Luật 109/2025 là quy định mới về quản lý thuế đối với hoạt động thương mại điện tử, có hiệu lực từ 01/01/2026. Luật này yêu cầu các sàn TMĐT khấu trừ thuế tại nguồn và áp dụng ngưỡng doanh thu chịu thuế mới cho người bán hàng online, giảm từ 100 triệu xuống 50 triệu đồng/năm.

Tổng Quan Luật 109/2025: Tác Động Trực Tiếp Đến Người Bán Online

Luật 109/2025/QH16 được ban hành nhằm mục tiêu chống thất thu thuế trong lĩnh vực thương mại điện tử (TMĐT), một lĩnh vực bùng nổ nhưng cũng tồn tại nhiều "vùng xám" về nghĩa vụ tài chính. Điểm cốt lõi của luật này là chuyển gánh nặng kê khai từ người bán sang các sàn TMĐT. Thay vì để cá nhân tự giác kê khai, giờ đây cơ quan thuế sẽ làm việc trực tiếp với các "ông lớn" công nghệ. Căn cứ Điều 18 của Luật 109/2025, các tổ chức là chủ sở hữu sàn giao dịch TMĐT có trách nhiệm kê khai và nộp thuế thay cho các cá nhân kinh doanh trên sàn. Điều này đảm bảo tính minh bạch và thu đúng, thu đủ ngay tại nguồn phát sinh doanh thu.

Theo chuyên gia Cú Kiểm Toán từ Cú Kiểm Toán.

Thay đổi lớn thứ hai là việc hạ ngưỡng doanh thu chịu thuế. Trước đây, theo quy định tại Thông tư 40/2021/TT-BTC, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh trong năm dương lịch từ 100 triệu đồng trở xuống thì không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN. Tuy nhiên, Luật 109/2025 đã điều chỉnh con số này xuống còn 50 triệu đồng/năm. Điều này có nghĩa là một người bán hàng online chỉ cần có doanh thu trung bình khoảng 4.2 triệu đồng/tháng là đã thuộc đối tượng phải nộp thuế. Sự thay đổi này sẽ đưa một lượng lớn người bán nhỏ lẻ vào diện quản lý thuế, đòi hỏi họ phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về sổ sách và kế hoạch tài chính.

Cuối cùng, luật mới nhấn mạnh việc tích hợp dữ liệu với cơ quan thuế. Các sàn TMĐT sẽ phải cung cấp định kỳ dữ liệu chi tiết về doanh thu của từng người bán cho Tổng cục Thuế. Mọi giao dịch đều được ghi nhận, không còn chỗ cho việc "quên" kê khai. Đây là bước đi mạnh mẽ nhằm số hóa và minh bạch hóa toàn bộ hoạt động kinh tế trên không gian mạng, chấm dứt thời kỳ kinh doanh không cần lo nghĩ về thuế.

Phân Tích Sâu 3 Thay Đổi Lớn Nhất Trong Luật 109/2025

Để hiểu rõ tác động, chúng ta cần "soi kỹ" từng điểm thay đổi. Mỗi điều chỉnh trong Luật 109/2025 đều có lý do và sẽ tạo ra những ảnh hưởng khác nhau đến từng nhóm người bán hàng. Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp tuân thủ pháp luật mà còn là cơ sở để xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp cho năm 2026.

1. Cơ Chế Khấu Trừ Thuế Tại Nguồn: Sàn TMĐT Sẽ Thu Thuế Thay Bạn

Đây là thay đổi mang tính cách mạng nhất. Trước 2026, trách nhiệm kê khai và nộp thuế hoàn toàn thuộc về cá nhân kinh doanh. Họ phải tự theo dõi doanh thu, tự tính toán số thuế phải nộp và thực hiện các thủ tục với cơ quan thuế. Quy trình này tạo ra nhiều kẽ hở, dẫn đến tình trạng thất thu thuế. Từ 01/01/2026, cơ chế này sẽ thay đổi 180 độ. Các sàn như Shopee, Lazada, TikTok Shop, Tiki sẽ trở thành "cánh tay nối dài" của cơ quan thuế.

