1. Bản chất của giao dịch cho vay P2P và nghĩa vụ thuế hiện hành là gì?

Phân tích nền tảng pháp lý về thu nhập từ hoạt động cho vay ngang hàng dưới góc độ Luật Thuế TNCN và TNDN 2025-2026. Hoạt động cho vay P2P được hiểu là mô hình kết nối người cho vay và người vay trực tiếp thông qua nền tảng công nghệ, không qua trung gian ngân hàng truyền thống.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý, kế toán hay hướng dẫn chính thức từ Cơ quan Thuế quản lý trực tiếp. Các công cụ tính thuế và giải pháp hỗ trợ tại Thuế Cú Thông Thái được thiết kế để hỗ trợ tra cứu; quý độc giả vui lòng đối chiếu văn bản pháp luật hiện hành hoặc liên hệ chuyên gia để được tư vấn hồ sơ cụ thể.

Về bản chất, thu nhập từ lãi vay trong giao dịch P2P được phân loại là thu nhập từ đầu tư vốn đối với cá nhân. Theo quy định mới, khoản thu nhập này chịu thuế TNCN với thuế suất 5% trên tổng thu nhập tính thuế. Đối với doanh nghiệp, lãi vay thu được từ các nền tảng P2P phải ghi nhận vào thu nhập khác và chịu thuế TNDN theo biểu thuế suất 3 tầng (15%, 17%, 20%) áp dụng từ ngày 01/10/2025.

Việc xác định đúng bản chất giao dịch giúp kế toán tránh nhầm lẫn giữa lãi vay thông thường và thu nhập từ hoạt động kinh doanh dịch vụ tài chính. Sự phân định này là tiền đề để áp dụng đúng các quy định về hóa đơn, chứng từ và kê khai thuế định kỳ.

Nhận diện 7 rủi ro trọng yếu từ việc xác định sai đối tượng chịu thuế đến việc bỏ sót nghĩa vụ kê khai theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP.

2. Tại sao nhân sự kế toán thường gặp rủi ro khi hạch toán các khoản vay P2P?

Nhân sự kế toán thường đối mặt với các thách thức lớn khi xử lý dòng tiền P2P do sự thiếu đồng bộ trong chứng từ chứng minh nguồn gốc lãi vay. Rủi ro trọng yếu đầu tiên là việc hạch toán sai tài khoản, dẫn đến sai lệch trong báo cáo tài chính và quyết toán thuế cuối năm.

• Xác định sai kỳ tính thuế do thời điểm ghi nhận lãi vay không khớp với thời điểm thực nhận.
• Thiếu sót trong việc khấu trừ thuế TNCN tại nguồn đối với các khoản vay từ cá nhân.
• Hạch toán chi phí lãi vay vào chi phí được trừ mà không có hợp đồng vay hợp lệ hoặc chứng từ thanh toán không qua ngân hàng.
• Nhầm lẫn giữa lãi vay từ tổ chức tín dụng và lãi vay từ các nền tảng P2P không được cấp phép.
• Rủi ro liên quan đến việc không đăng ký mã số thuế cho các khoản thu nhập từ đầu tư vốn.
• Vi phạm quy định về lưu trữ hồ sơ giao dịch, dẫn đến khó khăn khi giải trình với cơ quan kiểm toán nội bộ.
• Bỏ sót nghĩa vụ báo cáo theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP về ngưỡng kê khai và nộp thuế.

Việc không tuân thủ các quy chuẩn hạch toán này không chỉ gây thiệt hại về tài chính mà còn có thể dẫn đến việc bị truy thu thuế và xử phạt hành chính. Kế toán cần thiết lập quy trình kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo tính minh bạch của dòng tiền trong hệ thống sổ sách.

Giải mã các hiểu lầm về ngưỡng 500 triệu đồng và việc tách biệt rủi ro trong bối cảnh kiểm soát dữ liệu cá nhân theo Luật 91/2025/QH15.

3. Những sai lầm phổ biến nào trong việc áp dụng thuế suất và ngưỡng miễn thuế cần tránh?

Nhiều kế toán và hộ kinh doanh thường hiểu sai về ngưỡng miễn thuế 500 triệu đồng/năm theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP. Cần lưu ý rằng ngưỡng này áp dụng cho doanh thu của hộ kinh doanh, không phải là ngưỡng miễn thuế chung cho mọi loại thu nhập từ đầu tư vốn hay lãi vay P2P.

Việc đánh đồng các loại thu nhập sẽ dẫn đến sai sót nghiêm trọng trong việc xác định nghĩa vụ thuế. Theo Luật 91/2025/QH15, việc bảo vệ dữ liệu cá nhân trong các giao dịch tài chính là bắt buộc; do đó, kế toán cần đảm bảo thông tin đối tác được mã hóa và lưu trữ an toàn. Ngoài ra, việc tách biệt rủi ro nợ xấu CIC cũng là yếu tố then chốt để duy trì uy tín tín dụng của doanh nghiệp trong hệ thống tài chính hiện đại.

Để đảm bảo an toàn, kế toán cần liên tục cập nhật các văn bản hướng dẫn từ cơ quan quản lý và sử dụng các công cụ kiểm soát rủi ro đối tác để tránh giao dịch với các đơn vị nằm trong danh sách rủi ro hóa đơn theo Công văn 1798/TCT-TTKT.

4. Làm thế nào để kiểm soát rủi ro từ danh sách DN bỏ địa chỉ và hóa đơn không hợp lệ?

Ứng dụng các bài học từ Công văn 1798/TCT-TTKT để sàng lọc đối tác và bảo vệ dòng tiền doanh nghiệp. Việc kiểm soát rủi ro từ danh sách 524 doanh nghiệp bỏ địa chỉ kinh doanh là ưu tiên hàng đầu của kế toán tổng hợp.

Các doanh nghiệp cần thực hiện quy trình kiểm tra chéo định kỳ thông qua hệ thống tra cứu rủi ro thuế. Khi phát hiện đối tác nằm trong danh sách cảnh báo theo CV 1798, kế toán phải tạm dừng ghi nhận chi phí và khấu trừ thuế GTGT ngay lập tức.

• Xác minh trạng thái hoạt động của đối tác trên cổng thông tin thuế trước mỗi kỳ kê khai.
• Lưu trữ hồ sơ chứng minh giao dịch thực tế như hợp đồng, biên bản bàn giao và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
• Sử dụng các công cụ tra cứu tự động để cập nhật danh sách DN rủi ro theo thời gian thực.
• Đối chiếu dữ liệu hóa đơn với thông báo từ cơ quan thuế để tránh sai sót trong báo cáo tài chính.

Việc chủ động sàng lọc giúp doanh nghiệp tránh bị liên đới bởi các sai phạm về hóa đơn. Đây là bước đệm quan trọng để nâng cao tính minh bạch trong quản trị tài chính và phòng vệ trước các đợt thanh tra thuế đột xuất.

5. Giải pháp phòng vệ và tuân thủ nào tối ưu cho kế toán và kiểm toán nội bộ?

Đề xuất lộ trình chuẩn hóa hồ sơ thuế, kiểm tra rủi ro đối tác qua hệ thống OpenAPI 3.1.0 và tuân thủ quy định về tạm hoãn xuất cảnh theo Nghị định 49/2025/NĐ-CP. Chuyên gia khuyến nghị kế toán cần áp dụng các chuẩn mực quản trị số để giảm thiểu rủi ro pháp lý.

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý, kế toán hay hướng dẫn chính thức từ Cơ quan Thuế quản lý trực tiếp. Các công cụ tính thuế và giải pháp hỗ trợ tại Thuế Cú Thông Thái được thiết kế để hỗ trợ tra cứu; quý độc giả vui lòng đối chiếu văn bản pháp luật hiện hành hoặc liên hệ chuyên gia để được tư vấn hồ sơ cụ thể.

Lộ trình tuân thủ bao gồm các bước sau:

Kiểm toán nội bộ cần đóng vai trò giám sát, đảm bảo mọi giao dịch vay P2P đều có đầy đủ bằng chứng pháp lý. Việc chuẩn hóa hồ sơ không chỉ giúp doanh nghiệp an toàn trước các rủi ro hành chính mà còn tối ưu hóa dòng tiền và uy tín tín dụng trên thị trường.