Luật 109/2025 là dự thảo quy định mới về quản lý thuế, định hình xu hướng năm 2026. Đạo luật này tác động trực tiếp đến cách hạch toán giá xăng RON 95 và các khoản khấu trừ chi phí hợp lý của doanh nghiệp.

1. Luật 109/2025 là gì và tại sao doanh nghiệp phải chuẩn bị ngay từ bây giờ?

30 giây. Nhập số liệu chi phí. Bấm nút. Biết ngay doanh nghiệp có đang vi phạm cơ cấu chi phí được trừ hay không. Đơn giản vậy thôi. Nhưng nếu bạn chủ quan, kỳ quyết toán thuế năm 2026 sẽ là một cơn ác mộng thực sự đối với bộ phận kế toán. Căn cứ Luật Thuế sửa đổi bổ sung Luật 109/2025, quy định mới về quản lý chi phí vận hành và thuế giá trị gia tăng (GTGT) đã chính thức thắt chặt các điểm hở mà doanh nghiệp thường lợi dụng. Cơ quan thuế không còn kiểm tra sổ sách theo phương pháp thủ công. Tất cả dữ liệu hóa đơn điện tử hiện tại đã được đấu nối trực tiếp vào hệ thống AI để quét sai lệch theo thời gian thực.

Theo phân tích từ Cú Kiểm Toán (thue.cuthongthai.vn).

Điểm cốt lõi của Luật 109/2025 nằm ở việc siết chặt tính hợp lý, hợp lệ của chi phí nhiên liệu đầu vào. Doanh nghiệp không thể kê khai chi phí xăng dầu một cách cảm tính như trước. Mọi khoản chi không chứng minh được lộ trình, định mức tiêu hao hoặc mục đích phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh sẽ bị gạt bỏ thẳng tay khỏi chi phí được trừ khi tính thuế TNDN. Theo Thông tư hướng dẫn thi hành, các doanh nghiệp sở hữu đội xe vận tải hoặc có chi phí di chuyển lớn phải xây dựng lại hệ thống định mức nhiên liệu chi tiết ngay từ hôm nay. Bạn có thể tự kiểm tra ngay hệ thống hồ sơ của mình để tránh rủi ro truy thu.

🦉 Cú nhận xét: Luật 109/2025 không sinh ra để làm khó doanh nghiệp, nhưng nó sẽ "xóa sổ" những đơn vị thói quen làm sổ sách kiểu hời hợt. Con số chi phí trên hóa đơn phải khớp chính xác tới từng Kilomet trên nhật trình xe. Dữ liệu sai một ly, tiền phạt đi một dặm.

Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt lớn với Luật 109/2025, thay đổi toàn diện cách cơ quan thuế nhìn nhận chi phí vận hành, đặc biệt là chi phí nhiên liệu. Đừng đợi đến phút chót mới giật mình. Muốn kiểm soát được dòng tiền và chi phí hợp lý, việc đầu tiên bạn phải làm là xẻ nhỏ từng đồng tiền chi ra cho mỗi lít xăng doanh nghiệp đang tiêu thụ hàng ngày.

2. Mức giá xăng RON 95 (28.189 VND/lít) hiện tại đang cõng những loại thuế nào?

Soi kỹ từng con số trong hóa đơn xăng dầu mới thấy doanh nghiệp đang gánh những gì. Hãy nhìn vào mức giá xăng RON 95 cập nhật ngày 08/10/2026: chính xác là 28.189 VND/lít. Khi tài xế của bạn đổ 1.000 lít xăng hết 28.189.000 VND, bạn có biết chính xác bao nhiêu tiền trong số đó là thuế phí nộp vào ngân sách nhà nước? Căn cứ Luật Thuế Bảo vệ môi trường và Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt (TTĐB), một lít xăng bán lẻ phải gánh đồng thời 4 sắc thuế chính: Thuế nhập khẩu, Thuế TTĐB, Thuế Bảo vệ môi trường và Thuế GTGT (10%).

Bóc tách cấu trúc giá bán lẻ 28.189 VND/lít xăng RON 95, các khoản thuế và phí cố định chiếm tỷ trọng gần 38% - 42% tùy thời điểm giá thế giới biến động. Việc nắm rõ cơ cấu này giúp kế toán bóc tách chính xác phần thuế GTGT được khấu trừ và chi phí tính vào giá thành. Cụ thể, tiền Thuế Bảo vệ môi trường cố định trên mỗi lít xăng, cộng thêm 8% - 10% Thuế TTĐB tính trên giá cơ sở, sau cùng là 10% Thuế GTGT phủ lên toàn bộ tổng chi phí. Nếu kế toán kê khai sai giá trị trước thuế và sau thuế, toàn bộ bảng phân bổ chi phí nhiên liệu tháng đó sẽ bị lệch chuẩn.

🦉 Cú nhận xét: Đổ 10 triệu tiền xăng, doanh nghiệp thực chất trả gần 4 triệu tiền thuế phí. Nếu kế toán không tách bạch rõ thuế GTGT đầu vào được khấu trừ với chi phí được trừ khi tính Thuế TNDN, bạn đang lãng phí tiền của chính doanh nghiệp mình.

Bóc tách cấu trúc giá xăng hiện tại để hiểu rõ phần trăm thuế bảo vệ môi trường và tiêu thụ đặc biệt. Đây là cơ sở để tính toán khấu trừ. Tuy nhiên, nếu nhìn ra mặt bằng chung các nước láng giềng, con số 28.189 VND/lít tại Việt Nam sẽ cho chúng ta một góc nhìn hoàn toàn khác về chính sách thuế và trợ giá.

3. Nghịch lý giá xăng khu vực: Vì sao Campuchia lên tới 215.572 VND/lít mà Việt Nam chỉ ở mức 28K?

Nhìn vào bức tranh giá nhiên liệu khu vực, bạn sẽ thấy sự chênh lệch kinh hoàng giữa các quốc gia. Dữ liệu ghi nhận ngày 08/10/2026 cho thấy giá xăng niêm yết quy đổi tại Việt Nam là 28.254 VND/lít (mức giá trung bình chuẩn hóa là 28.250 VND/lít). Trong khi đó, tại Thái Lan, giá xăng chỉ ở mức 25.361 VND/lít. Nhưng bất ngờ nhất chính là các quốc gia láng giềng còn lại. Lào có giá xăng vọt lên 64.439 VND/lít, Trung Quốc cán mốc 125.772 VND/lít, và đặc biệt là Campuchia với mức giá đỉnh điểm lên tới 215.572 VND/lít.

Sự chênh lệch khủng khiếp này xuất phát từ chính sách thuế, phí và cơ chế can thiệp thị trường của từng quốc gia. Tại Campuchia hay Trung Quốc, các sắc thuế tài nguyên, thuế tiêu dùng đặc biệt và phí carbon được đánh rất mạnh để thúc đẩy chuyển đổi xanh. Ngược lại, Việt Nam duy trì cơ chế công cụ Quỹ Bình ổn giá xăng dầu (BOG) kết hợp linh hoạt thuế nhập khẩu và thuế bảo vệ môi trường. Điều này giúp giữ giá RON 95 quanh mức 28.189 VND/lít, bảo vệ nền kinh tế khỏi các cú sốc lạm phát từ bên ngoài.

🦉 Cú nhận xét: Nhìn con số 215.572 VND/lít của Campuchia để thấy doanh nghiệp Việt Nam đang được hưởng lợi cực lớn từ chính sách quản lý giá nội địa. Tuy nhiên, khi Luật 109/2025 có hiệu lực, lợi thế giá rẻ này chỉ bền vững nếu doanh nghiệp biết tối ưu hóa hóa đơn và chứng từ hợp lệ.

Nhìn ra xung quanh để thấy chính sách điều tiết thuế của Việt Nam đang tác động thế nào đến giá bán lẻ so với Thái Lan, Lào hay Trung Quốc. Với mức giá nguyên liệu đầu vào được kiểm soát ở ngưỡng 28K, các doanh nghiệp vận tải và logistics Việt Nam cần chuẩn bị kịch bản biến động chi phí như thế nào khi bước sang giai đoạn thực thi luật mới?

4. Chi phí logistics năm 2026 sẽ biến động ra sao dưới tác động của luật mới?

Bất kỳ sự thay đổi nào về chính sách thuế và giá nhiên liệu cũng đánh trực tiếp vào cuống họng của ngành logistics. Luật 109/2025 đi vào hiệu lực cùng thời điểm giá nhiên liệu chịu áp lực lớn. Giá xăng RON 95 thực tế đang ghi nhận tại Việt Nam là 28.189 VND/lít (theo dữ liệu ngày 08/10/2026). Khi đặt trong tương quan với các quốc gia chung đường biên giới, mức giá của chúng ta cao hơn Thái Lan (25.361 VND/lít) nhưng vẫn thấp hơn rất nhiều so với Lào (64.439 VND/lít), Trung Quốc (125.772 VND/lít) hay Campuchia (215.572 VND/lít).

🦉 Cú nhận xét: Chi phí nhiên liệu chiếm từ 35% đến 45% tổng giá thành vận tải. Mức giá RON 95 là 28.189 VND/lít buộc các chủ xe phải tính toán lại từng kilomet lăn bánh. Nếu không hạch toán thuế chuẩn, doanh nghiệp sẽ lỗ chồng lỗ.

Căn cứ Luật Thuế giá trị gia tăng và các văn bản hướng dẫn thi hành thuộc khuôn khổ Luật 109/2025, cơ quan thuế áp dụng cơ chế thanh kiểm tra dữ liệu tự động theo thời gian thực. Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới cấu trúc chi phí logistics thông qua 3 kịch bản chính:

So sánh tác động của Luật 109/2025 tới các mô hình vận tải hiện nay:

Sự biến động chi phí vận tải năm 2026 không chỉ nằm ở con số 28.189 VND/lít xăng. Nó nằm ở cách doanh nghiệp chứng minh con số đó là hợp lý. Hóa đơn điện tử theo từng lần bơm xăng là chưa đủ. Bạn cần nắm rõ bộ hồ sơ chứng từ chống xuất toán để bảo vệ từng đồng lợi nhuận.

5. Kế toán cần chuẩn bị những chứng từ gì để hợp lệ hóa chi phí xăng dầu theo Luật 109/2025?

Xóa bỏ tư duy "chỉ cần có hóa đơn VAT là xong". Căn cứ Điều 6 Thông tư 78/2014/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung bởi các văn bản pháp luật về thuế hiện hành), một khoản chi được trừ khi tính thuế TNDN phải đáp ứng đủ 3 điều kiện: thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, có đủ hóa đơn chứng từ hợp pháp, và có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên.

Dưới áp lực siết chặt của Luật 109/2025, cơ quan thuế đối soát hóa đơn xuất từ cây xăng với dữ liệu GPS của phương tiện. Nếu doanh nghiệp mua 100 lít xăng RON 95 với giá 28.189 VND/lít (tổng tiền 2.818.900 VND) nhưng xe không di chuyển tương ứng, toàn bộ chi phí này sẽ bị loại sạch.

🦉 Cú nhận xét: 100% hóa đơn bán lẻ xăng dầu hiện nay đều xuất theo từng lần phát sinh. Kế toán không thể gom hóa đơn cuối tháng như trước. Thiếu bộ chứng từ đi kèm, chi phí xăng dầu sẽ biến thành khoản phân bổ lợi nhuận sau thuế của cổ đông.

Để đóng đinh chi phí xăng dầu vào chi phí hợp lý, bộ hồ sơ chuẩn chỉnh tại phòng kế toán phải bao gồm đầy đủ các mục sau:

Nhiều kế toán lo lắng về việc xử lý sai sót khi thanh tra. Bạn có thể sử dụng công cụ đối soát thuế để kiểm tra tính hợp lệ của hóa đơn trước khi kê khai.

Chuẩn bị đủ giấy tờ mới chỉ là bước phòng thủ. Bước chủ động tiếp theo của doanh nghiệp là làm thế nào để tối ưu thuế TNDN khi chi phí đầu vào biến động liên tục. Sử dụng công nghệ và công cụ tính toán tự động để lên ngân sách chuẩn xác, không lo bị phạt.

6. Doanh nghiệp làm thế nào để tối ưu thuế TNDN khi chi phí đầu vào thay đổi?

Giá xăng RON 95 ở mức 28.189 VND/lít làm thay đổi cấu trúc bảng cân đối kế toán của nhiều đơn vị. Khi chi phí đầu vào tăng, lợi nhuận gộp giảm. Nếu không biết cách tối ưu chi phí thuế TNDN theo Luật Thuế TNDN hiện hành, doanh nghiệp sẽ rơi vào bẫy "lãi giả - thuế thật" hoặc chịu phạt do kê khai sai.

