Thuế thừa kế tại Việt Nam hiện hành được điều chỉnh dưới dạng thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ nhận thừa kế, áp dụng mức 10% trên phần giá trị tài sản vượt 10 triệu đồng. Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 sắp tới dự kiến sẽ mở rộng phạm vi tài sản chịu thuế, điều chỉnh ngưỡng miễn thuế và có thể áp dụng thuế suất lũy tiến cho tài sản lớn, nhằm tăng công bằng thuế và tiệm cận thông lệ quốc tế.

Giới Thiệu: Đừng Để Thuế Thừa Kế Là Bất Ngờ

Các Cú Kiểm Toán luôn soi kỹ từng con số, và hôm nay chúng ta sẽ mổ xẻ một chủ đề nóng hổi, tác động trực tiếp đến túi tiền và kế hoạch tài sản của mỗi gia đình Việt: thuế thừa kế. Không phải là chuyện của riêng ai, đây là vấn đề của tất cả những người đang sở hữu tài sản và muốn chuyển giao nó một cách hiệu quả cho thế hệ sau. Bởi lẽ, một thay đổi lớn đang đến: Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (gọi tắt là Luật 109) sẽ sớm có hiệu lực, và nó hứa hẹn thay đổi toàn bộ cuộc chơi.

Hiện tại, thuế thừa kế ở Việt Nam vẫn đang được điều chỉnh dưới dạng thuế thu nhập cá nhân (TNCN đối với thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng). Theo Thông tư 111/2013/TT-BTC, thuế suất áp dụng là 10% trên phần giá trị tài sản thừa kế vượt trên 10 triệu đồng cho mỗi lần nhận. Bạn nghe không nhầm đâu, chỉ 10 triệu đồng là ngưỡng miễn thuế! Trong khi đó, giá trị tài sản, đặc biệt là bất động sản tại các đô thị lớn như Hà Nội hay TP.HCM, đã tăng vọt lên hàng tỷ đồng. Ngưỡng 10 triệu đồng này rõ ràng đã lỗi thời, không còn phù hợp với thực tế kinh tế. Chính sự lạc hậu này đang tạo ra một khoảng trống lớn giữa quy định và thực tiễn, đặt ra thách thức không nhỏ cho việc chuyển giao tài sản.

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam có nhiều biến động, từ giá cả hàng hóa cơ bản đến giá trị tài sản, việc quy định thuế thừa kế cần sự linh hoạt và cập nhật hơn. Ví dụ, giá xăng RON 95 tại Việt Nam đang ở mức 24.330 VND/lít. So với các nước trong khu vực, chúng ta thấy rõ sự chênh lệch: Thái Lan ở mức 34.099 VND/lít, Singapore là 49.050 VND/lít, Lào 41.181 VND/lít, Trung Quốc 30.951 VND/lít và Campuchia 30.689 VND/lít. Biến động giá cả hàng ngày cho thấy sức mua và chi phí sinh hoạt liên tục thay đổi. Tuy nhiên, ngưỡng miễn thuế thừa kế cố định 10 triệu đồng không theo kịp đà tăng của giá trị tài sản, làm cho nhiều người dân bối rối về nghĩa vụ thuế tiềm ẩn.

🦉 Cú nhận xét: Luật 109/2025/QH15 không chỉ là một đạo luật mới; nó là dấu hiệu cho thấy Nhà nước đang hướng đến một hệ thống thuế công bằng và minh bạch hơn, đặc biệt với những tài sản có giá trị lớn. Đây là lúc để mọi gia đình, doanh nghiệp cần rà soát lại kế hoạch tài chính của mình.

Vậy, Luật 109/2025/QH15 sẽ mang đến những thay đổi cụ thể nào? Làm sao để gia đình bạn không phải đóng những khoản thuế không đáng có? Hãy cùng Cú Kiểm Toán soi kỹ từng điều khoản và dự đoán xu hướng sắp tới.

Luật 109/2025/QH15: Thay Đổi Trọng Yếu Về Thuế Thừa Kế

Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 được Chính phủ đặt nhiều kỳ vọng, nhấn mạnh mục tiêu điều chỉnh lại các nhóm thu nhập, trong đó có thừa kế và quà tặng, tiệm cận với thông lệ quốc tế và tăng công bằng thuế. Đồng thời, nó cũng hướng đến việc tách bạch rõ ràng hơn nhóm "thuế tài sản" với "thuế thu nhập". Đây là một bước tiến lớn, cho thấy định hướng rõ ràng trong việc quản lý tài sản và nguồn thu của quốc gia. Trước Luật 109, các quy định về thuế thừa kế nằm rải rác trong Luật Thuế TNCN 2007 và các Thông tư hướng dẫn như Thông tư 111/2013/TT-BTC, gây khó khăn cho người dân trong việc tìm hiểu và tuân thủ.

Các thay đổi trong Luật 109 được dự kiến sẽ tác động mạnh mẽ đến các khía cạnh sau:

1. Phạm vi tài sản chịu thuế: Mở rộng danh mục

Theo Luật cũ, phạm vi tài sản chịu thuế được liệt kê tương đối khép kín theo Thông tư 111/2013/TT-BTC. Các loại tài sản cụ thể như chứng khoán, phần vốn góp, bất động sản, phương tiện vận tải, tàu bay, súng săn là những đối tượng chịu thuế rõ ràng. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của thị trường tài chính, đặc biệt là các sản phẩm phái sinh và tài sản số, đã tạo ra nhiều loại hình tài sản mới mà luật cũ chưa kịp bao quát.

Luật 109 sẽ kế thừa danh mục tài sản hiện hành nhưng quan trọng hơn là mở rộng khái niệm tài sản tài chính. Điều này nhằm tương thích với sự phát triển của thị trường vốn, các công cụ phái sinh và các sản phẩm tài chính mới. Mục tiêu là đảm bảo rằng mọi hình thức chuyển giao tài sản có giá trị đều được xem xét một cách công bằng về nghĩa vụ thuế, tránh kẽ hở cho việc né thuế thông qua các tài sản chưa được định danh rõ ràng.

2. Ngưỡng chịu thuế: Điều chỉnh cho phù hợp thực tế

Hiện nay, theo quy định cũ, thu nhập từ thừa kế được miễn thuế cho phần giá trị tài sản đến 10 triệu đồng mỗi lần nhận. Chỉ phần giá trị vượt trên 10 triệu đồng mới bị tính thuế TNCN. Ngưỡng này, được ban hành từ lâu, đã hoàn toàn lỗi thời so với mặt bằng giá tài sản hiện tại, đặc biệt là ở các đô thị lớn. Ví dụ, một căn hộ nhỏ ở Hà Nội hay TP.HCM cũng đã có giá trị hàng tỷ đồng, gấp hàng trăm lần ngưỡng miễn thuế này. Điều này khiến cho gần như mọi trường hợp nhận thừa kế tài sản có giá trị đều phải nộp thuế, dù đó chỉ là một tài sản nhỏ trong bối cảnh giá cả hiện đại.

Luật 109 đặt vấn đề điều chỉnh ngưỡng này theo lạm phát và quy mô tài sản. Đây là một động thái quan trọng nhằm phân biệt rõ ràng giữa thừa kế nhỏ lẻ và thừa kế tài sản lớn. Dù đến năm 2026, các phân tích chính sách vẫn đề cập ngưỡng 10 triệu đồng, nhưng thảo luận về việc nâng ngưỡng, đặc biệt với bất động sản tại các thành phố lớn, đang diễn ra rất sôi nổi. Một ngưỡng mới phù hợp hơn sẽ giảm gánh nặng hành chính cho các trường hợp nhỏ và tập trung nguồn lực quản lý vào các tài sản có giá trị thực sự đáng kể.

3. Thuế suất: Hướng tới lũy tiến cho tài sản lớn

Quy định hiện hành áp dụng thuế suất toàn phần 10% trên thu nhập tính thuế từ thừa kế, quà tặng, áp dụng cho cả cá nhân cư trú và không cư trú. Mức thuế suất này, dù đơn giản, nhưng lại thiếu tính công bằng khi áp dụng đồng loạt cho mọi quy mô tài sản.

Trong các thảo luận chính sách mới, nhiều chuyên gia, như PGS.TS Phan Hữu Nghị, đã đề nghị xem xét áp dụng mức thuế suất lũy tiến 15%–20% đối với tài sản thừa kế lớn. Mục tiêu là tiệm cận với thông lệ của nhiều nước phát triển và tăng cường công bằng xã hội. Mức thuế lũy tiến sẽ giúp điều chỉnh bất bình đẳng tài sản, đảm bảo rằng những người nhận tài sản giá trị lớn sẽ đóng góp nhiều hơn vào ngân sách nhà nước, trong khi tầng lớp trung lưu nhận thừa kế nhỏ vẫn được bảo vệ. Mặc dù đề xuất này vẫn đang trong giai đoạn khuyến nghị và chưa được ghi nhận rõ trong Luật 109, đây là một xu hướng rất đáng để theo dõi.

Để bạn dễ hình dung, Cú Kiểm Toán đã chuẩn bị bảng so sánh dưới đây:

Rõ ràng, Luật 109 không chỉ là sự thay đổi về mặt kỹ thuật luật mà còn là bước chuyển mình về tư duy quản lý tài sản và nguồn thu.

Dự Đoán Xu Hướng & Tác Động Giai Đoạn 2025-2030

Dựa trên định hướng của Luật 109, các thảo luận chính sách và thông lệ quốc tế, chúng ta có thể dự đoán một số xu hướng nổi bật sẽ định hình chính sách thuế thừa kế tại Việt Nam trong giai đoạn 2025-2030.

1. Khả năng xuất hiện cơ chế thuế suất lũy tiến cho thừa kế lớn

Đề xuất áp dụng thuế suất 15%–20% cho tài sản thừa kế quy mô lớn nhiều khả năng sẽ tiếp tục được bàn thảo và có thể sớm được cụ thể hóa trong các nghị định, thông tư hướng dẫn hoặc các lần sửa đổi luật tiếp theo. Điều này đặc biệt khả thi đối với các tài sản bất động sản tại Hà Nội và TP.HCM, nơi sự chênh lệch giàu – nghèo và giá trị tài sản đã rất rõ rệt. Mục tiêu là gia tăng công bằng xã hội và tạo nguồn thu bền vững hơn cho ngân sách nhà nước.

2. Ngưỡng miễn thuế có thể được điều chỉnh

Ngưỡng miễn thuế 10 triệu đồng mỗi lần nhận đã không còn phù hợp với giá trị tài sản thực tế. Xu hướng hợp lý là nâng ngưỡng miễn thuế lên một con số thực tế hơn, hoặc thiết kế cơ chế ngưỡng theo năm (ví dụ tổng giá trị thừa kế trong năm) thay vì mỗi lần nhận. Việc điều chỉnh này sẽ giúp giảm gánh nặng hành chính cho các trường hợp nhận thừa kế nhỏ lẻ và cho phép cơ quan thuế tập trung nguồn lực vào việc quản lý các giao dịch tài sản lớn hơn, có giá trị cao.

3. Tăng cường cơ sở dữ liệu tài sản và phối hợp với ngân hàng

Khi cơ sở dữ liệu về đất đai, đăng ký ô tô, tàu thuyền, cổ phần doanh nghiệp và các tài sản khác được số hóa và kết nối đồng bộ, cơ quan thuế tại các thành phố lớn sẽ có khả năng giám sát tốt hơn việc kê khai thừa kế, tặng cho. Các ngân hàng thương mại lớn như Vietcombank, VietinBank, BIDV, Agribank hay Techcombank sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc xác nhận dòng tiền, tài khoản và hỗ trợ cá nhân, doanh nghiệp thanh toán nghĩa vụ thuế. Sự minh bạch dữ liệu sẽ là chìa khóa để chống các hành vi tránh thuế.

4. Tăng nhu cầu tư vấn thuế – pháp lý cá nhân

Khi chính sách thuế trở nên phức tạp hơn, tầng lớp trung lưu và những người có tài sản đáng kể tại các đô thị như Hà Nội, TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai sẽ tìm đến luật sư, công ty tư vấn thuế và các chuyên gia tài chính nhiều hơn. Việc xây dựng một kế hoạch tài sản và kế hoạch thừa kế dài hạn, được tư vấn chuyên nghiệp, sẽ trở nên thiết yếu. Đây là lúc cần thay đổi tư duy từ "đến đâu hay đến đó" sang chủ động chuẩn bị để tối ưu hóa tài chính gia đình.

🦉 Cú nhận xét: Hiểu rõ Luật 109 và các dự đoán xu hướng không chỉ giúp bạn tránh rủi ro mà còn mở ra cơ hội tối ưu hóa tài sản. Bạn có thể so sánh thuế cũ và mới để thấy rõ hơn các thay đổi và chuẩn bị kịp thời.

Những xu hướng này cho thấy một bức tranh toàn diện về việc tăng cường quản lý thuế, đặc biệt đối với tài sản và thu nhập từ thừa kế, nhằm hướng tới một hệ thống tài chính công bằng và hiệu quả hơn cho Việt Nam.

Bài Học Cho Người Nộp Thuế: 3 Mẹo Tối Ưu Thuế Thừa Kế Hợp Pháp

Đối mặt với những thay đổi sắp tới, việc chủ động chuẩn bị là chìa khóa để bảo vệ tài sản và tối ưu hóa nghĩa vụ thuế. Dưới đây là ba bài học quan trọng mà Cú Kiểm Toán đúc kết cho bạn.

1. Chuẩn bị kế hoạch tài sản sớm và rõ ràng

Tại các đô thị lớn như TP.HCM, Hà Nội hay Đà Nẵng, giá trị bất động sản gia đình sở hữu thường đã lên đến vài tỷ đồng. Nếu chính sách thuế thừa kế tiến tới mô hình lũy tiến theo quy mô tài sản, các gia đình có từ 2–3 căn nhà trở lên cần phải có kế hoạch cụ thể. Các phương án bao gồm: chia tách tài sản cho các thành viên từ sớm, lập di chúc rõ ràng để tránh tranh chấp và xác định quyền thừa kế, hoặc cân nhắc các giao dịch tặng cho sớm trong các quan hệ được miễn thuế theo quy định hiện hành. Việc trì hoãn sẽ chỉ làm tăng rủi ro và chi phí khi luật mới có hiệu lực.

2. Tận dụng các quan hệ được miễn thuế nhưng tránh lạm dụng

Hiện nay, việc thừa kế bất động sản giữa các đối tượng thân thích như vợ chồng, cha mẹ – con cái, ông bà – cháu nội ngoại, anh chị em ruột được miễn thuế TNCN. Tuy nhiên, cơ quan thuế đã nhấn mạnh rằng dù được miễn thuế, các giao dịch này vẫn phải được kê khai đầy đủ. Mục tiêu là tránh biến các giao dịch thừa kế, tặng cho thành kênh "né thuế chuyển nhượng" tài sản thực tế. Với Luật 109, khả năng cao việc kiểm soát các giao dịch tặng cho – thừa kế giả tạo sẽ được siết chặt hơn nữa. Hãy đảm bảo mọi giao dịch đều minh bạch và đúng quy định pháp luật.

3. Doanh nhân, chủ doanh nghiệp phải đặc biệt lưu ý

Thừa kế phần vốn góp, cổ phần trong doanh nghiệp cũng thuộc diện chịu thuế TNCN theo quy định hiện hành. Khi Luật 109 khuyến khích tính minh bạch và quản lý chặt chẽ hơn, các gia đình có công ty gia đình tại các trung tâm kinh tế như Hà Nội, Bình Dương, Đồng Nai cần phải có chiến lược rõ ràng. Bạn nên có phương án chuyển giao cổ phần qua nhiều giai đoạn thay vì một lần duy nhất. Hơn nữa, việc kết hợp tư vấn pháp lý, thuế và ngân hàng (ví dụ các bộ phận quản lý tài sản – wealth management của các ngân hàng lớn như Vietcombank, BIDV, Techcombank) là vô cùng cần thiết để tối ưu hóa cấu trúc tài sản và đảm bảo việc chuyển giao diễn ra suôn sẻ, hợp pháp và hiệu quả về thuế. Để lập kế hoạch tài sản hiệu quả, bạn có thể tham khảo công cụ Di Chúc Builder của Cú Thông Thái.

Kết Luận: Chủ Động Là Sức Mạnh Tài Chính

Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 không chỉ đơn thuần là một bản cập nhật luật; nó là một tín hiệu rõ ràng về sự thay đổi tư duy quản lý thuế, đặc biệt trong lĩnh vực thuế thừa kế. Từ việc mở rộng phạm vi tài sản chịu thuế, điều chỉnh ngưỡng miễn thuế lỗi thời, cho đến khả năng áp dụng thuế suất lũy tiến cho tài sản lớn, mọi thứ đều hướng đến một hệ thống công bằng và minh bạch hơn.

Với vai trò là Cú Kiểm Toán, chúng tôi luôn khuyến nghị bạn không nên chờ đợi đến phút chót. Việc chủ động tìm hiểu, lập kế hoạch tài sản sớm, và tham khảo ý kiến chuyên gia là những bước đi thông minh nhất. Những khoản thuế phát sinh từ thừa kế có thể là gánh nặng đáng kể nếu không được chuẩn bị kỹ lưỡng. Hãy biến những thay đổi này thành cơ hội để tối ưu hóa tài chính gia đình và đảm bảo sự thịnh vượng cho thế hệ tương lai.

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn