Quy định kế toán thuế mới 2026 là tập hợp các văn bản pháp luật như Thông tư 99/2025/TT-BTC và Luật sửa đổi Thuế TNCN, có hiệu lực từ 2026. Các thay đổi này nhằm minh bạch số liệu, chuẩn hóa báo cáo tài chính, và siết chặt xử phạt vi phạm thuế, buộc doanh nghiệp phải cập nhật để tuân thủ.

Giới Thiệu: Đừng Ngủ Quên Trước Làn Sóng Thay Đổi Kế Toán Thuế 2026

Năm tài chính 2026 đang đến rất gần. Đây không chỉ là một mốc thời gian thông thường mà là một bước ngoặt lớn cho mọi doanh nghiệp tại Việt Nam. Cú Kiểm Toán nhận thấy, hàng loạt quy định kế toán và thuế mới sẽ đồng loạt có hiệu lực, tập trung vào minh bạch số liệu, chuẩn hóa báo cáo tài chính, và siết chặt xử phạt hành chính về thuế. Sự thay đổi này yêu cầu doanh nghiệp, đặc biệt là bộ phận kế toán và tài chính, phải chủ động nắm bắt và thích ứng. Nếu không, rủi ro sai sót và các khoản phạt nặng nề là điều khó tránh khỏi.

Nguồn tham khảo: Cú Kiểm Toán.

Ba trụ cột chính cần được nắm vững bao gồm: Thông tư 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp, thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC; Luật số 09/2026/QH16 sửa đổi một số luật thuế lớn như Thuế TNCN, GTGT; và Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, hóa đơn. Các văn bản này định hình lại toàn bộ "luật chơi" tài chính – kế toán, thúc đẩy doanh nghiệp chuyển từ quản lý thủ công sang quản lý theo dữ liệu và doanh thu thực tế. Đã đến lúc rà soát, nâng cấp hệ thống và đào tạo nhân sự để sẵn sàng cho năm 2026 đầy thử thách nhưng cũng nhiều cơ hội này.

Thông tư 99/2025/TT-BTC: Cải Cách Toàn Diện Chế Độ Kế Toán

Từ ngày 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức có hiệu lực, áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày này. Thông tư này được ban hành nhằm thay thế cơ bản Thông tư 200/2014/TT-BTC và Thông tư 133/2016/TT-BTC, mang đến một làn gió mới cho công tác kế toán doanh nghiệp. Đây là một nỗ lực lớn của Bộ Tài chính nhằm tinh gọn hệ thống và tiệm cận các chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS), đặc biệt là với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tại các tỉnh thành lớn như TP.HCM, Hà Nội, Bình Dương hay Bắc Ninh.

Hệ Thống Chứng Từ, Tài Khoản và Sổ Sách: Tinh Gọn Hơn, Chuẩn Hóa Hơn

Thông tư 99 ban hành một hệ thống chứng từ kế toán, hệ thống tài khoản, sổ kế toán và mẫu báo cáo tài chính mới. Số lượng mẫu sổ đã được giảm từ 45 mẫu xuống còn 42 mẫu, giúp các kế toán viên dễ dàng hơn trong việc lập và quản lý sổ sách, giảm bớt sự cồng kềnh mà vẫn đảm bảo tính chính xác và đầy đủ thông tin. Điều này thể hiện sự linh hoạt hơn trong quản trị nhưng cũng đi kèm với yêu cầu cao hơn về sự chủ động. Cụ thể, doanh nghiệp phải tự ban hành Quy chế mở tài khoản kế toán nội bộ, làm căn cứ sử dụng và hạch toán từng tài khoản trong hệ thống mới. Điều này buộc doanh nghiệp phải xem xét lại toàn bộ quy trình ghi nhận và xử lý nghiệp vụ của mình.

Đổi Tên Báo Cáo Tài Chính: Nền Tảng Hướng Đến IFRS

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là việc đổi tên mẫu số B01-DN từ "Bảng cân đối kế toán" thành "Báo cáo tình hình tài chính". Việc đổi tên này không chỉ mang tính hình thức. Nó phản ánh một xu hướng tiếp cận gần hơn với IFRS, tập trung mô tả đầy đủ tình hình tài sản, nợ phải trả, và vốn chủ sở hữu theo giá trị thực chất kinh tế, thay vì chỉ dựa vào giá gốc. Các nguyên tắc ghi nhận tài sản, đặc biệt với tài sản có biến động giá cao, được định hướng chuyển dần từ giá gốc sang giá trị hợp lý trong những trường hợp nhất định. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp niêm yết trên HOSE, HNX, phải có sự đánh giá tài sản sát với thị trường hơn, minh bạch hơn về giá trị thực của doanh nghiệp.

Đơn Vị Tiền Tệ Kế Toán và Ngoại Tệ: Linh Hoạt và Rõ Ràng

Đơn vị tiền tệ mặc định để ghi sổ kế toán, lập và trình bày báo cáo tài chính là VND. Tuy nhiên, Thông tư 99 cũng cho phép doanh nghiệp lựa chọn ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ kế toán nếu đáp ứng các điều kiện về loại tiền chủ yếu trong các giao dịch và thanh toán. Khi đó, doanh nghiệp phải quy định rõ ràng trong điều lệ hoặc nội quy của mình. Đặc biệt, Thông tư 99 bổ sung hướng dẫn chi tiết về việc chuyển đổi báo cáo tài chính lập bằng ngoại tệ sang VND. Điều này nhằm thống nhất cách xử lý số liệu, đặc biệt hữu ích cho các doanh nghiệp có hoạt động quốc tế hoặc vốn đầu tư nước ngoài tại các khu công nghiệp ở Bình Dương, Đồng Nai, Bắc Ninh.

🦉 Cú nhận xét: Việc linh hoạt trong đơn vị tiền tệ kế toán giúp doanh nghiệp phản ánh chính xác hơn hoạt động kinh doanh thực tế, nhưng cũng đòi hỏi sự chặt chẽ trong quy trình chuyển đổi ngoại tệ để tránh sai sót và rủi ro kiểm toán.

Tóm lại, Thông tư 99/2025/TT-BTC là một sự thay đổi mang tính đột phá, đòi hỏi các kế toán viên phải chủ động học hỏi, cập nhật kiến thức và công nghệ. Việc này không chỉ để tuân thủ mà còn để nâng cao năng lực quản trị tài chính, giúp doanh nghiệp phát triển bền vững hơn trong bối cảnh hội nhập.

Điểm Mới Về Thuế: TNCN, Hộ Kinh Doanh và Hóa Đơn Điện Tử

Bên cạnh những cải cách về kế toán, hệ thống thuế tại Việt Nam cũng chứng kiến nhiều thay đổi trọng yếu trong năm 2026, tác động trực tiếp đến thu nhập cá nhân, hoạt động của hộ kinh doanh, và quy trình xử lý hóa đơn.

Thuế Thu Nhập Cá Nhân (TNCN): Mức Giảm Trừ Gia Cảnh và Biểu Thuế Mới

Theo Luật sửa đổi Luật Thuế TNCN và Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, có hiệu lực từ 01/7/2026, chính sách thuế TNCN sẽ có những thay đổi lớn. Đây là thông tin quan trọng mà mọi người lao động và doanh nghiệp cần nắm rõ.

Đây là một tin vui cho người lao động, giúp tăng thu nhập thực nhận sau thuế. Tuy nhiên, bộ phận kế toán tiền lương tại các doanh nghiệp có đông lao động, đặc biệt ở các khu công nghiệp Bình Dương, Đồng Nai, Bắc Ninh, cần phải cập nhật phần mềm tính lương – thuế, điều chỉnh tạm khấu trừ TNCN và rà soát lại hồ sơ người phụ thuộc. Bạn có thể tự kiểm tra thuế TNCN của mình ngay tại Cú Kiểm Toán với các mức giảm trừ mới nhất.

Bên cạnh đó, biểu thuế lũy tiến từng phần cũng được rút gọn từ 7 bậc xuống còn 5 bậc với các mức 5% – 10% – 20% – 30% – 35%. Điều này đơn giản hóa cách tính và có thể làm thay đổi nghĩa vụ thuế ở một số nhóm thu nhập nhất định.

Cá Nhân, Hộ Kinh Doanh: Xóa Thuế Khoán, Quản Lý Theo Doanh Thu

Từ năm 2026, cơ chế thuế khoán sẽ bị xóa bỏ hoàn toàn. Thay vào đó, cơ quan thuế sẽ chuyển sang quản lý theo dữ liệu và doanh thu thực tế của hộ/cá nhân kinh doanh. Điều này có nghĩa là mọi hộ kinh doanh sẽ phải minh bạch hơn về doanh thu và chi phí của mình.

Các mức thuế suất tham khảo cho hộ kinh doanh: doanh thu từ 500 triệu – 3 tỷ là 15%; từ trên 3 tỷ – 50 tỷ là 17%; và từ trên 50 tỷ là 20% (trừ các trường hợp ưu đãi). Điều này tác động mạnh đến hàng trăm nghìn hộ kinh doanh online, quán ăn, dịch vụ tại các thành phố lớn như TP.HCM, Hà Nội. Các hộ kinh doanh buộc phải minh bạch sổ sách, hóa đơn, và có thể phải thuê dịch vụ kế toán để đáp ứng yêu cầu mới. Cú Kiểm Toán cũng cung cấp công cụ tính thuế cho hộ kinh doanh để giúp bạn dễ dàng ước tính nghĩa vụ thuế của mình.

Hóa Đơn Điện Tử và Xử Phạt Vi Phạm Thuế: Siết Chặt Hơn

Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 125/2020/NĐ-CP đã nâng mạnh khung phạt đối với các vi phạm về hóa đơn, có hiệu lực từ 16/01/2026. Đây là lời cảnh báo nghiêm khắc cho các doanh nghiệp về việc tuân thủ quy định hóa đơn:

Các doanh nghiệp, đặc biệt trong ngành bán lẻ, F&B tại Hà Nội, Đà Nẵng, cần kiểm soát chặt chẽ thời điểm lập hóa đơn, đảm bảo kết nối phần mềm bán hàng với hệ thống hóa đơn điện tử của Tổng cục Thuế. Rủi ro phạt 70-80 triệu đồng không phải là con số nhỏ, đòi hỏi sự cẩn trọng tối đa.

Chi Phí Được Trừ và Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt

Theo cập nhật chính sách 2026, điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt để được tính chi phí được trừ khi xác định thuế TNDN được nhấn mạnh. Cụ thể, các khoản mua hàng hóa, dịch vụ có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên (từng lần hoặc tổng trong ngày với cùng nhà cung cấp) bắt buộc phải thanh toán không dùng tiền mặt. Nếu không, chi phí đó sẽ không được tính là chi phí hợp lệ.

Điều này thúc đẩy các doanh nghiệp tại TP.HCM, Cần Thơ, và trên cả nước đẩy mạnh sử dụng chuyển khoản, POS, ví điện tử cho thanh toán. Đồng thời, doanh nghiệp phải liên kết chặt chẽ với hệ thống ngân hàng trong nước (Vietcombank, BIDV, VietinBank) để cung cấp sao kê, đối chiếu dữ liệu khi cơ quan thuế kiểm tra. Đây là một bước đi mạnh mẽ nhằm minh bạch hóa các giao dịch kinh doanh và chống thất thu thuế.

So Sánh Các Thay Đổi Quy Định Thuế – Kế Toán 2026

Để giúp doanh nghiệp dễ hình dung về mức độ tác động, Cú Kiểm Toán đã tổng hợp các thay đổi chính trong bảng dưới đây:

Bài Học Cho Người Nộp Thuế: 3 Mẹo Tránh Rủi Ro Thuế 2026

Với những thay đổi sâu rộng sắp tới, việc nắm vững và áp dụng đúng quy định là chìa khóa để doanh nghiệp hoạt động hiệu quả và tránh được các rủi ro pháp lý. Dưới đây là 3 mẹo vàng từ Cú Kiểm Toán giúp bạn vượt qua giai đoạn chuyển đổi này:

1. Nâng Cấp Ngay Phần Mềm Kế Toán – Thuế

Đừng đợi đến phút cuối. Các phần mềm kế toán – thuế hiện tại của bạn cần được cập nhật để hỗ trợ các mẫu báo cáo mới (như "Báo cáo tình hình tài chính"), hệ thống tài khoản mới, và đặc biệt là khả năng tính Thuế TNCN với mức giảm trừ gia cảnh mới (15.5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6.2 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc). Bên cạnh đó, phần mềm cần có chức năng kiểm soát điều kiện thanh toán không dùng tiền mặt cho các giao dịch từ 5 triệu đồng trở lên. Việc nâng cấp sớm giúp doanh nghiệp có thời gian làm quen, chạy thử song song để phát hiện và khắc phục lỗi trước khi các quy định chính thức có hiệu lực.

2. Rà Soát và Ban Hành Quy Chế Kế Toán Nội Bộ

Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp phải ban hành Quy chế mở tài khoản kế toán nội bộ. Đây là lúc để rà soát toàn bộ quy trình kế toán hiện hành của bạn: từ chứng từ, sổ sách đến báo cáo. Đảm bảo rằng mọi quy định nội bộ đều phù hợp với các chuẩn mực mới. Điều này không chỉ giúp tuân thủ mà còn tối ưu hóa quy trình làm việc, giảm thiểu sai sót. Một quy chế rõ ràng cũng là cơ sở để đào tạo nhân sự mới và xử lý các tình huống phức tạp.

3. Chủ Động Đào Tạo và Tham Vấn Chuyên Gia

Những thay đổi này không chỉ là nghiệp vụ mà còn là tư duy. Tổ chức các buổi đào tạo nội bộ hoặc mời chuyên gia tư vấn thuế, kế toán uy tín (như các công ty thuộc Big4) để rà soát rủi ro tuân thủ. Chi phí tư vấn thường nhỏ hơn rất nhiều so với nguy cơ bị phạt đến 80 triệu đồng cho sai phạm hóa đơn hoặc bị ấn định thuế. Đặc biệt, các kế toán quản trị cần được nâng cao vai trò trong phân tích tài chính, tư vấn thuế tối ưu nhưng vẫn đảm thủ pháp luật, nhất là với xu hướng tiệm cận IFRS và áp dụng giá trị hợp lý trong ghi nhận tài sản.

🦉 Cú nhận xét: Thay đổi là tất yếu. Doanh nghiệp nào chủ động thích ứng sớm sẽ có lợi thế cạnh tranh, giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa hoạt động.

Kết Luận

Giai đoạn 2025 – 2026 thực sự là một cột mốc quan trọng, đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ của hệ thống kế toán và thuế tại Việt Nam. Từ việc chuẩn hóa chế độ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, cải cách sâu hệ thống Thuế TNCN và quản lý hộ kinh doanh, đến việc siết chặt xử phạt hóa đơn theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP, mọi khía cạnh đều đòi hỏi sự chú tâm. Doanh nghiệp không chỉ cần cập nhật kỹ thuật mà còn phải thay đổi tư duy quản trị tài chính – thuế theo hướng minh bạch, số hóa và tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Hãy hành động ngay từ hôm nay để đảm bảo tuân thủ, tránh phạt, và tạo đà phát triển bền vững trong môi trường kinh doanh mới.

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để luôn cập nhật và tuân thủ các quy định mới!