Cụ thể, khi một đơn hàng được giao thành công và tiền được chuyển về ví của người bán, sàn sẽ tự động trích lại 1.5% trên tổng giá trị đơn hàng (chưa bao gồm phí vận chuyển). Khoản 1.5% này bao gồm 1% thuế Giá trị gia tăng (GTGT) và 0.5% thuế Thu nhập cá nhân (TNCN). Số tiền này sẽ được sàn tập hợp và nộp trực tiếp vào ngân sách nhà nước theo mã số thuế của người bán. Người bán sẽ không cần phải làm tờ khai thuế hàng quý nữa, nhưng sẽ nhận được số tiền thực ít hơn sau mỗi đơn hàng. Điều này buộc họ phải tính toán lại giá bán sản phẩm để đảm bảo biên lợi nhuận không bị ảnh hưởng.

🦉 Cú nhận xét: Cơ chế khấu trừ tại nguồn là xu hướng tất yếu trên thế giới. Nó đơn giản hóa thủ tục cho người nộp thuế nhưng đồng thời cũng siết chặt quản lý. Người bán cần xem đây là một khoản chi phí kinh doanh cố định mới và đưa nó vào mô hình định giá sản phẩm.

2. Ngưỡng Doanh Thu Chịu Thuế Giảm Còn 50 Triệu/Năm

Việc hạ ngưỡng doanh thu từ 100 triệu xuống 50 triệu đồng/năm có tác động rất lớn đến cộng đồng kinh doanh siêu nhỏ và nhỏ lẻ. Nếu trước đây, một người bán chỉ cần đạt doanh thu 8 triệu/tháng vẫn nằm ngoài diện nộp thuế, thì nay, với mức doanh thu chỉ hơn 4 triệu/tháng, họ đã phải thực hiện nghĩa vụ tài chính. Quy định này nhằm đảm bảo sự công bằng giữa các loại hình kinh doanh. Một cửa hàng tạp hóa nhỏ ngoài đời thực có doanh thu tương đương phải nộp thuế, thì không có lý do gì một shop online lại được miễn trừ.

Tác động trực tiếp là hàng triệu người bán hàng bán thời gian, các mẹ bỉm sữa, sinh viên kinh doanh thêm sẽ chính thức bước vào "sân chơi" thuế. Họ sẽ phải làm quen với các khái niệm như mã số thuế cá nhân kinh doanh, doanh thu tính thuế, và cách các khoản thuế được khấu trừ. Điều này cũng có thể tạo ra một làn sóng điều chỉnh giá nhẹ trên toàn thị trường TMĐT khi các shop nhỏ đồng loạt tính thêm chi phí thuế vào giá bán sản phẩm để duy trì lợi nhuận.

3. Tích Hợp Dữ Liệu và Hóa Đơn Điện Tử

Luật 109/2025 yêu cầu một sự liên thông dữ liệu chặt chẽ giữa sàn TMĐT, đơn vị vận chuyển, cổng thanh toán và cơ quan thuế. Mọi dòng tiền, mọi đơn hàng đều được ghi nhận và đối soát. Mục tiêu là tạo ra một "bức tranh" tài chính toàn cảnh và minh bạch của nền kinh tế số. Điều 22 của Luật quy định rõ, các sàn phải cung cấp báo cáo chi tiết theo định dạng chuẩn của Tổng cục Thuế, bao gồm thông tin định danh người bán (CCCD/CMND, mã số thuế), chi tiết doanh thu theo từng kỳ.

Một điểm mới đáng chú ý là lộ trình tiến tới áp dụng hóa đơn điện tử cho từng giao dịch bán lẻ trên sàn. Mặc dù chưa bắt buộc ngay từ 2026, nhưng đây là định hướng rõ ràng. Người bán sẽ phải làm quen với việc xuất hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối với cơ quan thuế cho mỗi đơn hàng. Điều này không chỉ giúp minh bạch hóa giao dịch mà còn bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, giúp họ có chứng từ hợp lệ để khiếu nại hoặc bảo hành sản phẩm.

Hướng Dẫn Tuân Thủ Luật 109/2025: 4 Bước Cần Làm Ngay

Thay đổi chính sách luôn đi kèm với sự bỡ ngỡ. Tuy nhiên, nếu chuẩn bị sớm, việc tuân thủ sẽ trở nên đơn giản hơn. Dưới đây là 4 bước cụ thể mà mọi người bán hàng online cần thực hiện ngay từ bây giờ để sẵn sàng cho ngày 01/01/2026.

Bước 1: Đăng Ký Mã Số Thuế Cá Nhân Kinh Doanh

Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Nếu bạn đang kinh doanh online và chưa có mã số thuế (MST), hãy đăng ký ngay. MST cá nhân dùng để nhận lương không giống MST cá nhân kinh doanh. Bạn cần đến chi cục thuế quận/huyện nơi bạn cư trú để làm thủ tục. Hồ sơ thường bao gồm tờ khai đăng ký thuế, bản sao CCCD và các giấy tờ liên quan đến địa điểm kinh doanh (nếu có). Việc có MST là điều kiện tiên quyết để các sàn TMĐT có thể nộp thuế thay bạn. Nếu không có MST, bạn có thể bị tạm khóa gian hàng hoặc không rút được tiền theo quy định mới.

Bước 2: Rà Soát và Cập Nhật Lại Giá Bán Sản Phẩm

Với việc bị khấu trừ 1.5% trên doanh thu, biên lợi nhuận của bạn chắc chắn sẽ bị ảnh hưởng. Hãy ngồi xuống và tính toán lại toàn bộ chi phí cấu thành sản phẩm: giá vốn, chi phí marketing, phí sàn, chi phí đóng gói, và bây giờ là 1.5% thuế. Đừng đợi đến năm 2026 mới tăng giá, hãy xây dựng một lộ trình điều chỉnh hợp lý. Bạn có thể bắt đầu bằng việc tính toán giá bán mới và thử nghiệm với một vài sản phẩm để xem phản ứng của thị trường. Sử dụng công cụ tính toán để mô phỏng lợi nhuận ròng sau khi đã trừ tất cả chi phí và thuế giúp bạn có cái nhìn chính xác nhất.

🦉 Cú nhận xét: Việc tính thêm thuế vào giá bán là cần thiết. Tuy nhiên, hãy truyền thông điều này một cách khéo léo đến khách hàng, nhấn mạnh việc tuân thủ pháp luật và cam kết kinh doanh bền vững. Sự minh bạch luôn được người tiêu dùng thông thái đánh giá cao.

Bước 3: Ghi Chép Sổ Sách Doanh Thu và Chi Phí Cẩn Thận

Mặc dù sàn TMĐT đã nộp thuế thay, bạn vẫn cần phải tự mình theo dõi sổ sách. Tại sao? Vì con số sàn nộp chỉ dựa trên doanh thu. Nhưng để kinh doanh hiệu quả, bạn cần biết lợi nhuận thực sự của mình. Hãy tập thói quen ghi chép lại tất cả các khoản thu chi, dù là nhỏ nhất. Doanh thu từ các sàn, chi phí nhập hàng, chi phí quảng cáo, chi phí vận chuyển, thậm chí cả chi phí xăng xe đi lại để gửi hàng.

Ví dụ, giá xăng RON 95 vào giữa năm 2026 được dự báo ở mức 24,150 VND/lít. Con số này cao hơn mức trung bình 22,060 VND/lít tại Việt Nam nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với các nước láng giềng như Thái Lan (34,119 VND/lít) hay Singapore (49,078 VND/lít). Việc ghi nhận chi phí nhiên liệu này giúp bạn biết được chi phí vận hành thực tế, từ đó có cơ sở để tối ưu hóa hoạt động giao nhận hoặc đàm phán với các đơn vị vận chuyển.

Bước 4: Sử Dụng Công Cụ Để Dự Phóng và So Sánh

Đừng đoán mò. Công nghệ sinh ra để giúp chúng ta. Hãy tận dụng các công cụ tính toán trực tuyến để hiểu rõ bức tranh tài chính của mình. Bạn có thể sử dụng công cụ so sánh thuế 2025 và 2026 tại Cú Thông Thái để thấy rõ sự khác biệt về số tiền thuế phải nộp với cùng một mức doanh thu. Nhập doanh thu dự kiến của bạn vào, công cụ sẽ tự động tính toán và cho ra kết quả so sánh trực quan. Việc này giúp bạn lên kế hoạch dòng tiền và đặt mục tiêu kinh doanh thực tế hơn cho năm tới.

Bài Học Cho Người Nộp Thuế: 3 Mẹo Tối Ưu Thuế Hợp Pháp Năm 2026

Nộp thuế là nghĩa vụ, nhưng nộp thuế thông minh là một nghệ thuật. Dưới đây là 3 chiến lược được Cú Kiểm Toán đúc kết, giúp bạn tối ưu hóa số thuế phải nộp một cách hoàn toàn hợp pháp theo quy định của Luật 109/2025.

