Luật Thuế TNCN 109/2025 là dự thảo điều chỉnh các quy định về thuế thu nhập cá nhân, tập trung vào việc thay đổi mức giảm trừ gia cảnh và giãn cách các bậc thuế lũy tiến để phù hợp với tình hình lạm phát và chi phí sinh hoạt hiện tại.

Mỗi tháng nhận lương, điều khiến dân công sở đau đầu nhất không phải là tiền phòng trọ hay hóa đơn điện nước. Đó là khoản tiền thuế bị khấu trừ ngay tại nguồn khi chi phí sinh hoạt liên tục leo thang. Theo Máy tính Thuế TNCN tại Cú Kiểm Toán (thue.cuthongthai.vn), rất nhiều người lao động đang nộp dư thuế chỉ vì không nắm rõ luật. Căn cứ Luật Thuế Thu nhập Cá nhân số 04/2007/QH12 (sửa đổi, bổ sung 2012, 2014) và các văn bản hướng dẫn, mức giảm trừ gia cảnh hiện tại vẫn chưa thực sự bắt kịp tốc độ tăng giá của hàng hóa thiết yếu. Sự xuất hiện của các thảo luận quanh Luật 109/2025 Thuế TNCN đã tạo nên một làn sóng quan tâm lớn từ giới văn phòng.

1. Tại sao Luật 109/2025 Thuế TNCN lại khiến giới văn phòng xôn xao?

Nhìn vào thực tế, chi phí sống tại các đô thị lớn đang bào mòn đáng kể ví tiền của người lao động. Khi giá tiêu dùng tăng, lương danh nghĩa giữ nguyên đồng nghĩa với việc lương thực tế bị sụt giảm nặng nề. Việc nắm rõ cách tính thuế giúp bạn chủ động quản lý dòng tiền cá nhân và không bỏ sót các khoản miễn trừ hợp pháp.

Nguồn tham khảo: Cú Kiểm Toán.

Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê (GSO), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) liên tục biến động, đẩy chi phí giáo dục, y tế, thực phẩm lên cao. Trong khi đó, mức giảm trừ gia cảnh từ năm 2020 đến nay vẫn đứng im. Điều này tạo ra một nghịch lý: thu nhập vừa đủ sống nhưng vẫn rơi vào diện phải nộp thuế TNCN. Những đề xuất trong dự thảo Luật 109/2025 được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để bài toán này bằng cách nâng mức giảm trừ và nới rộng khoảng cách các bậc thuế.

🦉 Cú nhận xét: Đừng để tiền của mình "bốc hơi" chỉ vì thiếu kiến thức pháp lý. 30 giây. Nhập lương. Bấm nút. Biết ngay mình có phải đóng thuế không. Đơn giản vậy thôi.

Về cơ bản, công thức tính thuế hiện hành được quy định rất rõ:

• Thu nhập chịu thuế = Tổng thu nhập - Các khoản miễn thuế
• Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế - Các khoản giảm trừ

Giảm trừ bản thân và giảm trừ người phụ thuộc là hai hạn mức quan trọng nhất quyết định bạn có phải móc hầu bao nộp ngân sách nhà nước hay không.

2. Lương bao nhiêu thì bắt đầu bị trừ tiền thuế theo dự thảo 109/2025?

Theo Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14, mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế là 11 triệu đồng/tháng và cho mỗi người phụ thuộc là 4,4 triệu đồng/tháng. Dưới áp lực lạm phát, các mốc thu nhập này đang được xem xét để nới rộng trong dự thảo Luật 109/2025, giúp giảm bớt gánh nặng cho người làm công ăn lương.

Giả sử bạn có thu nhập 20 triệu đồng/tháng và có 1 người phụ thuộc. Bạn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc 10,5% (tương đương 2,1 triệu đồng). Tổng khoản giảm trừ của bạn gồm: giảm trừ bản thân (11 triệu) + giảm trừ người phụ thuộc (4,4 triệu) + bảo hiểm (2,1 triệu) = 17,5 triệu đồng. Thu nhập tính thuế chỉ còn 2,5 triệu đồng. Bạn sẽ áp dụng mức thuế suất 5% theo Bậc 1, số thuế phải đóng chỉ là 125.000 VND/tháng.

Tuy nhiên, nếu bạn không đăng ký người phụ thuộc, thu nhập tính thuế của bạn sẽ nhảy vọt lên 6,9 triệu đồng. Khi đó, số tiền thuế phải nộp sẽ rơi vào Bậc 2, số tiền mất đi mỗi tháng sẽ tăng lên đáng kể. Đó là lý do vì sao việc am hiểu luật lại quan trọng đến vậy.

3. Chi tiết 7 bậc thuế lũy tiến: Đâu là "vùng tử địa" của dân công sở?

Căn cứ Điều 22 Luật Thuế Thu nhập Cá nhân số 04/2007/QH12, biểu thuế lũy tiến từng phần áp dụng từ mức thuế suất 5% cho đến tối đa 35%. Hãy cùng bóc tách chi tiết từng nhóm.

Bậc 1 đến Bậc 3: Nhóm thu nhập trung bình

Đây là nhóm phổ biến nhất của giới văn phòng, chuyên viên từ 1-5 năm kinh nghiệm.

• Bậc 1 (Đến 5 triệu VNĐ - Thuế suất 5%): Khá nhẹ nhàng. Nếu thu nhập tính thuế của bạn là 4 triệu, bạn nộp 200.000 VNĐ.
• Bậc 2 (Trên 5 đến 10 triệu VNĐ - Thuế suất 10%): Áp lực bắt đầu xuất hiện. Ở bậc này, bạn phải nộp 250.000 VNĐ cộng với 10% của phần vượt trên 5 triệu.
• Bậc 3 (Trên 10 đến 18 triệu VNĐ - Thuế suất 15%): Mức trung bình khá. Bạn nộp 750.000 VNĐ cộng với 15% của phần vượt 10 triệu.

Bậc 4 đến Bậc 7: Nhóm thu nhập cao và áp lực thuế

Khi bước vào các bậc này, mỗi đồng lương tăng thêm đều bị xén đi một khoản lớn.

• Bậc 4 (Trên 18 đến 32 triệu VNĐ - Thuế suất 20%): Thuế suất lên đến 1/5 thu nhập tăng thêm. Cần tối ưu hóa các khoản phụ cấp.
• Bậc 5 (Trên 32 đến 52 triệu VNĐ - Thuế suất 25%): Dành cho cấp quản lý.
• Bậc 6 (Trên 52 đến 80 triệu VNĐ - Thuế suất 30%) và Bậc 7 (Trên 80 triệu VNĐ - Thuế suất 35%): Đây thực sự là "vùng tử địa" của thuế TNCN. Những giám đốc, chuyên gia cấp cao nếu không có chiến lược cấu trúc thu nhập hợp pháp sẽ mất hơn 1/3 thu nhập cho phần vượt đỉnh.

4. Người phụ thuộc và giảm trừ gia cảnh: Những sai lầm khiến bạn mất tiền oan

Căn cứ Thông tư 111/2013/TT-BTC, người phụ thuộc bao gồm con cái (dưới 18 tuổi hoặc trên 18 tuổi bị khuyết tật, đang đi học không có thu nhập), vợ/chồng không có khả năng lao động, và cha mẹ già hết tuổi lao động có thu nhập dưới 1 triệu đồng/tháng.

Sai lầm lớn nhất của người lao động là chậm trễ trong việc nộp hồ sơ chứng minh người phụ thuộc. Theo quy định, nếu bạn đăng ký giảm trừ cho cha mẹ, hạn chót nộp hồ sơ thường là ngày 31/12 của năm tính thuế. Quá thời hạn này, bạn sẽ mất trắng khoản giảm trừ 4,4 triệu đồng/tháng cho cả năm đó, tương đương việc bị tính lố hàng chục triệu đồng thu nhập tính thuế.

Ngoài ra, nhiều người không biết rằng con cái mới sinh chưa có CMND/CCCD vẫn được đăng ký giảm trừ thông qua giấy khai sinh. Đừng đợi đến khi con lớn mới làm thủ tục, hãy báo ngay cho bộ phận nhân sự (HR) hoặc kế toán ngay trong tháng phát sinh để được tạm tính giảm trừ.

5. Các khoản phụ cấp miễn thuế: Tối ưu thu nhập hợp pháp

Một trong những cách hiệu quả nhất để tăng thu nhập ròng là đàm phán cơ cấu lương với nhà tuyển dụng, tận dụng tối đa các khoản phụ cấp không chịu thuế theo Thông tư 111/2013/TT-BTC. Cụ thể:

• Phụ cấp ăn trưa, ăn ca: Mức tối đa không tính vào thu nhập chịu thuế là 730.000 đồng/tháng. Nếu công ty chi bằng tiền mặt vượt mức này, phần vượt sẽ bị tính thuế. Nếu công ty tổ chức nấu ăn hoặc cấp phiếu ăn, toàn bộ chi phí không bị tính thuế.
• Phụ cấp trang phục: Tối đa 5.000.000 đồng/người/năm nếu chi bằng tiền mặt. Nếu chi bằng hiện vật (phát đồng phục), toàn bộ giá trị không tính vào thu nhập chịu thuế.
• Phụ cấp điện thoại, công tác phí: Phải được quy định rõ trong hợp đồng lao động hoặc quy chế tài chính của công ty, chi theo định mức thực tế phục vụ công việc.

Nếu bạn nhận lương Gross 25 triệu, thay vì nhận toàn bộ bằng lương cơ bản, việc cơ cấu lại 730k tiền ăn và 416k tiền trang phục (5tr/12 tháng) sẽ giúp bạn giảm ngay hơn 1 triệu đồng thu nhập chịu thuế mỗi tháng hoàn toàn hợp pháp.

6. Quyết toán thuế cuối năm: Lấy lại tiền thuế nộp thừa cách nào?

Cuối năm là thời điểm "tính sổ". Căn cứ Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, cá nhân có số thuế nộp thừa có quyền yêu cầu hoàn thuế hoặc bù trừ vào kỳ nộp thuế tiếp theo. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết để được hoàn thuế là bạn phải có mã số thuế cá nhân tại thời điểm nộp hồ sơ quyết toán.

Nhiều người đi làm tự do (freelancer) bị khấu trừ 10% tại nguồn cho mỗi lần nhận thù lao từ 2 triệu đồng trở lên. Đến cuối năm, nếu tổng thu nhập chưa chạm ngưỡng phải nộp thuế (dưới 132 triệu/năm nếu không có người phụ thuộc), bạn hoàn toàn có thể làm thủ tục quyết toán để lấy lại toàn bộ số tiền 10% đã bị trừ. Đừng bỏ lỡ quyền lợi chính đáng này chỉ vì ngại thủ tục hành chính.

7. Dự báo tác động thực tế của Luật 109/2025 đến dòng tiền cá nhân

Nếu dự thảo Luật 109/2025 đi vào thực tiễn, với kỳ vọng nâng mức giảm trừ gia cảnh lên sát với mức chi tiêu thực tế (nhiều chuyên gia đề xuất mức 15-18 triệu cho bản thân), một bộ phận lớn người lao động có thu nhập dưới 20 triệu đồng sẽ hoàn toàn thoát khỏi lưới thuế TNCN.

Đối với nhóm thu nhập cao, việc giãn cách các bậc thuế lũy tiến sẽ giúp số thuế phải nộp giảm đi đáng kể, tạo động lực làm việc và kích cầu tiêu dùng nội địa. Trong lúc chờ đợi chính sách mới, việc duy nhất bạn có thể làm là trang bị kiến thức, tính toán chuẩn xác và sử dụng các công cụ hỗ trợ để bảo vệ thành quả lao động của chính mình.