Giới Thiệu: Làn Sóng Thay Đổi Kế Toán – Thuế Từ Năm 2026

Từ năm tài chính 2026, hệ thống quy định kế toán – thuế tại Việt Nam chính thức bước vào một giai đoạn điều chỉnh mạnh mẽ. Đây không chỉ là những sửa đổi nhỏ lẻ; mà là một làn sóng thay đổi toàn diện, ảnh hưởng trực tiếp đến mọi doanh nghiệp, đặc biệt là các phòng ban kế toán – thuế tại các trung tâm kinh tế như TP.HCM, Hà Nội hay Đà Nẵng. Các văn bản pháp luật trọng tâm như Thông tư 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 và Nghị định 373/2025/NĐ-CP sửa đổi về quản lý thuế đều đồng loạt có hiệu lực.

Mục tiêu của các chính sách này là rõ ràng: chuẩn hóa dữ liệu, siết chặt quản lý, nhưng đồng thời mở rộng ưu đãi và đơn giản hóa thủ tục cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) cùng hộ kinh doanh. Với Cú Kiểm Toán, đây là tín hiệu cho thấy đã đến lúc mọi đơn vị phải xem xét lại toàn bộ quy trình hạch toán và nghĩa vụ thuế của mình. Sự chủ động thích nghi sẽ biến thách thức thành lợi thế cạnh tranh. Cú sẽ soi kỹ từng con số, từng điều luật để bạn nắm bắt kịp thời.

Thông tư 99/2025/TT-BTC: Chế Độ Kế Toán Doanh Nghiệp Có Gì Mới?

Đây là điểm nhấn lớn nhất trong lĩnh vực kế toán. Thông tư 99/2025/TT-BTC, ban hành ngày 27/10/2025, chính thức có hiệu lực từ 01/01/2026 và sẽ thay thế hoàn toàn Thông tư 200/2014/TT-BTC trước đây về chế độ kế toán doanh nghiệp. Điều này áp dụng cho mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế.

Một trong những thay đổi dễ nhận thấy nhất là việc cấu trúc báo cáo tài chính (BCTC) thay đổi. "Bảng cân đối kế toán" (Mẫu B01-DN) nay được đổi tên thành "Báo cáo tình hình tài chính". Đây là một bước đi quan trọng, phản ánh cách tiếp cận gần hơn với chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS). Hệ thống phụ lục cũng được tinh gọn đáng kể: số mẫu sổ kế toán giảm từ 45 xuống còn 42 mẫu, giúp đơn giản hóa và dễ áp dụng hơn trong thực tiễn. Cùng với đó là sự cập nhật toàn diện hệ thống tài khoản kế toán, chứng từ, biểu mẫu.

Đặc biệt, Thông tư 99 trao quyền cho doanh nghiệp được tự thiết kế mẫu chứng từ và mẫu sổ kế toán, miễn là tuân thủ Luật Kế toán hiện hành và ban hành Quy chế hạch toán nội bộ rõ ràng. Điều này thể hiện xu hướng linh hoạt hơn về hình thức nhưng vẫn đảm bảo tính chặt chẽ về nội dung. Đối với các doanh nghiệp có hoạt động bằng ngoại tệ, đặc biệt là các công ty FDI tại Bắc Ninh, Bình Dương, Đồng Nai, Thông tư cũng bổ sung phương pháp chuyển đổi báo cáo tài chính bằng ngoại tệ sang VND, giúp thống nhất cách xử lý và nâng cao khả năng so sánh BCTC.

🦉 Cú nhận xét: Sự thay đổi này yêu cầu bộ phận kế toán phải nắm vững chuẩn mực mới và có kỹ năng chuyển đổi, đặc biệt là trong việc hợp nhất báo cáo, xử lý chênh lệch tỷ giá. Không có chỗ cho sự mơ hồ.

Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15: Ai Được Lợi Với Giảm Trừ Gia Cảnh Mới?

Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/07/2026 (nhưng nhiều quy định áp dụng cho kỳ tính thuế 2026 từ 01/01/2026), mang đến những điều chỉnh mạnh mẽ về ngưỡng và cách tính thuế, tác động trực tiếp đến hàng triệu người nộp thuế.

Điểm đáng chú ý đầu tiên là doanh thu không phải nộp thuế của hộ/cá nhân kinh doanh đã tăng từ 200 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm. Đây là một tin vui cho hàng trăm nghìn hộ kinh doanh nhỏ lẻ, tiệm tạp hóa, quán ăn tại các chợ truyền thống. Đối với hộ, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm, họ sẽ tính thuế theo thu nhập thực tế (doanh thu trừ chi phí) với thuế suất 15% hoặc 17% tùy ngành nghề, thay vì phương pháp khoán như trước.

Thứ hai, mức giảm trừ gia cảnh tăng đáng kể từ 01/01/2026. Cụ thể:

Sự điều chỉnh này là một nỗ lực nhằm phản ánh mức sống và lạm phát, đặc biệt hỗ trợ tầng lớp trung lưu và lao động chuyên môn cao tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM. Biểu thuế lũy tiến cũng được áp dụng theo 5 bậc đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công, đơn giản hóa so với nhiều bậc nhỏ trước đây. Bạn có thể tự kiểm tra ngay nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân của mình với Công cụ Tính Thuế TNCN của Cú Thông Thái.

Thuế Doanh Nghiệp & Ưu Đãi SME: Đòn Bẩy Kinh Tế Từ 2026

Ngoài các thay đổi về kế toán và thuế TNCN, chính sách thuế doanh nghiệp cũng chứng kiến nhiều điều chỉnh nhằm hỗ trợ khối doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) và thúc đẩy hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp. Theo Nghị định 20/2026/NĐ-CP hướng dẫn Nghị quyết 198/2025/QH15, các doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập sẽ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Đây là một động thái mạnh mẽ nhằm khuyến khích khởi nghiệp và giảm gánh nặng tài chính ban đầu.

Cùng với đó, xu hướng giảm 2% thuế GTGT cho một số nhóm hàng hóa dịch vụ tiếp tục được duy trì trong giai đoạn 2025–2026, nhằm mục tiêu kích cầu tiêu dùng và hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi. Nhiều địa phương như TP.HCM, Bình Dương, Hải Phòng cũng đang đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi mô hình thành doanh nghiệp để họ có thể hưởng các ưu đãi thuế và tiếp cận các nguồn tín dụng từ ngân hàng (Vietcombank, BIDV, Agribank) dễ dàng hơn. Hơn nữa, thuế môn bài với doanh nghiệp mới thành lập cũng chính thức được bãi bỏ, giúp cắt giảm đáng kể chi phí hành chính và thủ tục ban đầu.

🦉 Cú nhận xét: Các chính sách này cho thấy rõ định hướng của Chính phủ: hỗ trợ tối đa cho nhóm yếu thế và các doanh nghiệp mới, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn trong bối cảnh kinh tế vẫn còn nhiều biến động. Để hiểu rõ hơn về tác động của các thay đổi, doanh nghiệp nên tham khảo Công cụ So Sánh Thuế 2025 vs 2026.

Xu Hướng Lớn Trong Quản Lý Kế Toán – Thuế Giai Đoạn Tới

Nhìn vào tổng thể các chính sách có hiệu lực từ 2026, Cú Kiểm Toán dự báo bốn xu hướng chính sẽ định hình bức tranh kế toán – thuế trong tương lai gần:

1. Chuẩn hóa dữ liệu và số hóa toàn diện: Từ năm 2026, việc quản lý thuế sẽ ngày càng dựa trên nền tảng số. Các hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử, và ngay cả hộ dưới 1 tỷ đồng cũng phải ghi chép sổ sách doanh thu đầy đủ. Việc Cục Thuế các tỉnh, thành phố lớn ban hành quy chế mới về chữ ký số chuyên dùng công vụ cho thấy xu hướng quản lý thuế dựa trên dữ liệu tập trung. Dự đoán trong 3-5 năm tới, kê khai – nộp thuế thời gian thực qua hóa đơn điện tử, kết nối ngân hàng, ví điện tử sẽ là chuẩn chung.

2. Tiệm cận chuẩn mực quốc tế (IFRS): Việc đổi tên "Bảng cân đối kế toán" thành "Báo cáo tình hình tài chính" theo Thông tư 99 không chỉ là thay đổi tên gọi mà là bước quá độ tiệm cận IFRS. Quy định rõ phương pháp chuyển đổi báo cáo tài chính ngoại tệ sang VND giúp xử lý tốt hơn cho các tập đoàn đa quốc gia và doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán. Kế toán Việt Nam sẽ phải nâng cấp kỹ năng về hợp nhất báo cáo, thuế hoãn lại, công cụ tài chính phái sinh.

3. Dịch chuyển từ "thuế khoán" sang "thuế dựa trên dữ liệu thực": Từ 01/01/2026, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh không còn áp dụng thuế khoán như trước. Thay vào đó, họ sẽ kê khai và nộp thuế dựa trên doanh thu thực tế và dữ liệu quản lý thuế. Điều này tác động mạnh đến khu vực kinh doanh nhỏ lẻ tại TP.HCM, Hà Nội, Cần Thơ, buộc họ phải làm quen với sổ sách và phần mềm kế toán đơn giản. Đây là xu hướng thu hẹp tối đa vùng "khoán", mở rộng vùng kiểm soát bằng dữ liệu.

4. Tăng ưu đãi – giảm gánh nặng cho nhóm yếu thế và SME: Việc nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế TNCN lên 500 triệu đồng/năm và tăng giảm trừ gia cảnh là thông điệp rõ ràng về việc giảm gánh nặng thuế. Chính sách miễn TNDN 3 năm cho SME mới thành lập cũng thể hiện chủ trương thúc đẩy khởi nghiệp. Trong trung hạn, cấu trúc thu ngân sách sẽ dựa nhiều hơn vào các doanh nghiệp quy mô vừa – lớn, có tổ chức bài bản.

Bảng trên cho thấy chi phí vận hành tại Việt Nam, ít nhất ở khía cạnh nhiên liệu, có phần cạnh tranh hơn so với nhiều nước trong khu vực. Điều này, kết hợp với các ưu đãi thuế mới, có thể giúp doanh nghiệp Việt Nam có lợi thế nhất định nếu biết tận dụng.

Bài Học Cho Doanh Nghiệp & Kế Toán: 3 Mẹo Tiết Kiệm Thuế Hợp Pháp

Với làn sóng thay đổi này, việc thích nghi nhanh chóng không chỉ là tuân thủ mà còn là cơ hội để tối ưu hóa chi phí và tăng cường hiệu quả hoạt động. Dưới đây là ba bài học cốt lõi từ Cú Kiểm Toán:

Kết Luận

Giai đoạn 2025–2026 là một bước ngoặt lịch sử trong hệ thống quy định kế toán – thuế tại Việt Nam. Sự thay đổi từ Thông tư 200 sang Thông tư 99, từ ngưỡng thuế TNCN cũ sang Luật 109/2025/QH15 mới, cùng hàng loạt ưu đãi cho SME và sự chuyển dịch từ thuế khoán sang quản lý dựa trên dữ liệu thực tế đòi hỏi mọi doanh nghiệp và hộ kinh doanh phải chủ động và linh hoạt. Ai nắm bắt và chuyển đổi sớm sẽ biến rủi ro tuân thủ thành lợi thế cạnh tranh, củng cố uy tín với cơ quan thuế, ngân hàng và đối tác.

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để luôn dẫn đầu trong mọi biến động chính sách!