gọn, bãi bỏ thuế khoán cho hộ kinh doanh, nâng ngưỡng miễn thuế 1 tỷ đồng/năm, và tăng giảm trừ gia cảnh cùng rút gọn biểu thuế TNCN, đòi hỏi sự chủ động cập nhật để tuân thủ và tối ưu nghĩa vụ thuế.

Giới Thiệu: Chuẩn Bị Cho Kỳ Thuế 2026

Từ năm tài chính 2026, bức tranh kế toán và thuế tại Việt Nam sẽ thay đổi đáng kể. Đây không chỉ là những sửa đổi nhỏ mà là một chu kỳ điều chỉnh mạnh mẽ, tác động trực tiếp đến mọi đối tượng: từ các doanh nghiệp lớn, hộ kinh doanh nhỏ lẻ, cho đến mỗi người lao động.

Cú Kiểm Toán đã soi kỹ từng con số, từng điều luật để mang đến cái nhìn toàn diện nhất về những điểm mới này. Mục tiêu của Chính phủ giai đoạn 2024–2026 là mở rộng cơ sở thuế mà không tăng thuế suất, đồng thời hỗ trợ kinh tế phục hồi sau đại dịch và lạm phát. Các quy định mới cũng khuyến khích các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ bước ra khỏi khu vực phi chính thức, hướng tới sự minh bạch và công bằng.

🦉 Cú nhận xét: Việc cập nhật sớm các quy định này không chỉ giúp tuân thủ đúng luật mà còn mở ra cơ hội tối ưu nghĩa vụ thuế một cách hợp pháp, tránh những rủi ro không đáng có về sau.

Bạn có thể tra cứu lịch nộp thuế mới nhất tại CuThongThai để không bỏ lỡ bất kỳ thời hạn quan trọng nào.

Doanh nghiệp: Thay Đổi Lớn Từ Thông Tư 99/2025/TT-BTC

Khối doanh nghiệp sẽ đón nhận sự thay đổi lớn nhất từ Thông tư 99/2025/TT-BTC, có hiệu lực từ 01/01/2026. Đây là sự thay thế cơ bản cho Thông tư 200 trước đây, tinh gọn hệ thống kế toán và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Hệ thống sổ kế toán tinh gọn

Một trong những điểm đáng chú ý là sự tinh gọn của hệ thống sổ kế toán. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, chỉ còn 42 mẫu sổ thay vì 45 mẫu như Thông tư 200. Điều này tương đương với việc tinh gọn khoảng 6,7% số lượng mẫu sổ, giúp giảm bớt sự trùng lặp và làm cho việc áp dụng dễ dàng hơn cho các kế toán viên.

Ngoài ra, phụ lục hệ thống tài khoản kế toán doanh nghiệp cũng được điều chỉnh để phù hợp hơn với thực tiễn. Doanh nghiệp giờ đây được yêu cầu ban hành Quy chế mở tài khoản kế toán nội bộ để làm căn cứ hạch toán, đảm bảo tính nhất quán và rõ ràng trong toàn bộ hoạt động tài chính.

Báo cáo tài chính: Tên mới, tiếp cận mới

Việc đổi tên mẫu B01-DN từ "Bảng cân đối kế toán" thành "Báo cáo tình hình tài chính" là một bước tiến quan trọng, tiệm cận hơn với chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS). Mặc dù các báo cáo khác như kết quả kinh doanh, lưu chuyển tiền tệ, hay thuyết minh vẫn giữ nguyên cấu trúc cơ bản, sự thay đổi này thể hiện nỗ lực của Bộ Tài chính trong việc hòa nhập với hệ thống báo cáo toàn cầu.

Các doanh nghiệp tại những trung tâm kinh tế lớn như TP.HCM, Hà Nội, và Bình Dương – nơi tập trung đông đảo các doanh nghiệp sản xuất, thương mại – cần đặc biệt lưu ý. Việc cập nhật phần mềm kế toán, biểu mẫu, và quy trình lập báo cáo tài chính từ năm tài chính 2026 là bắt buộc. Với các doanh nghiệp nhỏ có ít nhân sự kế toán, ban đầu có thể gặp khó khăn trong việc đào tạo lại. Tuy nhiên, về lâu dài, số lượng mẫu sổ ít hơn sẽ giúp giảm chi phí tuân thủ đáng kể.

🦉 Cú nhận xét: Đối với doanh nghiệp FDI, việc đổi tên và cấu trúc báo cáo tình hình tài chính sẽ giúp họ dễ dàng hợp nhất báo cáo với tập đoàn mẹ theo chuẩn IFRS, tăng tính minh bạch và hiệu quả.

Đặc biệt, Bộ Tài chính còn ban hành Thông tư 58/2026/TT-BTC (25/05/2026) về chế độ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ, có hiệu lực từ 01/7/2026. Điều này cung cấp một bộ quy tắc kế toán đơn giản hơn, phù hợp với quy mô và đặc thù của các đơn vị này.

