Giới Thiệu

Bạn có biết? Từ 01/01/2026, hơn 5 triệu hộ kinh doanh (HKD) trên toàn quốc sẽ không còn áp dụng cơ chế thuế khoán đơn giản như trước đây. Thay vào đó, tất cả phải chuyển sang tự kê khai và nộp thuế dựa trên doanh thu thực tế theo Thông tư 152/2025/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành ngày 31/12/2025. Điều này có nghĩa là gì? Đó là sự thay đổi lớn trong cách quản lý thuế, đòi hỏi các HKD phải làm quen với sổ sách kế toán và quy trình kê khai mới.

Theo Quyết định 3389/QĐ-BTC ngày 06/10/2025, mục tiêu là minh bạch hóa doanh thu thực tế và hiện đại hóa công tác quản lý thuế. Tuy nhiên, sự thay đổi này cũng đặt ra không ít thách thức, đặc biệt đối với các HKD nhỏ lẻ, những người chưa quen với công nghệ và các thủ tục kế toán phức tạp.

Đừng lo lắng! Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ về 3 nhóm sổ kế toán HKD theo Thông tư 152, ưu nhược điểm của từng nhóm và cách lựa chọn phương án phù hợp để giảm đến 15% thuế TNCN. Cùng Cú Kiểm Toán "soi" kỹ từng con số nhé!

3 Nhóm Sổ Kế Toán HKD Theo Thông Tư 152

Thông tư 152/2025/TT-BTC chia HKD thành 3 nhóm dựa trên doanh thu hàng năm, mỗi nhóm có yêu cầu về sổ sách kế toán khác nhau:

Nhóm 1: Doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm

Đây là nhóm có yêu cầu đơn giản nhất. Theo quy định, HKD thuộc nhóm này chỉ cần sử dụng sổ S1a-HKD để ghi chép doanh thu hàng ngày. Ưu điểm lớn nhất là tiết kiệm thời gian và công sức, phù hợp với các tiểu thương nhỏ, ít giao dịch. Tuy nhiên, nhược điểm là thiếu chi tiết về chi phí, gây khó khăn trong việc chứng minh thu nhập thực tế và tiếp cận các khoản vay ngân hàng.

Ví dụ: Một sạp báo nhỏ tại Chợ Bến Thành (TP.HCM) có doanh thu trung bình 300 triệu đồng/năm chỉ cần ghi tổng doanh thu bán báo mỗi ngày vào sổ S1a-HKD.

Nhóm 2: Doanh thu từ 500 triệu đến dưới 3 tỷ đồng/năm

Nhóm này có sự linh hoạt hơn trong việc lựa chọn sổ sách. HKD có thể sử dụng sổ S2a-HKD (ghi tổng doanh thu và chi phí) hoặc lựa chọn 4 sổ chi tiết (S2b đến S2e-HKD) nếu muốn tính thuế TNCN theo thu nhập thực tế (doanh thu trừ chi phí). Ưu điểm của việc sử dụng 4 sổ chi tiết là có thể giảm đáng kể số thuế TNCN phải nộp nếu chi phí kinh doanh lớn.

Theo Thông tư 152, nếu chọn phương pháp tính thuế theo thu nhập thực tế, thuế suất TNCN là 15%. Tuy nhiên, việc này đòi hỏi HKD phải ghi chép chi tiết các khoản chi phí hợp lệ, có hóa đơn chứng từ đầy đủ. Điều này đồng nghĩa với việc tăng khối lượng công việc và có thể cần đến sự hỗ trợ của các phần mềm kế toán.

Ví dụ: Một quán phở gia truyền ở Hà Nội có doanh thu 600 triệu đồng/năm. Nếu chủ quán ghi chép đầy đủ các chi phí mua nguyên vật liệu, thuê nhân viên, thuê mặt bằng… và chứng minh được tổng chi phí là 400 triệu đồng, thu nhập tính thuế chỉ còn 200 triệu đồng. Khi đó, số thuế TNCN phải nộp sẽ giảm đáng kể so với việc tính thuế trên toàn bộ doanh thu.

Nhóm 3: Doanh thu từ 3 tỷ đến 50 tỷ đồng/năm

Đây là nhóm có yêu cầu khắt khe nhất. HKD thuộc nhóm này bắt buộc phải sử dụng đầy đủ các loại sổ kế toán, nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ và thuế TNCN với thuế suất 17% trên thu nhập thực tế. Ưu điểm của việc này là chuyên nghiệp hóa hoạt động kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp cận các nguồn vốn tín dụng từ ngân hàng.

Tuy nhiên, nhược điểm là quy trình kế toán phức tạp, đòi hỏi HKD phải có kiến thức chuyên môn hoặc thuê dịch vụ kế toán chuyên nghiệp, kéo theo chi phí tăng lên đáng kể (có thể lên đến 10-20 triệu đồng/năm).

Ví dụ: Một xưởng sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ xuất khẩu tại Bình Dương có doanh thu 10 tỷ đồng/năm bắt buộc phải có bộ phận kế toán chuyên nghiệp để đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định về sổ sách và kê khai thuế.

Bảng So Sánh 3 Nhóm Sổ Kế Toán HKD 2026

Bài Học Cho Người Nộp Thuế

Vậy, làm thế nào để các HKD có thể tận dụng tối đa các quy định mới để giảm thiểu gánh nặng thuế? Dưới đây là 3 lời khuyên từ Cú Kiểm Toán:

Đặc biệt, nếu bạn thuộc nhóm 2 và muốn tính thuế TNCN theo thu nhập thực tế, việc chuẩn bị hóa đơn, chứng từ đầy đủ cho các khoản chi phí là bắt buộc. Nếu không, bạn sẽ không được khấu trừ các khoản chi phí này và phải nộp thuế trên toàn bộ doanh thu.

Hãy cân nhắc kỹ lưỡng tình hình kinh doanh của bạn, ước tính chi phí có thể chứng minh được và so sánh số thuế phải nộp theo từng phương pháp để đưa ra quyết định tối ưu nhất. Bạn có thể tự kiểm tra ngay tại đây — chỉ cần nhập doanh thu và chi phí ước tính.

Việc sử dụng phần mềm kế toán không chỉ giúp bạn tiết kiệm thời gian và công sức mà còn giảm thiểu rủi ro sai sót trong quá trình kê khai thuế. Theo dự báo từ Bộ Tài chính, năm 2026 sẽ có tăng 30% HKD sử dụng phần mềm kế toán để tự động hóa sổ sách.

🦉 Cú Thông Thái nhận xét: Đừng để việc tuân thủ quy định về sổ sách kế toán trở thành gánh nặng. Hãy coi đó là cơ hội để chuyên nghiệp hóa hoạt động kinh doanh của bạn và tối ưu hóa nghĩa vụ thuế một cách hợp pháp.

Kết Luận

Thông tư 152/2025/TT-BTC đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong công tác quản lý thuế đối với HKD tại Việt Nam. Mặc dù sự thay đổi này có thể gây ra một số khó khăn ban đầu, nhưng đồng thời cũng mở ra cơ hội để các HKD minh bạch hóa hoạt động kinh doanh, tiếp cận các nguồn vốn tín dụng và giảm thiểu gánh nặng thuế một cách hợp pháp.

Hãy nắm vững các quy định mới, lựa chọn phương pháp phù hợp và tận dụng các công cụ hỗ trợ để đảm bảo tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ thuế và phát triển kinh doanh bền vững. Bạn có thể tìm thấy nhiều công cụ hữu ích khác, bao gồm cả các bài viết chuyên sâu về thuế, trên trang web của Cú Thông Thái.

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn.