Thuế thừa kế là khoản thuế thu nhập cá nhân áp dụng với tài sản nhận được từ thừa kế. Theo Luật 109/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/7/2026, ngưỡng miễn thuế thừa kế được nâng từ 10 triệu lên 20 triệu đồng/lần, nhưng vẫn áp dụng thuế suất 10% cho phần vượt ngưỡng.

Giới Thiệu

Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) số 109/2025/QH15, được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ 01/7/2026, đang tạo ra những cuộc thảo luận sôi nổi. Một trong những điểm nóng được Cú Kiểm Toán soi xét kỹ lưỡng là quy định về thuế thừa kế. Đây không chỉ là một thay đổi nhỏ về con số mà còn là tín hiệu cho một xu hướng quản lý tài sản lớn chặt chẽ hơn tại Việt Nam.

Đối với nhà đầu tư bất động sản, hay những cá nhân sở hữu khối tài sản đáng kể ở các đô thị lớn như TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng, việc hiểu rõ các điều chỉnh này là then chốt. Nắm bắt được những thay đổi về ngưỡng tính thuế, cách xác định thu nhập chịu thuế và các ưu đãi hiện hành là cách duy nhất để lập kế hoạch chuyển giao tài sản một cách tối ưu và tuân thủ pháp luật. Bài viết này sẽ phân tích sâu các điểm mới, so sánh với luật cũ và đưa ra những dự báo xu hướng để bạn có thể chuẩn bị tốt nhất.

Thay Đổi Cốt Lõi: So Sánh Luật Cũ và Mới về Thuế Thừa Kế

Trước khi Luật 109/2025 có hiệu lực, Luật Thuế TNCN 2007 và các văn bản sửa đổi đã quy định thu nhập từ nhận thừa kế là một trong các loại thu nhập chịu thuế TNCN. Mức thuế suất áp dụng là 10% trên phần giá trị tài sản vượt ngưỡng 10 triệu đồng/lần. Đặc biệt, thừa kế giữa những người trong gia đình thân thích (vợ chồng, cha mẹ – con, ông bà – cháu, anh chị em ruột) thường được miễn thuế theo các quy định chuyên ngành.

Luật Thuế TNCN 2025 số 109/2025/QH15 tiếp tục xác định thu nhập từ nhận thừa kế là thu nhập chịu thuế, nhưng mang đến hai thay đổi quan trọng. Thứ nhất, ngưỡng không chịu thuế đối với thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng được nâng từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng/lần. Điều này có nghĩa là, cá nhân nhận thừa kế dưới 20 triệu đồng mỗi lần sẽ không phải nộp thuế TNCN từ thừa kế.

Thứ hai, Luật mới giữ nguyên cơ chế đánh thuế phần vượt ngưỡng: thu nhập tính thuế từ nhận thừa kế là phần giá trị tài sản thừa kế vượt trên 20 triệu đồng mà người nộp thuế nhận được theo từng lần phát sinh. Thời điểm xác định thu nhập là khi người nộp thuế nhận được thừa kế. Mức thuế suất vẫn là 10%.

🦉 Cú nhận xét: Việc nâng ngưỡng miễn thuế lên gấp đôi, từ 10 triệu lên 20 triệu đồng, là một động thái điều chỉnh nhằm giảm gánh nặng thuế cho các khoản thừa kế giá trị nhỏ và vừa. Tuy nhiên, đối với các tài sản có giá trị lớn, đặc biệt là bất động sản tại các thành phố lớn, sự thay đổi này chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật nhỏ. Trọng tâm chính sách vẫn là duy trì kiểm soát đối với các giao dịch tài sản giá trị cao. Các quan hệ thân thích vẫn được ưu đãi.

Để dễ hình dung, hãy xem bảng so sánh sau:

Ví dụ: Một người con nhận thừa kế căn hộ tại TP.HCM trị giá 5 tỷ đồng từ cha mẹ. Về nguyên tắc, đây là thu nhập từ thừa kế bất động sản. Theo luật cũ, nếu không thuộc diện miễn, phần vượt 10 triệu bị tính thuế; trong luật mới, phần vượt 20 triệu bị tính thuế. Tuy nhiên, nếu thuộc diện thừa kế giữa cha mẹ – con được miễn theo quy định chuyên ngành, thì thực tế không phát sinh số thuế phải nộp, dù về mặt kỹ thuật, đó vẫn là một khoản thu nhập chịu thuế.

Dữ Liệu và Thống Kê: Bối Cảnh Chính Sách Thuế Toàn Diện

Mặc dù các báo cáo chính thức năm 2025–2026 chưa công bố riêng về thuế thừa kế, chúng ta có thể đặt những thay đổi này trong bối cảnh rộng hơn của chính sách thuế TNCN. Luật Thuế TNCN 2025 không chỉ điều chỉnh thuế thừa kế mà còn có nhiều điểm mới đáng chú ý khác, cho thấy định hướng chung của cơ quan quản lý.

Đầu tiên, mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế được nâng từ 11 triệu lên 15,5 triệu đồng/tháng (tăng khoảng 40,9%). Tương tự, mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc cũng tăng từ 4,4 triệu lên 6,2 triệu đồng/tháng (tăng khoảng 40,9%). Điều này thể hiện rõ ràng định hướng giảm gánh nặng thuế cho cá nhân có thu nhập trung bình, đặc biệt là các gia đình có người phụ thuộc. Đây là một động thái quan trọng nhằm kích thích tiêu dùng và ổn định đời sống.

Tiếp theo, ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế của hộ và cá nhân kinh doanh được nâng từ 200 triệu lên 500 triệu đồng/năm, tức tăng 150%. Sự điều chỉnh này gián tiếp cho thấy cơ quan thuế muốn tập trung nguồn lực vào nhóm có quy mô tài sản và doanh thu lớn. Điều này đồng nghĩa với việc các tài sản thừa kế giá trị cao sẽ nằm trong tầm ngắm của cơ quan quản lý.

Ngoài ra, biểu thuế lũy tiến từng phần được thu gọn từ 7 bậc xuống còn 5 bậc, với các mức thuế suất 5%, 10%, 20%, 30%, 35%. Mức cao nhất 35% sẽ áp dụng cho phần thu nhập vượt 100 triệu đồng/tháng. Việc tái cấu trúc biểu thuế thể hiện xu hướng đơn giản hóa quy trình và đánh mạnh hơn vào các cá nhân có thu nhập hoặc khối tài sản lớn.

Cú Kiểm Toán nhận thấy, trong bối cảnh kinh tế hiện tại, việc tăng ngưỡng miễn thuế thừa kế từ 10 triệu lên 20 triệu đồng là một "nhượng bộ" cho nhóm tài sản không quá lớn. Trong khi đó, hệ thống thuế nói chung vẫn đang chuyển hướng sang kiểm soát chặt chẽ hơn các dòng tài sản và thu nhập quy mô cao. Điều này càng được củng cố khi nhìn vào các áp lực chi phí sinh hoạt chung. Ví dụ, giá xăng RON 95 của Việt Nam hiện là 24.150 VND/lít, thấp hơn đáng kể so với Thái Lan (34.099 VND/lít) hay Singapore (49.050 VND/lít). Điều này cho thấy nỗ lực của nhà nước trong việc giữ ổn định giá cả để giảm gánh nặng cho người dân, nhưng đồng thời cũng tạo ra áp lực phải tìm kiếm nguồn thu từ các lĩnh vực khác, trong đó có thuế tài sản và thừa kế có giá trị lớn.

Xu Hướng Chính Sách: Việt Nam Sẽ Đi Theo Mô Hình Nào?

Việc đánh thuế thu nhập từ thừa kế và quà tặng luôn là một chủ đề gây tranh luận lớn trên toàn cầu, và Việt Nam cũng không ngoại lệ. Theo các phân tích chính sách, Luật Thuế TNCN 109/2025 cho thấy Việt Nam đang tiệm cận một số mô hình quốc tế, đặc biệt là ở các nước phát triển trong khu vực.

Một ví dụ điển hình là Thái Lan, quốc gia chỉ đánh thuế phần tài sản thừa kế vượt ngưỡng nhất định, áp dụng cho các loại tài sản như bất động sản, chứng khoán, tài sản tài chính, và tiền gửi ngân hàng. Đặc biệt, ngưỡng chịu thuế của Thái Lan được đặt khá cao để tránh đánh vào tầng lớp trung lưu. Việt Nam đang theo hướng tương tự: giữ thuế thừa kế như một loại thuế trên thu nhập đặc biệt, đánh vào phần giá trị vượt ngưỡng 20 triệu đồng, và tập trung vào kiểm soát tài sản lớn.

Luật mới cũng cho thấy xu hướng giảm áp lực với các hộ gia đình phổ thông. Bằng cách tăng ngưỡng miễn và ổn định các ưu đãi đối với thừa kế trong phạm vi gia đình gần, chính sách này giúp giảm bớt tâm lý lo ngại về việc "đánh thuế vào tài sản của bố mẹ để lại". Điều này thể hiện sự cân bằng giữa mục tiêu tăng thu ngân sách và duy trì ổn định xã hội, đặc biệt trong bối cảnh các giá trị truyền thống về gia đình vẫn rất mạnh mẽ.

Tuy nhiên, một điểm đáng chú ý khác là việc Luật 109/2025 đang mở đường cho quản lý tài sản lớn hiệu quả hơn. Cùng với các quy định mới về thu nhập từ tài sản số, chuyển nhượng biển số xe, vàng miếng, và bất động sản cho thuê, cơ quan thuế đang xây dựng một nền tảng dữ liệu mạnh mẽ để theo dõi dịch chuyển tài sản lớn giữa các thế hệ. Sự liên thông giữa dữ liệu đất đai, định danh điện tử, tài khoản ngân hàng và mã số thuế sẽ giúp việc kiểm soát trở nên minh bạch và chặt chẽ hơn bao giờ hết.

🦉 Cú nhận xét: Với giá trị bất động sản ở các thị trường nóng như TP.HCM, Hà Nội, Bình Dương có thể lên tới 15–30 tỷ đồng cho một căn nhà phố trung tâm, ngưỡng 20 triệu đồng chỉ là một chi tiết nhỏ. Trong tương lai, các cuộc thảo luận chính sách có thể sẽ xoay quanh việc có nên áp dụng một biểu thuế lũy tiến riêng cho tài sản thừa kế rất lớn hay không, hoặc có nên phân biệt thừa kế bất động sản với thừa kế các tài sản tài chính (cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ) hay không. Đây là những câu hỏi lớn mà các cơ quan chức năng sẽ phải giải quyết.

Bài Học và Gợi Ý Chiến Lược Cho Người Có Tài Sản Lớn

Từ góc độ của Cú Kiểm Toán, việc lập kế hoạch tài chính và bất động sản thông minh là không thể thiếu, đặc biệt khi Luật 109/2025 sắp có hiệu lực. Dưới đây là ba chiến lược bạn cần cân nhắc:

Dự Đoán Xu Hướng 3–5 Năm Tới và Lời Khuyên Từ Cú Kiểm Toán

Dựa trên đường hướng hiện nay của chính sách thuế và sự phát triển của công nghệ, Cú Kiểm Toán đưa ra một số dự đoán về xu hướng trong 3–5 năm tới liên quan đến thuế thừa kế:

Thứ nhất, khả năng mở rộng kiểm soát thừa kế bất động sản tại các đô thị lớn sẽ rất mạnh mẽ. Khi dữ liệu đất đai, định danh điện tử, tài khoản ngân hàng và mã số thuế đang dần được liên thông, việc đăng ký sang tên nhà đất thừa kế ở các khu vực nóng như TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng sẽ gắn chặt hơn với nghĩa vụ kê khai và nộp thuế TNCN từ thừa kế. Mọi giao dịch sẽ minh bạch hơn, khó có thể "lách luật" như trước.

Thứ hai, chúng ta sẽ thấy sự phân hóa mạnh mẽ giữa thừa kế trong gia đình và thừa kế giữa cá nhân không thân thích. Nhóm thừa kế trong gia đình gần dự kiến sẽ tiếp tục được ưu tiên giữ các ưu đãi để tránh phản ứng xã hội. Ngược lại, việc chuyển giao tài sản giá trị lớn giữa các cá nhân ngoài gia đình có thể bị giám sát và đánh thuế sát sao hơn. Các công cụ so sánh thuế mới sẽ giúp bạn dễ dàng hình dung hơn về các kịch bản này.

Thứ ba, Việt Nam có thể sẽ tiến gần hơn với mô hình của các nước như Thái Lan hay Hàn Quốc ở phân khúc tài sản rất lớn. Chính sách hiện tại chưa đặt ra ngưỡng riêng cho "siêu tài sản" (ví dụ, khối tài sản trên 50–100 tỷ đồng), nhưng với xu hướng thu hẹp chênh lệch giàu nghèo và yêu cầu tăng thu ngân sách, các đề xuất về thuế suất cao hơn với tài sản thừa kế cực lớn có thể xuất hiện trong các báo cáo nghiên cứu chính sách sau năm 2026. Đây là một điểm mà những người có tài sản siêu lớn cần đặc biệt lưu ý.

🦉 Cú nhận xét: Với các gia đình sở hữu nhiều bất động sản ở các khu vực phát triển như Thủ Đức (TP.HCM), Nam Từ Liêm (Hà Nội), Cầu Giấy (Hà Nội), việc chủ động làm việc với luật sư hoặc các đơn vị tư vấn thuế là rất cần thiết. Đồng thời, việc sử dụng các sản phẩm tài chính của các ngân hàng Việt Nam (như dịch vụ tư vấn lập kế hoạch tài sản, quỹ uỷ thác – nơi nhiều ngân hàng lớn như Vietcombank, Techcombank, VietinBank đang đẩy mạnh phát triển) sẽ giúp tối ưu hóa việc chuyển giao, đồng thời tuân thủ đúng tinh thần của Luật Thuế TNCN 109/2025.

Kết Luận

Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 mang đến những điều chỉnh đáng kể về thuế thừa kế, đặc biệt là việc nâng ngưỡng miễn thuế từ 10 triệu lên 20 triệu đồng. Tuy nhiên, đằng sau sự điều chỉnh này là một xu hướng lớn hơn về việc siết chặt quản lý tài sản và thu nhập quy mô lớn, đồng thời giảm gánh nặng cho tầng lớp trung lưu và hộ gia đình phổ thông.

Để đảm bảo tài sản được chuyển giao một cách hiệu quả và đúng pháp luật, các cá nhân cần chủ động nắm bắt thông tin, lên kế hoạch tài chính sớm và cân nhắc các chiến lược tối ưu thuế. Đừng để các thay đổi về luật làm bạn bất ngờ. Hãy chuẩn bị kỹ càng.

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để luôn cập nhật và tối ưu kế hoạch tài chính của bạn.