Hộ Kinh Doanh: Xóa Thuế Khoán, Ngưỡng 1 Tỷ Đồng

Một trong những thay đổi mang tính cách mạng cho hộ kinh doanh là chính sách xóa bỏ thuế khoán. Theo Luật số 09/2026/QH16 và các chính sách tổng hợp năm 2026, thuế khoán sẽ bị bãi bỏ từ 01/01/2026.

Toàn bộ hộ kinh doanh sẽ phải chuyển sang phương pháp kê khai dựa trên doanh thu thực tế. Điều này đồng nghĩa với việc quản lý thuế sẽ chặt chẽ hơn, dựa trên dữ liệu hóa đơn điện tử, giao dịch tài khoản ngân hàng và các nền tảng số.

Ngưỡng doanh thu miễn thuế 1 tỷ đồng/năm

Điểm sáng cho nhiều hộ kinh doanh nhỏ là ngưỡng doanh thu miễn thuế Giá trị gia tăng (GTGT) và Thu nhập cá nhân (TNCN) được ấn định ở mức 1 tỷ đồng/năm.

Điều này tác động rất rõ rệt đến các khu vực có nhiều hộ kinh doanh nhỏ. Tại các chợ truyền thống ở Hà Nội, Đà Nẵng, Cần Thơ, nhiều hộ bán lẻ có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm sẽ thoát nghĩa vụ thuế GTGT và TNCN. Tuy nhiên, họ cần phải thực hiện kê khai và lưu trữ dữ liệu tốt hơn để chứng minh doanh thu của mình.

Ngược lại, các hộ kinh doanh lớn ở TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai sẽ không còn được "khoán" nữa. Họ sẽ chịu sự quản lý chặt chẽ thông qua hóa đơn điện tử, tài khoản ngân hàng và các đơn vị vận chuyển. Điều này giúp giảm thiểu cơ hội "né thuế" và tạo ra một sân chơi công bằng hơn cho các doanh nghiệp chính thức.

🦉 Cú nhận xét: Việc chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai dựa trên doanh thu thực tế là một bước đi quan trọng trong công cuộc số hóa và minh bạch hóa nền kinh tế, đồng thời hỗ trợ những người có thu nhập thấp hơn. Bạn có thể tìm hiểu thêm về thuế bán online 2026 nếu kinh doanh trên các nền tảng số.

Người Lao Động: Giảm Trừ Tăng, Biểu Thuế Tinh Gọn

Đối với người làm công ăn lương, từ kỳ tính thuế năm 2026, các quy định về thuế thu nhập cá nhân (TNCN) cũng có những điều chỉnh tích cực, mang lại lợi ích rõ rệt cho nhiều người.

Mức giảm trừ gia cảnh mới

Theo Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 áp dụng cho kỳ tính thuế 2026, mức giảm trừ gia cảnh sẽ tăng lên đáng kể:

Mức tăng này là tin vui cho người lao động, đặc biệt là những người sống tại các đô thị lớn với chi phí sinh hoạt cao như TP.HCM và Hà Nội. Cùng một mức thu nhập, số thuế TNCN phải nộp sẽ giảm so với năm 2025, đặc biệt có lợi cho những người có nhiều người phụ thuộc.

Bạn có thể sử dụng công cụ tính giảm trừ gia cảnh của Cú Thông Thái để kiểm tra ngay.

Biểu thuế lũy tiến tinh gọn còn 5 bậc

Để đơn giản hóa việc tính toán và giảm thiểu nhầm lẫn, biểu thuế lũy tiến từng phần cũng được rút gọn từ 7 bậc xuống còn 5 bậc. Việc này giúp người nộp thuế dễ hiểu, dễ tự tính toán hơn khi quyết toán thuế cuối năm.

Các doanh nghiệp, đặc biệt là trong các khu công nghiệp ở Bắc Ninh, Hải Phòng, Long An, cần cập nhật phần mềm payroll để khấu trừ thuế đúng ngay từ đầu năm 2026. Nếu không, người lao động có thể bị khấu trừ sai, dẫn đến việc phải quyết toán lại hoặc nộp bổ sung.

🦉 Cú nhận xét: Với giá xăng RON 95 hiện ở mức 24.330 VND/lít tại Việt Nam, thấp hơn đáng kể so với Thái Lan (34.099 VND/lít) hay Singapore (49.050 VND/lít), việc giảm thuế TNCN sẽ giúp tăng sức mua, gián tiếp hỗ trợ người dân trong chi tiêu hàng ngày. Bạn có thể dùng công cụ tính lương NET để dự kiến thu nhập của mình.

Xu Hướng Lớn: Số Hóa, Tinh Gọn, và Hỗ Trợ

Nhìn tổng thể các thay đổi trong giai đoạn 2025–2026, có ba xu hướng chính đang định hình hệ thống kế toán và thuế tại Việt Nam:

1. Chuẩn hóa và Tiệm cận Quốc tế

Việc đổi tên "Báo cáo tình hình tài chính" và tinh gọn mẫu sổ, cập nhật hệ thống tài khoản cho thấy Bộ Tài chính đang nỗ lực tiến gần hơn tới chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế. Mục tiêu là tạo ra một hệ thống kế toán có tính tương thích cao, dễ dàng cho các doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài hoặc mong muốn mở rộng ra thị trường quốc tế, nhưng vẫn đảm bảo phù hợp với đặc thù kinh tế Việt Nam.

2. Số hóa Quản lý Thuế, Bỏ Thuế Khoán

Đây là một xu hướng mạnh mẽ. Dựa trên hóa đơn điện tử và dữ liệu số, Nhà nước đang chuyển từ mô hình quản lý cảm tính (thuế khoán) sang quản lý dựa trên dữ liệu. Mục tiêu là chống thất thu hiệu quả hơn đối với các ngành nghề có doanh thu lớn nhưng khó kiểm soát, như thương mại online, dịch vụ ăn uống hay vận tải công nghệ. Việc này không chỉ tăng cường minh bạch mà còn thúc đẩy toàn bộ nền kinh tế số.

Hệ thống CuThongThai cũng cung cấp công cụ OCR bảng lương AI giúp số hóa và quản lý dữ liệu hiệu quả hơn.

3. Nâng Ngưỡng, Giảm Gánh Nặng Cho Đối Tượng Yếu Thế

Chính sách nâng ngưỡng 1 tỷ đồng/năm miễn GTGT, TNCN cho hộ/cá nhân kinh doanh và tăng giảm trừ gia cảnh cho người lao động thể hiện rõ ưu tiên của Chính phủ là bảo vệ những người có thu nhập thấp. Trong bối cảnh lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng, đây là biện pháp thiết thực để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp nhỏ, đồng thời vẫn siết chặt quản lý đối với các nhóm có doanh thu cao hơn để đảm bảo công bằng xã hội.

Bài Học Cho Người Nộp Thuế: Chuẩn Bị Từ Hôm Nay

Để thích nghi và tận dụng tốt nhất những thay đổi này, mỗi cá nhân và doanh nghiệp cần có những bước chuẩn bị cụ thể:

1. Doanh nghiệp vừa và nhỏ: Rà soát và nâng cấp

Các doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ quy trình kế toán – tài chính hiện có. Nâng cấp phần mềm kế toán, tổ chức đào tạo nội bộ về Thông tư 99/2025/TT-BTC và Thông tư 58/2026/TT-BTC là cực kỳ cần thiết, đặc biệt là ở các thành phố có tốc độ thanh tra thuế cao như TP.HCM, Hà Nội. Sự chủ động này giúp bạn tránh được các sai sót và phạt hành chính.

2. Hộ kinh doanh: Chuyển đổi tư duy số hóa

Với hộ kinh doanh, đã đến lúc từ bỏ sổ sách thủ công để chuyển sang tư duy "kế toán đơn giản" dựa trên dữ liệu số. Tận dụng hóa đơn điện tử, tài khoản ngân hàng để ghi nhận và chứng minh doanh thu – chi phí hợp lý. Nếu doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm, việc kê khai chính xác là chìa khóa để được hưởng miễn thuế hợp pháp. Bạn có thể tham khảo công cụ thuế hộ kinh doanh của Cú Thông Thái.

3. Người làm công ăn lương: Chủ động cập nhật và đăng ký

Người lao động cần chủ động cập nhật mức giảm trừ gia cảnh mới và đăng ký người phụ thuộc đầy đủ để không bị thiệt thòi. Tại các thành phố lớn, nhiều người có thu nhập sát ngưỡng chịu thuế sẽ không còn phải nộp hoặc nộp rất ít thuế TNCN từ năm 2026. Bạn có thể so sánh thuế thu nhập cá nhân năm 2025 và 2026 bằng công cụ so sánh thuế 2025 vs 2026 của chúng tôi.

Kết Luận

Những quy định kế toán và thuế mới có hiệu lực từ năm 2026 đang tạo ra một khuôn khổ pháp lý minh bạch và hiện đại hơn cho nền kinh tế Việt Nam. Dù mang đến nhiều thách thức ban đầu, chúng cũng mở ra cơ hội để doanh nghiệp và cá nhân tối ưu hóa nghĩa vụ thuế, đồng thời đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước.

Việc theo dõi sát sao các kênh thông tin chính thức từ Tổng cục Thuế, Bộ Tài chính, và đặc biệt là sự đồng hành cùng các chuyên gia kế toán, tư vấn thuế, sẽ giúp bạn vượt qua giai đoạn chuyển đổi này một cách suôn sẻ nhất. Đừng để mình bị động trước những thay đổi quan trọng này!

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để luôn cập nhật và tuân thủ đúng luật.