Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/7/2026, là một điều chỉnh lớn trong chính sách thuế TNCN tại Việt Nam. Luật này tăng ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh, thay đổi cách tính thuế, điều chỉnh biểu thuế lũy tiến cho người làm công ăn lương, và bổ sung các loại thu nhập mới chịu thuế như vàng miếng, tài sản số.

Giới Thiệu

Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) số 109/2025/QH15, một dấu mốc quan trọng trong chính sách tài khóa của Việt Nam. Với hiệu lực từ ngày 01/7/2026, luật này không chỉ là một sự điều chỉnh thông thường mà là một cuộc "tái thiết kế" toàn diện, tác động sâu rộng đến hàng triệu người dân, từ người làm công ăn lương, hộ kinh doanh cá thể cho đến các nhà đầu tư tài chính và bất động sản. Theo các chuyên gia của Cú Kiểm Toán, đây là thời điểm vàng để mọi cá nhân và hộ kinh doanh "soi kỹ từng con số", chủ động nắm bắt thay đổi để tối ưu nghĩa vụ thuế của mình.

Theo phân tích từ Cú Kiểm Toán (thue.cuthongthai.vn).

Bối cảnh ra đời của Luật 109/2025/QH15 phản ánh thực tế thu nhập bình quân đầu người Việt Nam tăng, nhưng chi phí sống tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM cũng leo thang chóng mặt, đặc biệt là chi phí nhà ở, y tế và giáo dục. Chính phủ định hướng chính sách thuế TNCN mới theo ba mục tiêu chính: giảm áp lực thuế cho người có thu nhập trung bình, tăng tính công bằng giữa các loại hình kinh doanh, và mở rộng cơ sở thuế cho các loại thu nhập mới như tài sản số. Hãy cùng Cú Kiểm Toán đi sâu vào 7 điểm mới cốt lõi mà bạn không thể bỏ qua.

7 Điểm Mới Cốt Lõi Của Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15

1. Ngưỡng Doanh Thu Miễn Thuế Cho Hộ Kinh Doanh Tăng Vọt

Một trong những điểm sáng nhất của Luật 109/2025/QH15 là việc nâng mức doanh thu không phải nộp thuế cho hộ, cá nhân kinh doanh từ 200 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm. Thay đổi này, căn cứ Điều 4 Luật 109/2025/QH15, sẽ là "phép màu" cho hàng trăm nghìn hộ kinh doanh nhỏ lẻ tại các quận ngoại thành Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, giúp họ thoát khỏi gánh nặng thuế TNCN và giảm đáng kể chi phí tuân thủ. Ví dụ, một quán ăn nhỏ hay cửa hàng tạp hóa với doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm sẽ không còn phải lo lắng về thuế TNCN nữa. Điều này cũng khuyến khích các hộ kinh doanh phát triển mà không bị "chạm ngưỡng" thuế quá sớm.

2. Cách Tính Thuế Mới Cho Hộ, Cá Nhân Kinh Doanh: Lựa Chọn Tối Ưu

Luật 109/2025/QH15 mang đến một sự thay đổi đột phá cho hộ, cá nhân kinh doanh: họ được phép trừ chi phí như doanh nghiệp khi tính thuế, thay vì chỉ áp dụng tỷ lệ trên doanh thu như trước đây (Điều 21 Luật 109/2025/QH15). Cụ thể:

Đặc biệt, cá nhân có doanh thu từ 500 triệu đến 3 tỷ đồng được lựa chọn giữa phương pháp tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc theo thu nhập. Đây là cơ hội vàng để các hộ kinh doanh lớn tại TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai tối ưu thuế hợp pháp. Việc lưu trữ chứng từ chi phí, hóa đơn đầu vào trở nên cực kỳ quan trọng. Bạn có thể tham khảo công cụ Thuế Hộ Kinh Doanh của Cú Thông Thái để hiểu rõ hơn.

3. Điều Chỉnh Mạnh Mẽ Cho Người Làm Công Ăn Lương

Luật mới điều chỉnh biểu thuế lũy tiến từng phần, giảm từ 7 bậc xuống còn 5 bậc và giảm thuế suất ở một số bậc quan trọng (Điều 23 Luật 109/2025/QH15). Cụ thể, thuế suất bậc 2 giảm từ 15% xuống 10%, và bậc 3 giảm từ 25% xuống 20%. Song song đó, xu hướng tăng mức giảm trừ gia cảnh là rõ ràng, dự kiến cho bản thân lên khoảng 15,5 triệu đồng/tháng và người phụ thuộc khoảng 6,2 triệu đồng/tháng (theo dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật). Điều này phản ánh chi phí sống thực tế tại các thành phố lớn và giúp người lao động đô thị có phần thu nhập sau thuế cao hơn. Bạn có thể dùng công cụ tính lương NET để dự kiến thu nhập của mình.

4. Nâng Ngưỡng Chịu Thuế Cho Các Khoản Thu Nhập Đặc Biệt

Luật 109/2025/QH15 nâng ngưỡng thu nhập để xác định thu nhập tính thuế từ 10 triệu lên 20 triệu đồng/lần đối với các khoản thu nhập từ trúng thưởng, bản quyền, nhượng quyền thương mại, thừa kế, quà tặng (Điều 14 Luật 109/2025/QH15). Điều này giảm đáng kể số lượng cá nhân phải kê khai thuế với các khoản thu nhập phát sinh không thường xuyên, đặc biệt là tại các thành phố có thị trường dịch vụ sáng tạo phát triển như TP.HCM, Hà Nội. Đây là tin vui cho những người có thu nhập không ổn định từ các hoạt động này.

5. Vàng Miếng, Tài Sản Số, Nội Dung Số Chính Thức Chịu Thuế

Một trong những điểm gây chú ý nhất là việc Luật bổ sung vàng miếng và tài sản số (ví dụ: crypto, NFT) vào nhóm thu nhập chịu thuế TNCN (Điều 15 Luật 109/2025/QH15). Đồng thời, các hoạt động cung cấp sản phẩm, dịch vụ nội dung thông tin số, trò chơi điện tử cũng bị điều chỉnh thuế suất từ 2% lên 5% đối với một số khoản thu nhập. Điều này tác động trực tiếp đến nhà đầu tư vàng miếng, người tạo nội dung số, streamer, và cá nhân giao dịch tài sản số. Cơ quan thuế sẽ tăng cường quản lý dữ liệu giao dịch, yêu cầu phối hợp từ các sàn giao dịch và ngân hàng lưu ký. Hãy chuẩn bị sẵn sàng cho nghĩa vụ thuế mới này.

6. Ưu Đãi Thuế Gắn Với Phát Triển Nhân Lực Số Và Thị Trường Vốn

Luật 109/2025/QH15 còn bổ sung nhiều trường hợp miễn, giảm thuế đáng kể (Điều 16 Luật 109/2025/QH15):

Đây là tín hiệu rõ ràng từ Chính phủ nhằm thu hút và giữ chân nhân tài công nghệ, đồng thời định hướng dòng tiền vào thị trường vốn dài hạn, ổn định hơn.

7. Thuế Với Cho Thuê Bất Động Sản: Ngưỡng 500 Triệu Đồng

Cá nhân cho thuê bất động sản (trừ kinh doanh lưu trú) sẽ nộp thuế TNCN trên phần doanh thu năm vượt 500 triệu đồng với thuế suất 5% (Điều 18 Luật 109/2025/QH15). Đây là một điểm rất quan trọng với các chủ nhà cho thuê căn hộ tại Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Nha Trang khi dòng tiền cho thuê vượt ngưỡng này. Nếu bạn đang có ý định cho thuê bất động sản, hãy tính toán kỹ lưỡng để tránh các bất ngờ về thuế. Bạn có thể tra cứu lịch nộp thuế để không bỏ lỡ hạn cuối.

Dự Đoán Xu Hướng 2026–2030 Cho Thị Trường Việt Nam

Luật 109/2025/QH15 không chỉ là một văn bản pháp luật, nó là một "tín hiệu chính sách" mạnh mẽ, định hình lại nhiều khía cạnh của nền kinh tế và xã hội Việt Nam trong những năm tới. Dưới đây là những dự đoán từ Cú Kiểm Toán về xu hướng từ 2026 đến 2030:

1. Dịch Chuyển Hộ Kinh Doanh Sang Mô Hình Doanh Nghiệp Nhỏ

Việc cho phép hộ kinh doanh trừ chi phí và áp thuế theo thu nhập sẽ khuyến khích các hộ kinh doanh lớn (doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm) tại các trung tâm thương mại TP.HCM, Hà Nội chuyển dần sang mô hình doanh nghiệp. Điều này giúp họ tận dụng tốt hơn các khoản khấu trừ chi phí, quản trị tài chính minh bạch hơn và dễ dàng tiếp cận các gói tín dụng ngân hàng. Các ngân hàng lớn như Vietcombank, BIDV, Techcombank có thể sẽ đẩy mạnh các gói tín dụng riêng cho hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp siêu nhỏ, tạo động lực cho sự phát triển bền vững.

2. Giảm Áp Lực Thuế Với Tầng Lớp Trung Lưu Đô Thị

Với mức giảm trừ gia cảnh dự kiến nâng lên khoảng 15,5 triệu đồng cho bản thân và 6,2 triệu đồng cho người phụ thuộc, cùng biểu thuế rút gọn còn 5 bậc, tầng lớp trung lưu tại các thành phố lớn sẽ có phần thu nhập sau thuế cao hơn. Điều này không chỉ hỗ trợ tiêu dùng cá nhân mà còn khuyến khích đầu tư vào các kênh như bảo hiểm, chứng khoán hay bất động sản. Đây là một bước đi quan trọng nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống và gia tăng tích lũy tài sản cho nhóm đối tượng này.

3. Mở Rộng Quản Lý Thuế Với Tài Sản Số Và Vàng Miếng

Việc đưa vàng miếng và tài sản số vào diện chịu thuế báo hiệu một xu hướng tất yếu: cơ quan thuế (Tổng cục Thuế, Cục Thuế Hà Nội, Cục Thuế TP.HCM) sẽ tăng cường quản lý dữ liệu giao dịch. Họ sẽ yêu cầu phối hợp từ các sàn giao dịch, ngân hàng lưu ký để thu thập thông tin. Dự kiến từ 2026–2028, các văn bản hướng dẫn dưới luật sẽ chi tiết hóa phương pháp xác định giá chuyển nhượng, chi phí, và thời điểm ghi nhận thu nhập đối với tài sản số. Đây là một thách thức nhưng cũng là cơ hội để thị trường tài sản số tại Việt Nam phát triển minh bạch hơn.

4. Khuyến Khích Dòng Tiền Vào Quỹ Đầu Tư Bất Động Sản Và Chứng Khoán

Ưu đãi giảm 50% thuế thu nhập từ quỹ đầu tư chứng khoán và quỹ bất động sản, cùng với việc miễn thuế cho chứng chỉ quỹ mở nắm giữ trên 2 năm, sẽ thúc đẩy một xu hướng dịch chuyển đáng kể. Các nhà đầu tư cá nhân tại Hà Nội, TP.HCM có thể chuyển từ đầu tư lướt sóng cổ phiếu, căn hộ sang nắm giữ chứng chỉ quỹ dài hạn. Điều này tạo động lực cho các ngân hàng và công ty quản lý quỹ (như VCB Fund, SSIAM, VinaCapital) phát triển thêm các sản phẩm quỹ để phục vụ nhu cầu của nhà đầu tư, góp phần ổn định và phát triển thị trường vốn.

🦉 Cú nhận xét: Việc đầu tư vào các quỹ có thể giúp giảm rủi ro so với đầu tư trực tiếp, đồng thời hưởng lợi từ chính sách thuế ưu đãi. Đây là một kênh đáng cân nhắc cho những người muốn đa dạng hóa danh mục đầu tư.

5. Gắn Chính Sách Thuế Với Chiến Lược Nhân Lực Số Quốc Gia

Chính sách miễn thuế 5 năm cho nhân lực công nghệ số chất lượng cao là một động thái chiến lược của Chính phủ nhằm thu hút và giữ chân nhân tài trong các lĩnh vực trọng điểm như AI, dữ liệu lớn, an ninh mạng, ngân hàng số. Kỳ vọng trong giai đoạn 2026–2030, các trung tâm công nghệ tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, Khu công nghệ cao TP.HCM, Đà Nẵng sẽ là những nơi hưởng lợi lớn từ chính sách này. Điều này không chỉ giúp Việt Nam tăng cường năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên số mà còn tạo ra những cơ hội việc làm và phát triển vượt bậc cho người lao động trong ngành.

Bài Học Cho Người Nộp Thuế

Để thích nghi và tận dụng tối đa những thay đổi từ Luật 109/2025/QH15, Cú Kiểm Toán có ba lời khuyên cụ thể cho bạn:

1. Rà Soát Thu Nhập Và Khấu Trừ Cho Người Làm Công Ăn Lương

Nếu bạn là người làm công ăn lương tại Hà Nội, TP.HCM, hãy rà soát lại thu nhập, số người phụ thuộc, các khoản đóng bảo hiểm và quỹ hưu trí bổ sung. Mục tiêu là tận dụng tối đa các khoản khấu trừ, đặc biệt khi các dự thảo nghị định hướng dẫn đề xuất nâng ngưỡng khấu trừ cho một số khoản chi hỗ trợ người lao động lên 3 triệu đồng/lần. Việc này giúp bạn giảm thu nhập tính thuế, từ đó giảm số thuế phải nộp. Bạn có thể tự kiểm tra giảm trừ gia cảnh với công cụ của Cú Thông Thái.

2. Lưu Trữ Chứng Từ Chi Phí Cho Hộ, Cá Nhân Kinh Doanh

Đối với hộ, cá nhân kinh doanh, việc bắt đầu lưu trữ chứng từ chi phí, hóa đơn đầu vào là cực kỳ quan trọng. Nếu doanh thu của bạn từ 500 triệu đến 3 tỷ đồng/năm, bạn sẽ có quyền lựa chọn phương pháp tính thuế có lợi hơn (theo doanh thu hoặc theo thu nhập). Có đầy đủ chứng từ sẽ giúp bạn chứng minh các khoản chi phí hợp lý, hợp lệ để giảm thu nhập chịu thuế, từ đó tối ưu nghĩa vụ thuế của mình theo đúng quy định của Luật 109/2025/QH15.

3. Đa Dạng Hóa Danh Mục Đầu Tư Và Chuẩn Bị Cho Thuế Tài Sản Số

Các nhà đầu tư tài chính, bất động sản nên xem xét dịch chuyển một phần danh mục sang quỹ mở, quỹ bất động sản để hưởng ưu đãi thuế và giảm rủi ro tập trung. Đồng thời, hãy chuẩn bị sẵn sàng cho nghĩa vụ thuế đối với vàng miếng và tài sản số. Việc này bao gồm việc hiểu rõ cách kê khai, nộp thuế cho các loại tài sản mới này, và có thể tìm kiếm lời khuyên từ các chuyên gia tài chính để đảm bảo tuân thủ đúng luật và tối ưu hóa lợi nhuận sau thuế.

Kết Luận

Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 là một bước ngoặt lớn, mở ra một kỷ nguyên mới cho chính sách thuế tại Việt Nam. Nó không chỉ là sự điều chỉnh về các con số mà còn là một định hướng chiến lược, ưu tiên bảo vệ người lao động trung lưu, kiểm soát tốt hơn các loại thu nhập mới (tài sản số, nội dung số) và khuyến khích dòng tiền vào thị trường vốn dài hạn. Để không bị động trước những thay đổi này, mỗi cá nhân và hộ kinh doanh cần chủ động tìm hiểu, rà soát lại tài chính của mình và tận dụng các công cụ hỗ trợ. Hãy biến những thách thức thành cơ hội để quản lý tài chính hiệu quả hơn trong tương lai.

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn