Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15 áp dụng từ năm 2026 với các thay đổi quan trọng: giảm biểu thuế lũy tiến từ 7 bậc xuống 5 bậc, tăng mức giảm trừ gia cảnh lên 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc, đồng thời nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh lên 500 triệu đồng/năm.

1. Luật 109/2025 thay đổi ra sao từ 2026?

Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc điều chỉnh nghĩa vụ tài chính của người dân. Theo kinh nghiệm nhiều năm làm nghề kế toán của tôi, đây không chỉ là một văn bản luật khô khan, mà là "túi tiền" của bạn sẽ có sự thay đổi rõ rệt từ kỳ tính thuế năm 2026. Luật có hiệu lực chung từ ngày 01/07/2026, nhưng riêng các quy định về tiền lương và thu nhập từ kinh doanh đã được áp dụng ngay cho cả năm 2026.

Chuyên gia Cú Kiểm Toán (thue.cuthongthai.vn) nhận định.

Điểm sáng lớn nhất chính là việc nâng mức giảm trừ gia cảnh. Nếu như trước đây, chúng ta chỉ được giảm trừ 11 triệu đồng cho bản thân và 4,4 triệu đồng cho người phụ thuộc, thì nay con số này đã tăng lên lần lượt là 15,5 triệu đồng và 6,2 triệu đồng mỗi tháng. Đây là một nỗ lực rất đáng ghi nhận của cơ quan quản lý nhằm hỗ trợ người lao động trước áp lực chi phí sinh hoạt ngày càng tăng. Bạn có thể tự kiểm tra ngay mức thuế dự kiến của mình với các công cụ tính toán mới nhất trên hệ thống.

🦉 Cú nhận xét: Luật 109/2025 không chỉ tăng mức giảm trừ mà còn mở rộng phạm vi chịu thuế sang các loại hình mới như tài sản số hay tín chỉ các-bon. Đây là điều bạn cần đặc biệt lưu ý nếu có danh mục đầu tư đa dạng.

Việc thay đổi này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng thuế trực tiếp mà còn tạo ra sự công bằng hơn trong bối cảnh kinh tế biến động. Chúng ta sẽ cùng đi sâu vào việc tại sao việc tinh giản biểu thuế lại là "chìa khóa" giúp bạn giữ lại nhiều thu nhập hơn trong tay.

2. Tại sao biểu thuế 5 bậc lại quan trọng với bạn?

Trước đây, chúng ta phải làm quen với biểu thuế lũy tiến 7 bậc, điều này đôi khi khiến việc tính toán trở nên phức tạp và gây cảm giác "thuế chồng thuế" ở các mức thu nhập trung bình. Theo Luật 109/2025/QH15, biểu thuế lũy tiến từng phần đối với tiền lương, tiền công đã được rút gọn chỉ còn 5 bậc với các mức thuế suất là 5%, 10%, 20%, 30% và 35%. Việc rút gọn này giúp nới rộng khoảng cách thu nhập giữa các bậc, giúp người lao động không bị nhảy bậc thuế quá nhanh khi thu nhập tăng nhẹ.

Hãy thử làm một bài toán thực tế: Nếu bạn có thu nhập tiền lương 40 triệu đồng/tháng và 1 người phụ thuộc, giả định không có bảo hiểm bắt buộc. Với quy định mới, thu nhập tính thuế của bạn là 40 - 15,5 - 6,2 = 18,3 triệu đồng/tháng. Với biểu thuế 5 bậc, phần thu nhập này nằm trọn trong bậc 10%. Số thuế bạn phải nộp sẽ là 0,5 triệu đồng cho 10 triệu đầu tiên và 0,83 triệu đồng cho 8,3 triệu còn lại, tổng cộng chỉ khoảng 1,33 triệu đồng/tháng.

Sự đơn giản hóa này giúp bạn dễ dàng dự báo được số thuế phải nộp mà không cần phải là một kế toán chuyên nghiệp. Tuy nhiên, nếu bạn là chủ một doanh nghiệp nhỏ hoặc hộ kinh doanh, câu chuyện lại có những thay đổi khác biệt cần quan tâm.

3. Thuế hộ kinh doanh có gì khác biệt với ngưỡng 500 triệu?

Một trong những thay đổi "đáng tiền" nhất cho cộng đồng kinh doanh cá thể chính là ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế. Theo quy định mới, ngưỡng này đã được nâng từ 200 triệu đồng/năm lên mức 500 triệu đồng/năm. Đây là một cú hích lớn giúp các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, các shop online hay những người làm tự do có thêm dư địa để tái đầu tư và phát triển mà không lo về nghĩa vụ thuế ngay từ những đồng doanh thu đầu tiên.

Điểm thú vị là luật cho phép bạn được trừ ngưỡng này trước khi tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu. Ví dụ, nếu hộ kinh doanh của bạn đạt doanh thu 600 triệu đồng/năm, phần thu nhập chịu thuế sẽ chỉ tính trên 100 triệu đồng còn lại (600 - 500 = 100 triệu). Điều này khác biệt hoàn toàn với cách tính cũ khi phải nộp thuế trên toàn bộ doanh thu nếu vượt ngưỡng. Bạn có thể tự kiểm tra ngay xem ngành nghề của mình sẽ áp dụng tỷ lệ thuế suất bao nhiêu trên phần doanh thu vượt ngưỡng này.

🦉 Cú nhận xét: Đừng quên rằng việc kê khai doanh thu trung thực là cách tốt nhất để bạn tận dụng được ngưỡng 500 triệu này. Nếu doanh thu của bạn đang ở mức sát nút, hãy cân nhắc việc quản lý chi phí để tối ưu hóa lợi nhuận thực tế.

Việc hiểu rõ ngưỡng doanh thu này sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc lập kế hoạch tài chính cho năm 2026. Tuy nhiên, bên cạnh thu nhập từ kinh doanh, bạn cũng cần chú ý đến các quy định mới về tài sản đầu tư như vàng và tài sản số, những kênh đang ngày càng thu hút sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư cá nhân.

4. Bạn cần làm gì để bảo vệ tài sản trước quy định về vàng và tài sản số?

Nhiều bạn nhắn tin hỏi tôi về nỗi lo khi Luật 109/2025/QH15 đưa vàng miếng và tài sản số vào tầm ngắm thuế. Theo kinh nghiệm của tôi, đừng quá hoảng loạn, thay vào đó hãy tập trung vào sự minh bạch. Căn cứ theo Luật Thuế thu nhập cá nhân mới, các giao dịch chuyển nhượng vàng miếng dự kiến sẽ chịu mức thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng. Đây là một con số nhỏ, nhưng quan trọng là cách bạn lưu trữ chứng từ giao dịch.

Đối với tài sản số, đây là vùng đất mới đầy tiềm năng nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro về pháp lý nếu bạn không kê khai. Bạn cần bắt đầu thói quen lưu lại lịch sử giao dịch, hóa đơn mua bán và các mã định danh tài sản. Việc này không chỉ giúp bạn tuân thủ luật mà còn giúp bạn chứng minh nguồn gốc tài sản khi cần thiết. Sự minh bạch chính là tấm khiên bảo vệ tài sản tốt nhất của bạn trước cơ quan thuế.

🦉 Cú nhận xét: Đối với vàng miếng, đừng chỉ nhìn vào con số 0,1%. Hãy chờ đợi Nghị định hướng dẫn chi tiết về ngưỡng giá trị chịu thuế để tránh việc kê khai nhầm lẫn không đáng có.

Hãy nhớ rằng, mọi khoản thu nhập từ các loại tài sản này đều cần được quản lý theo đúng quy định. Nếu bạn chưa rõ mình có thuộc diện phải kê khai hay không, bạn có thể tự kiểm tra ngay tại hệ thống của chúng tôi để có cái nhìn chính xác nhất. Đừng để những sai sót nhỏ trong kê khai biến thành gánh nặng thuế sau này. Lời khuyên từ Cú Kiểm Toán về cách kê khai và tuân thủ thuế đối với các loại tài sản mới như vàng miếng và tài sản số là hãy luôn ưu tiên sự chuẩn xác và đầy đủ chứng từ.

5. Mẹo nào giúp tiết kiệm thuế hợp pháp dưới luật mới?

Sau khi nghiên cứu kỹ Luật 109/2025/QH15, tôi nhận thấy có 3 chiến lược "vàng" để bạn tối ưu hóa số thuế phải nộp. Đầu tiên, hãy tận dụng tối đa mức giảm trừ gia cảnh mới là 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc. Bạn cần rà soát lại hồ sơ người phụ thuộc để đảm bảo mọi thông tin đều khớp với hệ thống của cơ quan thuế, tránh việc bị từ chối giảm trừ đáng tiếc.

Chiến lược thứ hai là tập trung vào các khoản thu nhập miễn thuế. Luật mới bổ sung nhiều ưu đãi cho lĩnh vực khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Nếu bạn đang làm việc trong các ngành này, hãy kiểm tra xem thu nhập của mình có thuộc diện được miễn hoặc giảm thuế hay không. Thứ ba, đối với các nhà đầu tư chứng chỉ quỹ mở, việc nắm giữ từ 2 năm trở lên sẽ giúp bạn hưởng chính sách miễn thuế. Đây là cách tuyệt vời để tích lũy tài sản dài hạn mà không lo về thuế.

Tính kỷ luật trong việc quản lý tài chính cá nhân là chìa khóa để bạn không bao giờ phải nộp thừa thuế. Hãy bắt đầu xây dựng kế hoạch ngay từ hôm nay để tận dụng các thay đổi tích cực từ Luật mới. Tổng hợp 3 chiến lược tối ưu hóa thu nhập tính thuế một cách hợp pháp này không chỉ giúp bạn giữ lại nhiều tiền hơn trong túi mà còn giúp bạn an tâm hơn với các nghĩa vụ tài chính của mình. Bạn có thể tự kiểm tra ngay khả năng tiết kiệm thuế của bản thân dựa trên mức thu nhập thực tế của bạn.