Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 là một đạo luật quan trọng được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ kỳ tính thuế 2026. Luật này điều chỉnh cấu trúc thuế TNCN bằng cách giảm biểu thuế lũy tiến từ 7 bậc xuống 5 bậc, nâng ngưỡng miễn thuế cho hộ kinh doanh lên 500 triệu đồng/năm, và mở rộng diện chịu thuế sang các hoạt động kinh doanh số, tài sản số.

Giới Thiệu: Cuộc Đại Tu Thuế TNCN Năm 2026

Kỳ tính thuế 2026 đánh dấu một cột mốc quan trọng với sự ra đời của Luật Thuế Thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (gọi tắt là Luật 109/2025). Đạo luật này, được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, không chỉ là một sửa đổi đơn thuần mà là một cuộc đại tu toàn diện, tác động trực tiếp đến hàng triệu người lao động, hộ kinh doanh và các cá nhân hoạt động trong nền kinh tế số tại Việt Nam. Đây được đánh giá là lần điều chỉnh lớn nhất trong hơn một thập kỷ qua, với mục tiêu kép: vừa mở rộng cơ sở thu thuế, đặc biệt với các nguồn thu mới, vừa giảm gánh nặng cho một số đối tượng nộp thuế.

Theo chuyên gia Cú Kiểm Toán từ Cú Kiểm Toán.

Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM liên tục tăng cao, với giá xăng RON 95 hiện ở mức 24.150 VND/lít (theo Perplexity, 2026-06-17) – cao hơn mức trung bình của Việt Nam là 22.060 VND/lít và thấp hơn đáng kể so với Singapore (49.116 VND/lít) hay Lào (41.236 VND/lít) – những thay đổi về thuế TNCN càng trở nên quan trọng. Mọi đồng thu nhập sau thuế đều quý giá hơn bao giờ hết. Hệ sinh thái thuế của Cú Kiểm Toán luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn tra cứu và hiểu rõ từng điều khoản. Để không bị động trước những thay đổi này, hãy cùng Cú Kiểm Toán soi kỹ từng con số, từng quy định.

Bối Cảnh & Định Hướng Mới Của Luật 109/2025

Giai đoạn 2020–2025 chứng kiến sự bùng nổ của thương mại điện tử và kinh tế nền tảng tại Việt Nam. Theo Bộ Công Thương và VECOM (2025), quy mô thị trường thương mại điện tử bán lẻ dự kiến đạt khoảng 30 tỉ USD vào năm 2025, với tốc độ tăng trưởng trên 20%/năm. Sự phát triển này kéo theo lượng lớn cá nhân kinh doanh online, sáng tạo nội dung, và bán hàng trên các nền tảng số. Tuy nhiên, hệ thống thuế TNCN hiện hành chưa thể bao quát đầy đủ các loại hình thu nhập mới này, dẫn đến nguy cơ thất thu và thiếu công bằng giữa kinh doanh truyền thống và hiện đại.

Luật 109/2025 đã giải quyết vấn đề này bằng cách bổ sung hàng loạt loại thu nhập chịu thuế mới. Đó là thu nhập từ kinh doanh thương mại điện tử, kinh doanh dựa trên nền tảng số, thu nhập từ đại lý, môi giới, hợp tác kinh doanh với tổ chức. Đặc biệt, các nguồn thu từ chuyển nhượng tài sản số, vàng miếng, tên miền ".vn", tín chỉ carbon, hay biển số xe trúng đấu giá cũng chính thức nằm trong diện chịu thuế. Những điều chỉnh này tác động mạnh mẽ đến các cá nhân kinh doanh online, đặc biệt tại TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng – những trung tâm của hoạt động thương mại điện tử và dịch vụ nội dung số.