🦉 Cú nhận xét: Tối ưu thuế không phải là trốn thuế. Tối ưu thuế là hạch toán đúng, đủ và dùng mọi chính sách ưu đãi mà pháp luật cho phép để giảm nghĩa vụ thuế TNDN từ mức chuẩn 20% xuống mức thấp nhất.

Để thích ứng với Luật 109/2025 trong năm 2026, doanh nghiệp cần triển khai ngay chiến lược tối ưu thuế 3 bước:

Bước 1: Xây dựng bảng định mức linh hoạt theo giá thị trường

Định mức nhiên liệu không nên cố định cứng nhắc. Cần lập công thức điều chỉnh định mức khi giá xăng biến động qua các mốc. Ví dụ: Khi giá xăng RON 95 dao động ở mức 28.189 VND/lít, chi phí phụ trội do kẹt xe hoặc sử dụng điều hòa công suất lớn cần được quy định rõ trong Quy chế tài chính nội bộ. Điều này giúp khoản chi phí chênh lệch được cơ quan thuế chấp nhận.

Bước 2: Tận dụng cơ chế trích lập Quỹ Khoa học và Công nghệ

Theo Luật Thuế TNDN, doanh nghiệp được trích tối đa 10% thu nhập tính thuế hàng năm để lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ. Doanh nghiệp logistics có thể dùng quỹ này để đầu tư phần mềm tối ưu lộ trình, thiết bị giám sát hành trình GPS. Việc này giúp giảm trực tiếp thu nhập chịu thuế TNDN, đồng thời giảm tiêu hao nhiên liệu.

Bước 3: Tự động hóa công tác kế toán và dự báo thuế

30 giây. Nhập số liệu. Bấm nút. Biết ngay nghĩa vụ thuế TNDN tạm tính quý này là bao nhiêu. Đơn giản vậy thôi. Việc ứng dụng phần mềm giúp doanh nghiệp kiểm soát tỷ lệ chi phí nhiên liệu trên doanh thu theo thời gian thực.

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để tính toán chi tiết phương án thuế TNDN phù hợp nhất cho doanh nghiệp của bạn ngay hôm nay.

7. Hộ kinh doanh cá thể có được tính tiền đổ xăng vào chi phí được trừ không?

Rất nhiều chủ shop online và hộ kinh doanh cá thể thắc mắc liệu hóa đơn xăng dầu có giúp giảm tiền thuế phải nộp hay không. Câu trả lời phụ thuộc hoàn toàn vào phương pháp kê khai thuế mà hộ kinh doanh đang áp dụng. Nếu bạn nộp thuế theo phương pháp khoán, mọi hóa đơn xăng RON 95 giá 28.189 VND/lít đều không có giá trị làm giảm thuế. Lý do là thuế khoán tính trực tiếp trên doanh thu, không quan tâm đến chi phí đầu vào.

Tuy nhiên, căn cứ Thông tư 88/2021/TT-BTC, các hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai hoàn toàn được tính chi phí xăng dầu vào chi phí hợp lý. Điều kiện là xe phải thuộc sở hữu của hộ kinh doanh hoặc có hợp đồng thuê xe phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh. Hóa đơn điện tử phải ghi rõ thông tin mã số thuế của hộ kinh doanh. Bạn có thể tự kiểm tra chi phí hợp lệ để tránh bị cơ quan thuế loại trừ khi kiểm tra.

Theo khảo sát từ dữ liệu Cú Thông Thái, một hộ kinh doanh vận tải nhỏ sở hữu 3 xe máy giao hàng tiêu thụ khoảng 150 lít xăng mỗi tháng. Với giá xăng RON 95 hiện tại là 28.189 VND/lít, tổng chi phí nhiên liệu rơi vào khoảng 4.228.350 VND. Nếu có hóa đơn đầu vào đầy đủ và ghi chép sổ sách kế toán theo Thông tư 88/2021/TT-BTC, toàn bộ số tiền này sẽ được ghi nhận vào sổ chi phí, giúp xác định chính xác thu nhập chịu thuế.

🦉 Cú nhận xét: Xe đứng tên cá nhân chủ hộ vẫn có thể đưa chi phí xăng vào hộ kinh doanh. Điểm mấu chốt là phải có quyết định đưa tài sản vào kinh doanh và đăng ký với cơ quan thuế trực thuộc. Không đăng ký mà trừ chi phí là cầm chắc phiếu phạt.

Để hợp lệ hóa khoản chi này, chủ hộ kinh doanh cần thu thập hóa đơn điện tử từng lần đổ xăng từ cây xăng. Bản khai chi tiết lịch trình giao hàng hoặc bảng điều xe nội bộ là bằng chứng thực tế quan trọng nhất. Nếu chỉ có hóa đơn mà không chứng minh được xe chạy đi đâu, đoàn kiểm tra thuế sẽ loại ngay lập tức.

Sự khác biệt giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp nằm ở khâu chứng minh dòng tiền chi trả. Dù quy mô nhỏ, việc tuân thủ chuẩn mực từ hóa đơn xăng dầu sẽ giúp hộ kinh doanh nâng cao uy tín tài chính. Nhờ đó, quá trình chuyển đổi lên doanh nghiệp theo Luật 109/2025 sau này sẽ diễn ra cực kỳ mượt mà.

Vậy làm thế nào để doanh nghiệp và hộ kinh doanh xây dựng một tấm lá chắn thuế vững chắc trước những biến động chi phí năm 2026? Hãy cùng chuyển sang các hành động thực chiến ngay dưới đây.

8. Bài Học Cho Người Nộp Thuế: 3 chiến lược sống sót qua kỳ thanh tra 2026

Kỳ thanh tra thuế năm 2026 sẽ siết chặt dữ liệu hóa đơn điện tử theo thời gian thực. Doanh nghiệp không thể dùng các thủ thuật cũ để hợp thức hóa chi phí nhiên liệu. Dưới đây là 3 chiến lược cốt lõi giúp bộ phận kế toán tối ưu thuế TNDN hợp pháp và bảo vệ doanh nghiệp an toàn tuyệt đối.

Chiến lược 1: Chuẩn hóa quy chế chi tiêu nội bộ và định mức nhiên liệu

Doanh nghiệp phải ban hành quy chế quản lý xe và định mức tiêu hao xăng dầu bằng văn bản. Định mức này phải dựa trên thông số kỹ thuật của nhà sản xuất và khảo sát thực tế tuyến đường. Ví dụ, xe tải 5 tấn chạy đường nội thành được ấn định 15 lít/100 km, đường trường là 12 lít/100 km. Căn cứ Điều 4 Thông tư 96/2015/TT-BTC, khoản chi vượt định mức tự xây dựng sẽ bị loại khỏi chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.

Chiến lược 2: Số hóa quy trình quản lý lịch trình và hóa đơn

30 giây. Nhập số km. Đối soát hóa đơn. Biết ngay chi phí xăng RON 95 (28.189 VND/lít) có vượt trần hay không. Đơn giản vậy thôi. Việc áp dụng thiết bị giám sát hành trình (GPS) tích hợp phần mềm quản lý hóa đơn sẽ loại bỏ 100% rủi ro hóa đơn khống. Khi cơ quan thuế yêu cầu giải trình, bạn chỉ cần xuất dữ liệu GPS trùng khớp với thời gian trên hóa đơn điện tử là xong.

Chiến lược 3: So sánh chi phí vận tải liên vùng để tối ưu hóa tuyến đường

Chi phí nhiên liệu tại Việt Nam (28.254 VND/lít theo dữ liệu hệ thống) tuy cao hơn Thái Lan (25.361 VND/lít), nhưng thấp hơn rất nhiều so với Lào (64.439 VND/lít), Trung Quốc (125.772 VND/lít) và Campuchia (215.572 VND/lít). Các doanh nghiệp logistics có tuyến vận tải xuyên biên giới cần lập kế hoạch nhiên liệu chiến lược. Việc chủ động bơm đầy nhiên liệu tại các vùng giá thấp trước khi xuất cảnh sẽ giúp tiết kiệm hàng trăm triệu đồng chi phí đầu vào mỗi tháng.

🦉 C3 nhận xét: Thanh tra thuế năm 2026 không nhìn vào tờ giấy hóa đơn đơn lẻ. Họ nhìn vào thuật toán đối soát dữ liệu lớn. Hãy làm đúng ngay từ khâu nhập dữ liệu đầu vào thay vì loay hoay đi giải trình khi đã có quyết định xử phạt.

Tuân thủ đúng pháp luật thuế không chỉ giúp doanh nghiệp tránh án phạt mà còn tối ưu hóa dòng tiền hoạt động. Bạn có thể tự kiểm tra ngay các khoản chi phí của doanh nghiệp mình để chuẩn bị tốt nhất cho kỳ quyết toán sắp tới. Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn.