Thuế thừa kế ở Việt Nam không tồn tại dưới tên gọi riêng mà được gộp trong thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng. Luật Thuế TNCN 2025 (Luật 109) có hiệu lực từ 01/07/2026, điều chỉnh ngưỡng tính thuế từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng mỗi lần phát sinh, giữ nguyên thuế suất 10%.

Tôi nhớ như in cái ngày anh Ba, người bác họ của tôi ở quận 7, TP.HCM, gọi điện than vãn. Anh vừa nhận thừa kế một mảnh đất nhỏ ở Bình Dương, giá trị khoảng 500 triệu đồng. Ai dè, làm thủ tục xong, anh tá hỏa khi biết mình phải nộp thuế thu nhập cá nhân. 'Cú Kiểm Toán ơi, sao lại có thuế thừa kế?', anh hỏi tôi với giọng đầy hoang mang. Tôi cười nhẹ, 'Anh Ba ơi, đó không phải thuế thừa kế riêng đâu, nó là một phần của thuế thu nhập cá nhân mà thôi.'

Câu chuyện của anh Ba không phải là hiếm. Rất nhiều người Việt vẫn còn mơ hồ về vấn đề này. Và bây giờ, với Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, số 109/2025/QH15 (gọi tắt là Luật 109) sắp có hiệu lực từ 01/07/2026, mọi thứ lại càng cần được soi xét kỹ hơn. Với kinh nghiệm của tôi, đây là lúc chúng ta cần ngồi lại, nhìn thẳng vào những con số để tránh những bất ngờ về sau.

Bài học 1: Thuế Thừa Kế Không Phải Là Cái Tên, Mà Là Con Số Trong Thuế TNCN

Trước hết, chúng ta phải làm rõ: ở Việt Nam, không có cái gọi là 'thuế thừa kế' riêng biệt như nhiều người vẫn nghĩ. Thay vào đó, nó được gộp chung vào thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng. Theo Luật TNCN 2007 và các văn bản hướng dẫn trước đây (như Thông tư 111/2013/TT-BTC, sửa đổi bởi Thông tư 92/2015/TT-BTC), thu nhập từ nhận thừa kế chịu thuế suất 10% trên phần giá trị tài sản vượt 10 triệu đồng mỗi lần nhận.

Theo chuyên gia Cú Kiểm Toán từ Cú Kiểm Toán.

Luật 109/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/07/2026, kế thừa tư duy này. Nó vẫn xem thừa kế là một dạng thu nhập chịu thuế. Tuy nhiên, có một sự điều chỉnh kỹ thuật đáng chú ý: ngưỡng chịu thuế đã được nâng lên. Đây là một điểm mà Cú Kiểm Toán đã soi rất kỹ.

🦉 Cú nhận xét: Việc nâng ngưỡng là cần thiết để phù hợp với bối cảnh lạm phát và tăng giá tài sản. Tuy nhiên, với giá trị bất động sản ở các đô thị lớn như Hà Nội hay TP.HCM, mức tăng này có lẽ chỉ lọc được các giao dịch nhỏ. Các khoản thừa kế lớn vẫn sẽ chịu thuế đầy đủ.

Phạm vi tài sản chịu thuế theo Luật 109 vẫn rất rộng, bao gồm bất động sản, cổ phần, phần vốn góp, chứng khoán, ô tô, tàu thuyền, v.v. Nếu bạn nhận quà tặng hoặc thừa kế là bất động sản hay cổ phần từ người không có quan hệ huyết thống trực tiếp, bạn sẽ phải nộp thuế suất 10% trên giá trị tài sản nhận được. Đây chính là 'hạt nhân' của cái mà dân gian gọi là thuế thừa kế.

Hãy xem bảng so sánh dưới đây để thấy rõ sự khác biệt:

Bài học 2: Xu Hướng Siết Chặt Thuế Với Tài Sản Lớn Là Rõ Ràng

Dù Luật 109 chỉ nâng ngưỡng chịu thuế lên 20 triệu đồng, các phân tích và thảo luận chính sách gần đây cho thấy một xu hướng rõ ràng: Nhà nước không miễn thuế hoàn toàn đối với thừa kế và quà tặng. Thậm chí, nhiều đề xuất còn hướng tới việc siết chặt hơn với các khối tài sản giá trị lớn. Theo phân tích trên LS Việt Nam, thay vì một sắc thuế thừa kế độc lập, Việt Nam đang sử dụng khung thuế TNCN để điều tiết, và rất có thể trong giai đoạn 2026–2030 sẽ xuất hiện các ngưỡng giá trị cao, từ 10 tỷ đồng trở lên, làm mốc cho các mức thuế suất tăng dần đối với khối tài sản kếch xù.

Tôi tin rằng đây là điều mà các gia đình có tài sản lớn, đặc biệt là bất động sản ở Hà Nội hay TP.HCM, cần đặc biệt lưu tâm. Giá nhà ở các đô thị lớn này đang tăng trung bình 8–10%/năm giai đoạn sau 2020. Khi giá trị tài sản tăng, khoảng cách giữa người có bất động sản thừa kế và người mua nhà lần đầu ngày càng lớn, tạo áp lực về công bằng thuế. Do đó, việc mở rộng đánh thuế thừa kế với tài sản giá trị lớn là xu hướng tất yếu.

🦉 Cú nhận xét: Các đề xuất đang được cân nhắc bao gồm miễn thuế đối với thừa kế trong gia đình trực tiếp (cha mẹ – con cái, ông bà – cháu) và chỉ áp dụng thuế với tài sản có giá trị rất lớn, chẳng hạn trên 10 tỷ đồng. Điều này cho thấy sự phân hóa trong chính sách thuế tương lai.

Dữ liệu và thống kê liên quan từ các phân tích chính sách cho thấy: Thuế suất TNCN đối với thu nhập từ nhận thừa kế vẫn là 10%. Ngưỡng tính thuế được nâng từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng/lần theo Luật 109. Tuy nhiên, các đề xuất chính sách đang gợi ý chỉ nên đánh thuế mạnh với tài sản thừa kế có giá trị trên 10 tỷ đồng. Các tổ chức tư vấn thuế tại TP.HCM như Công ty Luật ACC và các hãng kiểm toán đã bắt đầu tổ chức hội thảo về thuế thừa kế, cho thấy nhu cầu thực tế từ giới doanh nhân và chủ bất động sản lớn. Nhiều doanh nghiệp gia đình tại Bình Dương, Đồng Nai cũng đang sử dụng các công cụ như quỹ đầu tư, công ty holding, hoặc lập di chúc chi tiết để tối ưu thuế và đảm bảo việc kế thừa doanh nghiệp.

Thậm chí, khi nhìn ra khu vực, chúng ta có thể thấy một bức tranh rõ ràng hơn về áp lực tài chính. Ví dụ, giá xăng RON 95 tại Việt Nam là 24.330 VND/lít, trong khi ở Singapore là 49.170 VND/lít, Thái Lan là 34.182 VND/lít. Dù không trực tiếp liên quan đến thuế thừa kế, nhưng điều này phản ánh một thực tế về giá cả và chi phí sinh hoạt, tạo áp lực cho chính phủ trong việc tìm kiếm nguồn thu ngân sách, và thuế thừa kế có thể là một trong những giải pháp được cân nhắc.

Bài học 3: Lập Kế Hoạch Tài Sản Sớm Là Chìa Khóa Vàng

Với những thay đổi và xu hướng chính sách đã phân tích, tôi luôn khuyên các bạn rằng đừng bao giờ coi thừa kế là 'vùng trắng thuế'. Thu nhập từ nhận thừa kế vẫn phải chịu thuế TNCN 10% trên giá trị vượt ngưỡng, kể cả khi đó là bất động sản, cổ phần, hay phần vốn góp. Điều quan trọng nhất là phải lập kế hoạch thuế và tài sản càng sớm càng tốt.

Theo kinh nghiệm của tôi, nhiều gia đình giàu có ở Hà Nội, sở hữu 2-3 căn nhà và lượng cổ phiếu đáng kể, đã bắt đầu chủ động chia nhỏ thừa kế, tặng cho từng phần, hoặc lập di chúc kết hợp bảo hiểm nhân thọ để phân bổ tài sản hợp lý. Mục đích là để hạn chế số lần phát sinh thu nhập vượt ngưỡng chịu thuế, hoặc ít nhất là giảm thiểu số thuế phải nộp. Bạn có thể sử dụng Di Chúc Builder của Cú Kiểm Toán để phác thảo di chúc chi tiết, đảm bảo ý nguyện của mình được thực hiện mà vẫn tối ưu thuế.

Một điểm khác cần theo dõi sát sao là khả năng xuất hiện các ngưỡng cao (10 tỷ, 20 tỷ...). Dù chưa chính thức đưa vào luật, các đề xuất chính sách cho thấy mô hình thuế lũy tiến theo giá trị tài sản lớn là xu hướng tương lai. Việc làm việc với ngân hàng và các tổ chức tư vấn cũng là một lựa chọn thông minh. Các ngân hàng lớn như Vietcombank, Techcombank, VPBank đang phát triển các sản phẩm quản lý tài sản cá nhân, kết hợp tư vấn thuế cơ bản, giúp khách hàng có kế hoạch thừa kế cổ phiếu, sổ tiết kiệm, bất động sản hiệu quả hơn.

Đừng để đến lúc nhận tài sản rồi mới loay hoay tìm hiểu. Hãy chủ động. Hãy dùng các công cụ hỗ trợ. Ví dụ, bạn có thể tự kiểm tra ngay với Máy Tính Thừa Kế của Cú Kiểm Toán để ước tính nghĩa vụ thuế của mình theo quy định mới nhất.

🦉 Cú nhận xét: Việc lập kế hoạch tài sản không chỉ giúp tối ưu thuế mà còn đảm bảo sự chuyển giao tài sản suôn sẻ, tránh những tranh chấp không đáng có trong gia đình. Đây là một khoản đầu tư xứng đáng cho tương lai.

Kết Luận

Luật 109 là một bước tinh chỉnh quan trọng, chưa phải là một cuộc cách mạng về thuế thừa kế. Tuy nhiên, với áp lực ngân sách, sự bất bình đẳng tài sản ngày càng tăng và xu hướng quốc tế, chính sách thuế đối với thừa kế ở Việt Nam, đặc biệt tại TP.HCM và Hà Nội, nhiều khả năng sẽ dần siết chặt hơn với tài sản lớn. Đồng thời, Nhà nước vẫn sẽ nỗ lực bảo vệ dòng thừa kế trong phạm vi gia đình trực tiếp.

Với vai trò Cú Kiểm Toán, tôi khuyên bạn hãy luôn chủ động nắm bắt thông tin, lập kế hoạch tài chính và tài sản một cách kỹ lưỡng. Đừng để những thay đổi về thuế làm bạn bất ngờ. Hãy sử dụng các công cụ hữu ích như Máy Tính Thừa Kế và Di Chúc Builder của Cú Thông Thái để đảm bảo tài sản của bạn được chuyển giao một cách hiệu quả và hợp pháp nhất. 30 giây. Nhập tài sản. Bấm nút. Biết ngay mức thuế. Đơn giản vậy thôi.

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn