Quy định kế toán thuế mới 2025-2026 là tập hợp các chính sách pháp luật quan trọng, bao gồm Thông tư 99/2025/TT-BTC, Luật thuế GTGT 2024, và các nghị định liên quan, nhằm chuẩn hóa chế độ kế toán, siết chặt quản lý thuế qua thanh toán không dùng tiền mặt, bãi bỏ thuế khoán hộ kinh doanh và tăng cường quản lý qua sàn thương mại điện tử, VNeID.

1. Giới Thiệu: Bước Ngoặt Kế Toán – Thuế 2025-2026 Đang Đến Rất Gần

Năm 2025 và 2026 không chỉ là những năm tiếp theo trên lịch, mà còn là cột mốc quan trọng, đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ của hệ thống kế toán – thuế Việt Nam. Hàng loạt quy định mới, từ chế độ kế toán doanh nghiệp đến thuế GTGT, quản lý hộ kinh doanh, và đặc biệt là việc siết chặt thanh toán không dùng tiền mặt, đang dần đi vào cuộc sống. Đây không còn là dự báo, mà là thực tế buộc các bộ phận kế toán, từ doanh nghiệp lớn đến hộ kinh doanh nhỏ lẻ, phải đối mặt. Rà soát và tái cấu trúc quy trình kế toán thuế là yêu cầu cấp bách, nếu không muốn vướng vào vòng xoáy rủi ro phạt và truy thu thuế.

Nghiên cứu của chuyên gia Cú Kiểm Toán tại Cú Kiểm Toán cho thấy.

Nhà nước đang đẩy mạnh quá trình số hóa nền kinh tế, đồng thời thu hẹp các kẽ hở có thể dẫn đến thất thu thuế. Mục tiêu là tạo ra một hệ thống minh bạch, dễ dàng truy vết giao dịch, và chuẩn hóa quy trình kế toán theo hướng hiện đại, tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Thông tư 99/2025/TT-BTC, có hiệu lực từ 01/01/2026, là một ví dụ điển hình, áp dụng cho mọi loại hình doanh nghiệp, nhằm chuẩn hóa báo cáo tài chính và tạo nền tảng cho việc kết nối dữ liệu kế toán – thuế – ngân hàng.

🦉 Cú nhận xét: Sự thay đổi này không chỉ là cập nhật văn bản pháp luật, mà là một cuộc cách mạng về phương thức quản lý tài chính. Doanh nghiệp nào chậm chân sẽ đối mặt với rủi ro tài chính không nhỏ.

Đáng chú ý, Luật Thuế GTGT 2024 thay đổi căn bản điều kiện khấu trừ thuế. Kể từ ngày 01/07/2025, mọi hàng hóa, dịch vụ mua vào muốn được khấu trừ thuế GTGT đầu vào đều phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Ngưỡng 20 triệu đồng trước đây đã không còn giá trị. Điều này có nghĩa là, dù hóa đơn chỉ vài trăm nghìn, nếu thanh toán bằng tiền mặt, doanh nghiệp sẽ mất quyền khấu trừ. Sự thay đổi này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận mua hàng, kế toán và ngân quỹ, đảm bảo mọi chi tiêu đều được thực hiện qua chuyển khoản, thẻ hoặc ví điện tử.

Đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, giai đoạn 2025-2026 cũng mang đến những biến động lớn. Phương pháp thuế khoán sẽ bị bãi bỏ từ 01/01/2026, thay vào đó là kê khai thuế dựa trên doanh thu và chi phí thực tế. Ngưỡng doanh thu không chịu thuế GTGT được nâng lên 200 triệu đồng/năm, và ngưỡng không chịu thuế TNCN là 500 triệu đồng/năm. Tuy nhiên, phần doanh thu vượt ngưỡng sẽ bị đánh thuế trên lợi nhuận thực tế. Điều này buộc nhóm kinh doanh nhỏ lẻ phải làm quen với việc ghi chép sổ sách, lưu giữ chứng từ bài bản hơn.

2. 7 Thay Đổi Trọng Yếu Trong Quy Định Kế Toán Thuế Mới

Giai đoạn 2025-2026 đánh dấu một cuộc cách mạng trong hệ thống kế toán - thuế Việt Nam. Hàng loạt quy định mới sẽ có hiệu lực, buộc mọi doanh nghiệp, dù lớn hay nhỏ, phải rà soát và điều chỉnh quy trình hoạt động. Không làm quen với những thay đổi này, rủi ro phạt và truy thu thuế là điều khó tránh khỏi.

Các chuyên gia Cú Thông Thái đã "soi" kỹ lưỡng và chỉ ra 7 điểm mấu chốt mà mọi kế toán viên và chủ doanh nghiệp cần nắm vững:

2.1. Thông tư 99/2025/TT-BTC: Chuẩn Hóa Chế Độ Kế Toán Doanh Nghiệp

Bắt đầu từ ngày 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC sẽ chính thức thay thế nhiều quy định kế toán rời rạc trước đây. Khung chế độ mới này áp dụng cho tất cả các loại hình doanh nghiệp, hướng tới sự chuẩn hóa báo cáo tài chính theo chuẩn mực quốc tế. Đặc biệt, yêu cầu về thuyết minh giao dịch liên quan và giao dịch xuyên biên giới sẽ được nâng cao. Đây là bước đi chiến lược nhằm tạo nền tảng cho việc kết nối dữ liệu kế toán - thuế - ngân hàng, phục vụ mục tiêu thanh tra điện tử hiệu quả.

2.2. Khấu Trừ Thuế GTGT: Thanh Toán Không Tiền Mặt Là Bắt Buộc

Theo Luật Thuế GTGT 2024, từ ngày 01/07/2025, mọi hàng hóa, dịch vụ mua vào muốn được khấu trừ thuế GTGT đều phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Quy định này không còn phân biệt hóa đơn trên hay dưới 20 triệu đồng. Nếu doanh nghiệp vẫn quen với việc chi tiền mặt, toàn bộ số thuế GTGT đầu vào của hóa đơn đó sẽ không được khấu trừ, làm tăng chi phí thuế một cách đáng kể. Một số dự thảo còn đề cập khả năng hạ hạn mức thanh toán tiền mặt xuống 5 triệu đồng, cho thấy xu hướng siết chặt hơn nữa.

2.3. Hộ Kinh Doanh: Bãi Bỏ Thuế Khoán, Chuyển Sang Kê Khai Thực Tế

Từ ngày 01/01/2026, phương pháp tính thuế khoán quen thuộc sẽ bị bãi bỏ cho hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Thay vào đó, việc kê khai và nộp thuế sẽ dựa trên doanh thu và chi phí thực tế. Điều này đòi hỏi nhóm đối tượng này phải tổ chức ghi chép, lưu giữ chứng từ bài bản hơn. Ngưỡng doanh thu không chịu thuế GTGT được nâng từ 100 triệu lên 200 triệu đồng/năm. Đối với thuế TNCN, ngưỡng không phải nộp cũng tăng lên 500 triệu đồng/năm. Vượt ngưỡng này, thuế sẽ tính trên lợi nhuận thực tế với các mức thuế suất 15% hoặc 17%.

2.4. Quản Lý Thuế Qua Sàn TMĐT và VNeID

Từ 01/07/2025, các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán (theo Nghị định 117/2025/NĐ-CP) sẽ phải khấu trừ và nộp thuế thay cho hộ, cá nhân kinh doanh trên nền tảng của mình. Người bán hàng online sẽ bị khấu trừ thuế tự động. Song song đó, cá nhân, hộ kinh doanh sẽ bắt buộc sử dụng số định danh cá nhân (12 số) thay cho mã số thuế, liên kết chặt chẽ dữ liệu thuế với VNeID và hệ thống dân cư. Điều này giúp cơ quan thuế dễ dàng đối chiếu thu nhập, tài sản và giao dịch ngân hàng.

2.5. Chế Tài Hóa Đơn - Chứng Từ: Mức Phạt Tăng Vọt

Các quy định mới cũng siết chặt chế tài xử phạt vi phạm về hóa đơn, chứng từ. Mức phạt cao nhất cho hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm có thể lên tới 70 triệu đồng, tăng mạnh so với quy định cũ. Hành vi không lập hóa đơn cũng có thể bị phạt tới 80 triệu đồng. Cơ quan thuế đang sử dụng các biện pháp tài chính mạnh mẽ để buộc doanh nghiệp tuân thủ quy định về hóa đơn, chứng từ.

2.6. Ngưỡng Miễn Thuế GTGT Cho Hộ Kinh Doanh Tăng Gấp Đôi

Một điểm sáng cho hộ kinh doanh cá thể là ngưỡng doanh thu được miễn thuế GTGT sẽ tăng gấp đôi, từ 100 triệu đồng lên 200 triệu đồng/năm, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Đây là sự điều chỉnh phù hợp với bối cảnh kinh tế hiện tại, giúp giảm bớt gánh nặng thuế cho các đơn vị kinh doanh quy mô nhỏ.

2.7. Giảm Trừ Gia Cảnh Cho Thuế TNCN: Quy Định Không Đổi

Mặc dù nhiều quy định về thuế có sự thay đổi lớn, các quy định về giảm trừ gia cảnh cho mục đích tính thuế TNCN vẫn giữ nguyên. Mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế là 11 triệu đồng/tháng và 4.4 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Bạn có thể tự kiểm tra cách áp dụng giảm trừ gia cảnh cho trường hợp của mình.

🦉 Cú nhận xét: Những thay đổi này không chỉ là cập nhật quy định, mà là sự chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình quản lý thuế hiện đại, minh bạch và dựa trên dữ liệu số. Doanh nghiệp nào không bắt kịp sẽ gặp bất lợi lớn.

3. Tác Động Thực Tế Đến Doanh Nghiệp Và Kế Toán Việt Nam

Giai đoạn 2025-2026 không chỉ là thay đổi về văn bản pháp luật. Đây là cú hích buộc các doanh nghiệp, đặc biệt là khối SMEs, phải "lột xác" trong cách vận hành tài chính. Ở Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng – nơi tập trung các đơn vị này – bộ phận kế toán đang đối mặt với áp lực lớn. Họ phải rà soát, tái cấu trúc toàn bộ quy trình. Nếu không, rủi ro phạt, truy thu thuế là điều khó tránh khỏi.

Xu hướng chung giờ đây là tăng cường kiểm soát giao dịch qua kênh không dùng tiền mặt. Lý do rất rõ ràng: Luật Thuế GTGT 2024 quy định, từ 01/07/2025, mọi hóa đơn mua vào muốn khấu trừ thuế đều phải có chứng từ thanh toán không tiền mặt. Không còn ngưỡng 20 triệu như trước. Điều này đồng nghĩa, mọi chi tiêu, dù nhỏ, cũng phải qua chuyển khoản, thẻ hoặc ví điện tử. Nếu vẫn quen dùng tiền mặt, doanh nghiệp sẽ mất quyền khấu trừ thuế GTGT, đội chi phí lên đáng kể.

Một điểm nóng khác là kinh doanh cá nhân, hộ gia đình. Việc bãi bỏ phương pháp thuế khoán từ 01/01/2026 khiến nhóm này không còn là "vùng trũng" về thuế. Họ buộc phải kê khai dựa trên doanh thu và chi phí thực tế. Ngưỡng doanh thu không chịu thuế GTGT tăng lên 200 triệu đồng/năm, và không chịu thuế TNCN lên tới 500 triệu đồng/năm. Tuy nhiên, vượt ngưỡng này, thuế sẽ tính trên lợi nhuận thực tế. Điều này đòi hỏi hộ kinh doanh, từ quán ăn nhỏ đến cửa hàng thời trang, phải làm quen với việc ghi chép, lưu giữ chứng từ bài bản hơn, thay vì chỉ sổ tay.

🦉 Cú nhận xét: Việc quản lý thuế qua sàn TMĐT và VNeID cũng là một bước tiến lớn. Từ 01/07/2025, các sàn như Shopee, Lazada sẽ khấu trừ thuế thay cho người bán. Mã định danh cá nhân thay thế mã số thuế, gắn chặt dữ liệu thuế với VNeID. Cơ quan thuế giờ đây có thể đối chiếu thu nhập, tài sản, giao dịch ngân hàng dễ dàng hơn.

Áp lực này buộc kế toán trưởng tại các ngân hàng, công ty bất động sản, hay doanh nghiệp thương mại - dịch vụ phải hành động. Họ cần rà soát kỹ lưỡng quy trình liên quan đến hóa đơn, chứng từ thanh toán, hợp đồng. Đào tạo nội bộ về các quy định mới là tối cần thiết. Làm việc với ngân hàng để tối ưu kênh thanh toán không dùng tiền mặt cũng là một giải pháp.

Việc chủ động nắm bắt và thích nghi sớm không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các khoản phạt, truy thu đáng tiếc. Nó còn là cơ hội để tối ưu chi phí thuế và nâng cao uy tín với cơ quan quản lý. Đây là lúc cần hành động, không phải chờ đợi.

4. Bài Học Và Khuyến Nghị Từ Cú Kiểm Toán: 3 Mẹo Tiết Kiệm Thuế Hợp Pháp

Biết luật mới thôi chưa đủ. Cú Kiểm Toán đã soi kỹ, đây là 3 "chiêu" giúp doanh nghiệp và hộ kinh doanh vừa "né" phạt, vừa "lách" luật thuế một cách hợp pháp:

Mẹo 1: Tối Ưu Hóa Chi Phí Thanh Toán Không Tiền Mặt

Từ 01/07/2025, mọi hóa đơn mua vào muốn khấu trừ thuế GTGT đều phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Đừng đợi đến lúc quyết toán mới "tá hỏa". Hãy chủ động:

Rà soát hợp đồng và quy trình thanh toán: Đảm bảo mọi giao dịch mua hàng, dù hóa đơn dưới 20 triệu, đều được thực hiện qua chuyển khoản ngân hàng, thẻ tín dụng, hoặc ví điện tử. Phối hợp chặt chẽ với bộ phận mua hàng và quỹ. Cụ thể, nếu mua vật tư trị giá 15 triệu đồng và thanh toán bằng tiền mặt, doanh nghiệp sẽ mất quyền khấu trừ 1.5 triệu đồng thuế GTGT (10%).

Sử dụng công cụ hỗ trợ: Cân nhắc dùng các giải pháp thanh toán số tích hợp với phần mềm kế toán để tự động ghi nhận và đối chiếu. Điều này giúp giảm thiểu sai sót và đảm bảo tuân thủ. Bạn có thể tự kiểm tra lương NET để xem khoản chi phí này ảnh hưởng thế nào đến lợi nhuận thực tế.

Mẹo 2: Nâng Cấp Tư Duy Kế Toán Cho Hộ Kinh Doanh

Việc bãi bỏ phương pháp thuế khoán từ 01/01/2026 buộc hộ kinh doanh phải "lên đời". Thay vì ước lượng, hãy:

Ghi chép và lưu trữ chứng từ bài bản: Từ hóa đơn bán hàng, biên lai thu tiền, đến hóa đơn mua vào phục vụ sản xuất, kinh doanh. Ví dụ, một cửa hàng tạp hóa trước đây nộp thuế khoán 1 triệu/tháng, nay phải kê khai dựa trên doanh thu thực tế. Nếu doanh thu 250 triệu/năm, chi phí 100 triệu/năm, thì doanh thu chịu thuế GTGT là 50 triệu (250 - 200 triệu ngưỡng), thuế GTGT là 5 triệu. Thu nhập chịu thuế TNCN là 150 triệu (250 - 100 triệu), thuế TNCN là 22.5 triệu (15% x 150 triệu). Việc lưu giữ hóa đơn đầu vào giúp giảm chi phí tính thuế.

Tận dụng ngưỡng doanh thu mới: Ngưỡng doanh thu không chịu thuế GTGT tăng lên 200 triệu/năm, và không chịu thuế TNCN tới 500 triệu/năm (nếu tính theo doanh thu). Hãy nắm rõ các ngưỡng này để có chiến lược kinh doanh và kê khai phù hợp. Tham khảo các quy định chi tiết tại Thuế Hộ Kinh Doanh.

Mẹo 3: Chuẩn Bị Dữ Liệu Cho Quản Lý Thuế Số Hóa

Việc gắn mã định danh cá nhân với mã số thuế và sử dụng VNeID cho thấy cơ quan thuế đang tiến tới quản lý tập trung, liên thông dữ liệu. Doanh nghiệp cần:

Xây dựng hệ thống lưu trữ dữ liệu minh bạch: Đảm bảo mọi thông tin về hóa đơn, chứng từ, giao dịch đều được lưu trữ khoa học, dễ dàng truy xuất khi cần. Dữ liệu này không chỉ phục vụ cơ quan thuế mà còn giúp doanh nghiệp tự phân tích hiệu quả hoạt động.

Tuân thủ quy định về hóa đơn điện tử: Các mức phạt mới cho hành vi liên quan đến hóa đơn (lập sai thời điểm, không lập hóa đơn) tăng mạnh, có thể lên tới 70-80 triệu đồng. Việc sử dụng hóa đơn điện tử đúng quy định là "tấm vé" an toàn. Nếu bạn kinh doanh online, đừng quên tìm hiểu về Thuế Bán Online 2026.

🦉 Cú nhận xét: Thay đổi là tất yếu. Ai chủ động thích nghi sớm, người đó thắng. Đừng đợi đến "nước đến chân mới nhảy", hãy hành động ngay!

Việc tuân thủ và tối ưu hóa các quy định mới không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro về thuế mà còn tạo dựng uy tín, minh bạch, sẵn sàng cho kỷ nguyên số.

5. Kết Luận: Chủ Động Thích Nghi – Vững Bước Doanh Nghiệp

Giai đoạn 2025-2026 đánh dấu một bước chuyển mình mạnh mẽ trong hệ thống kế toán và thuế Việt Nam. Từ việc chuẩn hóa chế độ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, siết chặt điều kiện khấu trừ thuế GTGT qua thanh toán không tiền mặt (áp dụng cho mọi hóa đơn từ 01/07/2025), đến việc thay đổi cách quản lý hộ kinh doanh, tất cả đều hướng tới sự minh bạch và số hóa.

Doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn vị vừa và nhỏ tại Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, không thể đứng ngoài cuộc. Việc rà soát, tái thiết kế quy trình kế toán thuế là bắt buộc. Nếu không, rủi ro phạt và truy thu là điều khó tránh khỏi. Ví dụ, một doanh nghiệp quen thanh toán tiền mặt cho các hóa đơn dưới 20 triệu đồng sẽ mất quyền khấu trừ thuế GTGT cho các khoản chi này kể từ ngày 01/07/2025, làm tăng chi phí thuế lên đáng kể. Tương tự, hộ kinh doanh trước đây nộp thuế khoán giờ phải kê khai dựa trên doanh thu, chi phí thực tế, đòi hỏi sự chuẩn bị bài bản hơn về chứng từ.

Cú Kiểm Toán khuyên bạn:

• Rà soát ngay quy trình thanh toán: Đảm bảo mọi chi phí phục vụ sản xuất, kinh doanh đều có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận mua hàng, kế toán và ngân quỹ là chìa khóa.
• Nâng cấp tư duy kế toán cho hộ kinh doanh: Nếu bạn là hộ kinh doanh, hãy chuẩn bị cho việc kê khai thuế dựa trên số liệu thực tế. Sử dụng phần mềm bán hàng, lưu trữ hóa đơn đầu vào, đầu ra là bước đi cần thiết.
• Chuẩn bị dữ liệu cho môi trường số hóa: Việc gắn mã định danh cá nhân với mã số thuế và sử dụng VNeID cho thấy dữ liệu thuế sẽ được liên thông. Tuân thủ tốt hơn các quy định về hóa đơn, chứng từ là yêu cầu bắt buộc.

Đừng xem những thay đổi này là gánh nặng. Đây là cơ hội để doanh nghiệp tối ưu hóa hoạt động, tăng cường minh bạch và xây dựng uy tín. Việc chủ động thích nghi sớm không chỉ giúp bạn tránh rủi ro mà còn có thể tận dụng các quy định mới để giảm thiểu chi phí thuế hợp pháp.

Hãy trang bị cho mình kiến thức vững chắc và công cụ hỗ trợ đắc lực. Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để kiểm tra và hoạch định kế hoạch tài chính hiệu quả nhất.