Quy định kế toán thuế mới giai đoạn 2025-2026 bao gồm việc bãi bỏ thuế khoán cho hộ kinh doanh, tăng giảm trừ gia cảnh thuế TNCN, tiếp tục giảm thuế GTGT 2%, áp dụng thuế suất TNDN phân bậc theo doanh thu và chuẩn hóa chế độ kế toán doanh nghiệp tiệm cận IFRS. Những thay đổi này đòi hỏi sự chuẩn bị sớm và đầu tư vào hệ thống quản lý tài chính để tuân thủ và tận dụng ưu đãi.

Giới Thiệu: Làn Sóng Thay Đổi Kế Toán – Thuế Lớn Nhất Thập Kỷ

Giai đoạn 2025-2026 đang mở ra một kỷ nguyên mới cho bức tranh kế toán và thuế tại Việt Nam. Đây không chỉ là những điều chỉnh nhỏ mà là làn sóng quy định thay đổi mạnh mẽ nhất trong hơn một thập kỷ qua. Từ hộ kinh doanh nhỏ lẻ đến các tập đoàn lớn, không ai nằm ngoài tầm ảnh hưởng. Nếu không cập nhật kịp thời, rủi ro sai sót, bị phạt là điều khó tránh. Ngược lại, những ai chủ động nắm bắt sẽ biến thách thức thành cơ hội, tối ưu hóa lợi ích.

Cú Kiểm Toán đã soi kỹ từng con số, từng điều khoản để mang đến cái nhìn chính xác nhất về các điểm nóng. Hãy chuẩn bị tinh thần, bởi những gì bạn biết về kế toán và thuế sẽ thay đổi đáng kể. Đặc biệt, trong bối cảnh kinh tế hiện tại, khi các chi phí vận hành như giá xăng RON 95 vẫn ở mức 24.330 VND/lít tại Việt Nam (cao hơn Thái Lan 34.125 VND/lít và thấp hơn Singapore 49.088 VND/lít, theo Perplexity, 2026-06-10), việc tối ưu hóa chi phí tuân thủ thuế càng trở nên cấp thiết cho mỗi doanh nghiệp.

5 Điểm Thay Đổi Chính Trong Quy Định Kế Toán – Thuế Mới

1. Bỏ Thuế Khoán, Siết Chặt Quản Lý Hộ Kinh Doanh Từ 2026

Đây là một trong những thay đổi đột phá nhất. Căn cứ Nghị quyết 198/2025/QH15, từ ngày 01/01/2026, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh sẽ chính thức không còn được áp dụng phương pháp thuế khoán. Thay vào đó, việc kê khai và nộp thuế sẽ dựa trên doanh thu thực tế và dữ liệu quản lý. Quy định này nhằm tăng cường tính minh bạch và công bằng trong nghĩa vụ thuế, đặc biệt với sự bùng nổ của thương mại điện tử.

Theo Đề án kèm Quyết định 3389/QĐ-BTC năm 2025, hộ kinh doanh được phân loại thành 3 nhóm theo doanh thu. Hộ có doanh thu ≤ 200 triệu đồng/năm sẽ dùng sổ chi tiết doanh thu S1a-HKD. Những hộ có doanh thu trên 200 triệu đến 3 tỷ đồng/năm phải có chế độ kế toán và chứng từ chi tiết hơn, tùy phương pháp tính thuế GTGT. Đặc biệt, hộ kinh doanh thương mại điện tử, cho thuê tài sản phải sử dụng sổ S2a-HKD làm căn cứ xác định thuế GTGT, TNCN. Điều này buộc các hộ, đặc biệt ở TP.HCM, Hà Nội, phải làm quen với phần mềm và hóa đơn điện tử.

2. Thuế TNCN: Tăng Giảm Trừ Gia Cảnh Từ Kỳ Tính Thuế 2026

Tin vui cho người lao động: Căn cứ Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, mức giảm trừ gia cảnh cho Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) sẽ được điều chỉnh tăng mạnh từ kỳ tính thuế năm 2026. Mức mới cụ thể như sau:

So với mức cũ (11 triệu đồng cho người nộp thuế và 4,4 triệu đồng cho người phụ thuộc), đây là một bước điều chỉnh đáng kể, giúp giảm gánh nặng thuế cho hàng triệu người làm công ăn lương, đặc biệt tại các thành phố lớn có chi phí sinh hoạt cao như Hà Nội hay TP.HCM. Việc nắm rõ mức giảm trừ mới giúp cá nhân tự tính toán thuế TNCN chính xác hơn, tránh bị đóng thừa hoặc thiếu.