1. Tách Bạch Doanh Thu Giữa Các Nền Tảng Khác Nhau

Luật 109/2025 chủ yếu tập trung vào doanh thu phát sinh trên các sàn TMĐT có đăng ký tại Việt Nam. Tuy nhiên, nhiều người bán hàng còn kinh doanh trên các kênh khác như website cá nhân, mạng xã hội (Facebook, Zalo), hoặc bán hàng qua livestream không qua sàn. Doanh thu từ các kênh này vẫn phải kê khai, nhưng theo một phương thức khác. Thay vì bị khấu trừ tại nguồn, bạn sẽ phải tự kê khai theo quý hoặc theo từng lần phát sinh. Việc tách bạch rõ ràng nguồn doanh thu giúp bạn quản lý dòng tiền tốt hơn và áp dụng đúng phương pháp tính thuế cho từng kênh, tránh bị tính trùng hoặc bỏ sót.

2. Đăng Ký Hộ Kinh Doanh Để Được Hưởng Chi Phí Hợp Lý

Khi kinh doanh với tư cách cá nhân, bạn sẽ bị áp thuế trên doanh thu (1.5%). Tuy nhiên, nếu bạn đăng ký thành lập Hộ Kinh Doanh, bạn có thể lựa chọn phương pháp kê khai thuế theo sổ sách kế toán. Với phương pháp này, thuế sẽ được tính trên lợi nhuận (Doanh thu - Chi phí hợp lý). Các chi phí như tiền nhập hàng (có hóa đơn), tiền thuê mặt bằng, lương nhân viên, chi phí marketing... sẽ được trừ ra trước khi tính thuế. Nếu bạn có nhiều chi phí đầu vào hợp lệ, việc chuyển đổi lên mô hình Hộ Kinh Doanh có thể giúp bạn tiết kiệm một khoản thuế đáng kể. Hãy dùng thử công cụ tính thuế Hộ Kinh Doanh để so sánh và đưa ra quyết định.

3. Tận Dụng Các Khoản Giảm Trừ Gia Cảnh Nếu Có Thu Nhập Từ Lương

Nếu bạn vừa đi làm công ty, vừa bán hàng online, hãy nhớ rằng thu nhập từ hai nguồn này được quyết toán riêng biệt. Thu nhập từ tiền lương, tiền công được áp dụng các khoản giảm trừ gia cảnh (11 triệu/tháng cho bản thân và 4.4 triệu/tháng cho mỗi người phụ thuộc, theo Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14). Trong khi đó, thu nhập từ kinh doanh online (đã nộp 1.5% trên doanh thu) không được áp dụng giảm trừ gia cảnh. Việc hiểu rõ điều này giúp bạn không bị nhầm lẫn khi quyết toán thuế cuối năm. Hãy đảm bảo bạn đã đăng ký đầy đủ người phụ thuộc với công ty để tối ưu hóa phần thuế từ tiền lương, bù đắp cho phần thuế cố định từ việc bán hàng online.

🦉 Cú nhận xét: Tối ưu thuế không phải là trốn thuế. Đó là việc hiểu luật để vận dụng các quy định có lợi cho mình một cách hợp pháp. Hãy luôn lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ cho các khoản chi phí để có cơ sở giải trình khi cần.

So Sánh Phương Thức Nộp Thuế: Trước và Sau 01/01/2026

Để thấy rõ sự thay đổi, hãy cùng đặt lên bàn cân phương thức nộp thuế của một cá nhân bán hàng online trên sàn TMĐT trước và sau khi Luật 109/2025 có hiệu lực.

Kết Luận

Luật 109/2025 không phải là một quy định để gây khó khăn, mà là một bước tiến cần thiết để tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch hơn trên không gian mạng. Việc tự động hóa thu thuế qua các sàn TMĐT sẽ giúp giảm thiểu thủ tục hành chính cho người bán, đồng thời đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Sự thay đổi lớn nhất nằm ở tư duy: kinh doanh online giờ đây phải được xem là một hoạt động kinh tế nghiêm túc, có đầy đủ nghĩa vụ và trách nhiệm như kinh doanh truyền thống.

Thay vì lo lắng, hãy xem đây là cơ hội để chuyên nghiệp hóa hoạt động kinh doanh của bạn. Bắt đầu từ việc đăng ký MST, ghi chép sổ sách cẩn thận, và tính toán lại giá bán một cách khoa học. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng từ hôm nay sẽ giúp bạn tự tin bước vào năm 2026, tránh được những rủi ro về pháp lý và tối ưu hóa được lợi nhuận của mình. Đừng để "nước đến chân mới nhảy".

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để luôn nắm rõ các nghĩa vụ tài chính của mình.