Song song với việc mở rộng cơ sở thu, chính sách thuế mới cũng thể hiện định hướng ưu tiên cho nhân lực công nghệ cao và đổi mới sáng tạo. Cá nhân được công nhận là nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao, làm việc trong các dự án hoặc khu công nghệ số tập trung, sẽ được miễn thuế TNCN tối đa 5 năm đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công. Đây là một điểm sáng, thể hiện sự khuyến khích đầu tư vào nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo – một bước đi chưa từng có trong hệ thống thuế TNCN Việt Nam (theo Thư viện Pháp luật 2026).

Biểu Thuế Lũy Tiến 5 Bậc: Giảm Gánh Nặng Cho Người Làm Công Ăn Lương

Một trong những thay đổi được chờ đợi nhất là việc điều chỉnh biểu thuế lũy tiến từng phần đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú. Luật 109/2025 đã giảm số bậc thuế từ 7 xuống còn 5 bậc, đồng thời hạ thuế suất ở các bậc trung bình. Cụ thể, thuế suất 15% ở bậc 2 giảm xuống còn 10%, và thuế suất 25% ở bậc 3 giảm xuống còn 20% (theo Luật 109/2025/QH15 và Thư viện Pháp luật 2026). Khoảng cách giữa các bậc cũng được mở rộng, tăng dần đều 10, 20, 30, 40 triệu đồng/tháng, giúp cấu trúc biểu thuế trở nên đơn giản và dễ hiểu hơn.

🦉 Cú nhận xét: Việc giảm bậc và hạ thuế suất ở các bậc trung bình mang lại lợi ích rõ rệt cho tầng lớp trung lưu, đặc biệt là những người có thu nhập tính thuế từ 10 triệu đến 40 triệu đồng/tháng. Thay vì phải nhảy nhiều bậc như trước, họ sẽ chịu mức thuế nhẹ nhàng hơn, giúp tăng thu nhập ròng.

Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật 109/2025 cũng đề xuất nâng ngưỡng khấu trừ tại nguồn đối với thu nhập vãng lai lên 3 triệu đồng/lần. Đặc biệt, các khoản thu nhập vãng lai trong năm không vượt quá 15 triệu đồng nếu đã khấu trừ 10% tại nguồn sẽ được miễn quyết toán thuế. Điều này giảm đáng kể thủ tục hành chính cho những người có thu nhập vãng lai nhỏ, như giảng viên thỉnh giảng hay người làm nghề tự do, giúp họ tập trung hơn vào công việc mà không phải lo lắng quá nhiều về các thủ tục thuế phức tạp. Bạn có thể tự tính thuế TNCN của mình ngay để xem tác động.

Hộ Kinh Doanh & Ngưỡng Miễn Thuế 500 Triệu Đồng: Cơ Hội Lớn

Một thay đổi mang tính đột phá cho các hộ và cá nhân kinh doanh là việc nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế TNCN lên 500 triệu đồng/năm, có hiệu lực từ kỳ tính thuế 2026. Mức này tăng gấp 5 lần so với ngưỡng 100 triệu đồng/năm áp dụng trước đó (theo Luật 109/2025/QH15 và Thư viện Pháp luật 2026). Điều này có nghĩa là cá nhân cư trú có hoạt động sản xuất, kinh doanh với doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống sẽ không phải nộp thuế TNCN.

Ngoài ra, Luật mới còn cho phép hộ, cá nhân kinh doanh được trừ chi phí để tính thu nhập chịu thuế như doanh nghiệp. Đây là một ưu đãi lớn, giúp phản ánh đúng hơn tình hình kinh doanh thực tế. Thuế suất cũng được áp dụng theo thu nhập: doanh thu trên 500 triệu đến 3 tỉ đồng/năm áp dụng thuế suất 15% trên thu nhập (doanh thu – chi phí), và doanh thu trên 3 tỉ đến 50 tỉ đồng áp dụng thuế suất 17%. Đối với cá nhân cho thuê bất động sản, thuế suất được ấn định ở mức 5% trên doanh thu.

Tại TP.HCM, nơi có hơn 250.000 hộ kinh doanh (theo số liệu ước tính từ báo cáo UBND TP.HCM giai đoạn 2024–2025), nhóm doanh thu dưới 500 triệu/năm chiếm tỷ lệ khá cao trong các lĩnh vực như ăn uống, tạp hóa, dịch vụ cá nhân. Việc nâng ngưỡng này không chỉ giảm gánh nặng tuân thủ thuế mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho hàng trăm nghìn hộ kinh doanh nhỏ duy trì và phát triển, đồng thời giúp cơ quan thuế tập trung nguồn lực quản lý vào các nhóm doanh thu lớn hơn. Các hộ kinh doanh có thể sử dụng công cụ tính thuế hộ kinh doanh của Cú Thông Thái để dự kiến nghĩa vụ của mình.

Thu Nhập Từ Nội Dung Số: Siết Chặt Hay Khuyến Khích?

Luật 109/2025 lần đầu tiên quy định rõ ràng thu nhập từ hoạt động cung cấp sản phẩm và dịch vụ nội dung thông tin số về giải trí, trò chơi điện tử, quảng cáo trên nền tảng số… thuộc diện chịu thuế. Đồng thời, mức thuế suất cũng được điều chỉnh từ 2% lên 5% đối với một số khoản thu nhập từ các hoạt động này (theo Luật 109/2025/QH15). Điều này tác động trực tiếp đến cộng đồng creator YouTube, TikTok, streamer game, và các nhà thiết kế digital tại Hà Nội, TP.HCM.

Việc điều chỉnh này cho thấy quyết tâm của Nhà nước trong việc bao quát kinh tế số, hạn chế thất thu thuế và tạo sự công bằng giữa các loại hình kinh doanh. Mặc dù thuế suất tăng có thể khiến nhiều creator phải quản lý chi phí chặt chẽ hơn, nó cũng thúc đẩy sự chuyên nghiệp hóa và minh bạch trong hoạt động kinh doanh số. Bạn có thể kiểm tra thuế bán online 2026 để có cái nhìn tổng quan hơn.

Đáng chú ý, cùng lúc mở rộng diện chịu thuế, Luật cũng bổ sung nhiều khoản miễn, giảm thuế để khuyến khích đầu tư dài hạn và đổi mới sáng tạo. Cụ thể: miễn thuế TNCN đối với chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở nắm giữ từ 2 năm trở lên; giảm 50% thuế TNCN đối với lợi tức của nhà đầu tư cá nhân từ quỹ đầu tư chứng khoán, quỹ đầu tư bất động sản trong thời hạn Chính phủ quy định. Điều này khuyến khích người dân ở các đô thị lớn tăng đầu tư qua quỹ, thay vì chỉ gửi tiết kiệm tại ngân hàng, góp phần đa dạng hóa kênh đầu tư và phát triển thị trường vốn.

Bài Học Cho Người Nộp Thuế: Tối Ưu Tài Chính Với Luật Mới

Từ năm 2026 trở đi, chính sách thuế TNCN của Việt Nam đi theo ba xu hướng chính: bao quát kinh tế số, khoan sức cho người thu nhập trung bình và hộ nhỏ, cùng với khuyến khích đổi mới sáng tạo và đầu tư dài hạn. Để không bị động và tối ưu hóa lợi ích, người nộp thuế cần lưu ý:

Kết Luận

Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 là một bản cải cách mạnh mẽ, tạo ra cả cơ hội và thách thức cho người nộp thuế. Việc nắm vững các điểm mới về biểu thuế lũy tiến, ngưỡng miễn thuế hộ kinh doanh, và quy định cho kinh tế số là chìa khóa để cá nhân và hộ kinh doanh tối ưu hóa tài chính của mình.

Hãy biến những thay đổi này thành lợi thế bằng cách chủ động cập nhật kiến thức và áp dụng các công cụ hỗ trợ. Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để kiểm tra, tính toán và quản lý nghĩa vụ thuế một cách chính xác, hiệu quả nhất.