3. Thuế GTGT: Tiếp Tục Giảm 2% Đến Hết Năm 2026

Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và kích cầu tiêu dùng, chính sách giảm 2% thuế GTGT tiếp tục được kéo dài. Theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP, từ ngày 01/7/2025 đến hết 31/12/2026, nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ đang chịu thuế suất 10% sẽ được giảm xuống còn 8%. Điều này mang lại lợi ích kép: giảm giá thành cho người tiêu dùng và tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Kế toán doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý việc cập nhật kịp thời hệ thống lập hóa đơn và hạch toán để đảm bảo đúng mức thuế suất áp dụng trong từng thời kỳ. Sai sót trong việc áp dụng thuế suất GTGT có thể dẫn đến những rủi ro về kê khai và xử phạt. Doanh nghiệp có thể sử dụng các công cụ so sánh thuế 2025 vs 2026 của Cú Thông Thái để kiểm tra các thay đổi liên quan đến GTGT.

4. Thuế TNDN: Áp Dụng Thuế Suất Phân Bậc Theo Doanh Thu

Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) 2025, với nhiều quy định hiệu lực từ 01/01/2026, mang đến một cách tiếp cận mới về thuế suất: phân bậc theo quy mô doanh thu. Điều này thể hiện sự quan tâm của nhà nước đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, tạo điều kiện cho họ phát triển.

Ngoài ra, Nghị quyết 198/2025/QH15 còn đưa ra các ưu đãi lớn cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp nhỏ và vừa, và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực khoa học – công nghệ. Cụ thể, miễn TNDN 2 năm đầu và giảm 50% trong 4 năm tiếp theo. Tương tự, miễn TNCN 2 năm và giảm 50% trong 4 năm cho chuyên gia, nhà khoa học làm việc tại các trung tâm R&D. Đây là động lực lớn để thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

5. Chế Độ Kế Toán Doanh Nghiệp: Chuẩn Hóa, Tiệm Cận IFRS

Căn cứ Thông tư 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp (áp dụng từ 01/01/2026), cấu trúc báo cáo tài chính sẽ có sự thay đổi đáng kể. Một điểm nhấn là Bảng cân đối kế toán được thay bằng Báo cáo tình hình tài chính, tiệm cận hơn với chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS).

🦉 Cú nhận xét: Việc chuyển đổi này giúp tăng tính minh bạch, khả năng so sánh báo cáo tài chính của doanh nghiệp Việt Nam với các doanh nghiệp quốc tế, đặc biệt quan trọng với các công ty niêm yết trên HOSE, HNX và những đơn vị có ý định huy động vốn từ nước ngoài. Các kế toán cần nắm vững mẫu biểu mới và điều chỉnh hệ thống báo cáo nội bộ phù hợp.

Các báo cáo khác như Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, Thuyết minh Báo cáo tài chính vẫn giữ nguyên. Điều này cho thấy sự linh hoạt trong việc duy trì những phần đã quen thuộc, đồng thời cải tiến để hội nhập tốt hơn.

Xu Hướng Chung: Số Hóa, Minh Bạch và Phân Loại Rủi Ro

Nhìn chung, các chính sách thuế và kế toán mới giai đoạn 2025-2026 thể hiện rõ ba xu hướng lớn:

1. Xóa bỏ cơ chế khoán, dựa vào dữ liệu thực tế

Việc bãi bỏ thuế khoán và yêu cầu hộ kinh doanh ghi sổ, lưu trữ chứng từ, sử dụng hóa đơn điện tử là minh chứng rõ ràng nhất. Các quy định này nhằm đảm bảo mọi nghĩa vụ thuế đều dựa trên hoạt động kinh doanh thực tế, giảm thiểu thất thoát và tăng cường công bằng. Hộ kinh doanh cần chuẩn bị để tính thuế hộ kinh doanh theo phương pháp mới.

2. Số hóa toàn diện

Chính sách mới khuyến khích và cho phép lưu trữ tài liệu kế toán điện tử, mở rộng hóa đơn điện tử, khai thuế và nộp thuế online. Đây là bước đi quan trọng hướng tới một nền kinh tế số, giảm thiểu thủ tục hành chính và tăng hiệu quả. Đặc biệt đối với thương mại điện tử, việc sử dụng các công cụ số để quản lý thuế là bắt buộc. Cuộc cách mạng số này cũng tạo áp lực cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở Hà Nội, TP.HCM phải áp dụng các giải pháp như OCR bảng lương AI để tự động hóa quy trình.

3. Phân loại theo quy mô và rủi ro

Việc chia hộ kinh doanh thành các nhóm theo doanh thu (dưới 200 triệu, 200 triệu-3 tỷ, trên 3 tỷ) để áp dụng chế độ kế toán và quản lý thuế khác nhau, hay việc áp dụng thuế suất TNDN phân bậc theo doanh thu, cho thấy một chính sách có tính đến đặc thù của từng đối tượng. Điều này giúp tối ưu hóa việc quản lý và hỗ trợ đúng đối tượng.

Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Quy Định Mới Cho Doanh Nghiệp & Kế Toán

Để đối phó hiệu quả với "làn sóng" quy định mới, doanh nghiệp và kế toán cần có chiến lược rõ ràng. Dưới đây là những bài học xương máu:

1. Cập nhật sớm, chủ động chuẩn bị trước 6–12 tháng

Đừng chờ đến phút chót. Cú Kiểm Toán đã chứng kiến nhiều doanh nghiệp gặp rắc rối vì chậm trễ. Với những thay đổi lớn như bỏ khoán, đổi báo cáo tài chính, điều chỉnh thuế suất, việc chuẩn bị sớm là chìa khóa. Các doanh nghiệp tại TP.HCM, Hà Nội cần lập lộ trình chuyển đổi chi tiết: nâng cấp phần mềm, đào tạo nhân sự, rà soát lại quy trình nội bộ. 30 giây với lịch nộp thuế của Cú Thông Thái sẽ giúp bạn không bỏ lỡ bất kỳ deadline quan trọng nào.

2. Đầu tư vào hệ thống kế toán – dữ liệu chuẩn và minh bạch

Việc chuyển từ thuế khoán sang kê khai thực tế đòi hỏi chứng từ phải đầy đủ, sổ sách chi tiết, rõ ràng. Hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ nên cân nhắc sử dụng phần mềm kế toán đơn giản, kết nối trực tiếp với hóa đơn điện tử và tài khoản ngân hàng. Điều này không chỉ giảm rủi ro sai sót mà còn giúp quản lý dòng tiền hiệu quả hơn. Hệ thống kế toán vững chắc là nền tảng cho sự tuân thủ và phát triển bền vững.

3. Tận dụng triệt để các chính sách ưu đãi, đừng chỉ lo "siết"

Bên cạnh việc tăng cường kiểm soát, chính sách mới cũng mang lại nhiều ưu đãi. Giảm 2% thuế GTGT, giảm thuế suất TNDN cho doanh nghiệp có doanh thu dưới 50 tỷ, ưu đãi lớn cho startup công nghệ, và tăng giảm trừ gia cảnh cho người lao động là những điểm sáng. Doanh nghiệp cần chủ động đánh giá mình thuộc nhóm đối tượng nào để lên kế hoạch thuế hợp pháp và tối ưu. Đừng quên rằng, mục tiêu của các chính sách này là hỗ trợ phát triển kinh tế, không chỉ là siết chặt.

4. Tăng cường kết nối với cơ quan thuế và đơn vị tư vấn

Tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM, nhiều Chi cục Thuế đã và đang tổ chức các buổi tập huấn về chính sách mới. Kế toán doanh nghiệp nên tham gia đầy đủ để cập nhật thông tin chính thống và giải đáp thắc mắc. Đồng thời, việc phối hợp chặt chẽ với các đơn vị tư vấn thuế uy tín hoặc ngân hàng thương mại (như Vietcombank, BIDV, VietinBank) trong việc chuẩn hóa chứng từ thanh toán không tiền mặt cũng rất quan trọng để đảm bảo chi phí được chấp nhận hợp lệ. Đừng ngần ngại hỏi khi không chắc chắn.

5. Xây dựng văn hóa tuân thủ, biến đó thành lợi thế cạnh tranh

Nghị định 310/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính thuế, hóa đơn (hiệu lực từ 16/01/2026) đã nâng mức phạt cho các hành vi như không lập hóa đơn, lập sai thuế suất, kê khai thiếu. Điều này đồng nghĩa với việc rủi ro và chi phí khi không tuân thủ sẽ cao hơn. Doanh nghiệp nên xem việc tuân thủ pháp luật thuế là một phần không thể thiếu trong chiến lược kinh doanh, là lợi thế cạnh tranh giúp xây dựng uy tín và giảm thiểu rủi ro pháp lý về lâu dài.

Kết Luận: Chuyển Mình Để Vươn Xa Hơn

Quy định kế toán và thuế mới giai đoạn 2025-2026 là một bước ngoặt quan trọng. Đây vừa là áp lực đòi hỏi sự thay đổi trong thói quen và quy trình, vừa là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các trung tâm kinh tế như TP.HCM và Hà Nội, chuẩn hóa quản trị tài chính, minh bạch hóa số liệu. Bằng cách chủ động cập nhật, áp dụng công nghệ và xây dựng văn hóa tuân thủ, doanh nghiệp không chỉ tránh được rủi ro mà còn đủ điều kiện tiếp cận nguồn vốn, nhà đầu tư trong nước và quốc tế, tạo đà cho sự phát triển bền vững. Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn ngay hôm nay để sẵn sàng cho tương lai.