Dự kiến sửa đổi Luật Thuế TNCN 2026 là quá trình cập nhật các quy định về thuế thu nhập cá nhân tại Việt Nam, tập trung vào việc điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh, thay đổi biểu thuế lũy tiến, và quản lý chặt chẽ hơn các nguồn thu nhập mới như thương mại điện tử và đầu tư.

1. Giới thiệu: Cơn bão sửa đổi Luật Thuế TNCN 2026 đang đến

Năm 2026. Lịch đã được đánh dấu. Bộ Tài chính đang khởi động lại dự án sửa đổi Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) một cách toàn diện. Lần gần nhất chúng ta thấy một sự thay đổi lớn là từ Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14, khi mức giảm trừ gia cảnh được nâng lên 11 triệu đồng. Nhưng đó chỉ là một miếng băng dán tạm thời. Nền kinh tế đã thay đổi, lạm phát đã khác, và cách chúng ta kiếm tiền cũng không còn như xưa. Vì vậy, một cuộc "đại phẫu" là không thể tránh khỏi.

Câu hỏi không còn là "liệu có thay đổi không?" mà là "thay đổi những gì và ảnh hưởng đến túi tiền của bạn ra sao?". Mức giảm trừ cho bản thân và người phụ thuộc sẽ tăng lên bao nhiêu? Biểu thuế 7 bậc liệu có được rút gọn? Và quan trọng nhất, những khoản thu nhập từ bán hàng online, từ đầu tư chứng khoán, từ làm việc tự do sẽ được "soi" kỹ như thế nào? Đây không phải là những câu hỏi xa vời, chúng ảnh hưởng trực tiếp đến bữa cơm, đến kế hoạch mua nhà, đến tương lai học vấn của con cái bạn.

Bài viết này không chỉ đưa tin. Cú Kiểm Toán sẽ đi sâu vào từng con số, phân tích từng dự thảo, và đưa ra những lời khuyên thực tế nhất. Chúng tôi sẽ "soi" kỹ từng đề xuất, đối chiếu với luật hiện hành, và chỉ ra những điểm bạn cần chuẩn bị ngay từ bây giờ. Đừng để đến khi luật có hiệu lực mới cuống cuồng tìm hiểu. Sự chuẩn bị hôm nay quyết định số tiền bạn giữ lại được vào ngày mai.

🦉 Cú nhận xét: Sửa đổi luật thuế giống như điều chỉnh lại một cỗ máy lớn. Mục tiêu là để nó chạy trơn tru hơn, công bằng hơn và phù hợp với thực tế. Việc của chúng ta là hiểu rõ các bộ phận mới sẽ được lắp vào, để không bị kẹt tay khi cỗ máy vận hành.

2. Tổng quan: Vì sao phải sửa đổi Luật Thuế TNCN sau hơn 10 năm?

Luật Thuế TNCN hiện hành, về cơ bản, được xây dựng trên nền tảng của Luật số 04/2007/QH12, đã có hiệu lực hơn một thập kỷ. Trong khoảng thời gian đó, kinh tế Việt Nam đã có những bước tiến vượt bậc, nhưng các quy định về thuế lại chưa theo kịp. Sự "lệch pha" này chính là lý do cấp bách nhất đòi hỏi một cuộc cải cách toàn diện, không chỉ là những điều chỉnh nhỏ lẻ.

2.1. Giảm trừ gia cảnh đã lỗi thời

Mức giảm trừ 11 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế và 4,4 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc được áp dụng từ năm 2020. Tuy nhiên, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) đã tăng lên đáng kể. Theo Tổng cục Thống kê, lạm phát các năm qua đã bào mòn sức mua của đồng tiền. Chi phí sinh hoạt cơ bản tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM đã vượt xa ngưỡng này, khiến gánh nặng thuế trở nên thiếu thực tế với nhiều gia đình. Một người lao động có thu nhập 18 triệu đồng, nuôi một con nhỏ, gần như không có tích lũy sau khi trừ đi các chi phí tối thiểu, nhưng vẫn có thể phải nộp thuế.

2.2. Sự bùng nổ của các nguồn thu nhập mới

Nền kinh tế số đã tạo ra vô số nguồn thu nhập mới mà luật cũ chưa bao quát hết: thu nhập từ bán hàng trên Shopee, Lazada; thu nhập từ livestream trên TikTok; thu nhập từ các nền tảng gọi xe công nghệ; thu nhập từ đầu tư chứng khoán, tiền điện tử. Các hình thức này thường phức tạp, dòng tiền không ổn định và khó kiểm soát. Luật thuế hiện hành đang hụt hơi trong việc quản lý các dòng thu nhập này, dẫn đến thất thu thuế và tạo ra sự bất bình đẳng giữa người làm công ăn lương và người làm kinh tế số.

2.3. Biểu thuế 7 bậc quá phức tạp và chưa hợp lý

Biểu thuế lũy tiến từng phần với 7 bậc thuế (từ 5% đến 35%) được cho là quá dày và có khoảng cách giữa các bậc khá hẹp. Điều này khiến những người có thu nhập tăng nhẹ cũng có thể bị "nhảy bậc" thuế, tạo ra cảm giác không công bằng và không khuyến khích nỗ lực tăng thu nhập. Xu hướng chung của thế giới là đơn giản hóa biểu thuế, giảm số bậc để dễ dàng cho cả người nộp thuế và cơ quan quản lý. Việc chuyển đổi sang biểu thuế 5 bậc đang được cân nhắc nghiêm túc.

Tóm lại, việc sửa đổi Luật Thuế TNCN 2026 không phải là một lựa chọn, mà là một yêu cầu tất yếu để đảm bảo tính công bằng, hợp lý và phù hợp với thực tiễn kinh tế - xã hội. Nó nhằm mục đích giảm gánh nặng cho người có thu nhập thấp, quản lý tốt hơn các nguồn thu mới, và đơn giản hóa hệ thống cho tất cả mọi người.

3. Phân tích sâu 1: Mức giảm trừ gia cảnh 2026 - con số biết nói

Đây là điểm được quan tâm nhất trong mọi cuộc thảo luận về sửa đổi Luật Thuế TNCN. Mức giảm trừ gia cảnh (GTGC) là tấm đệm an toàn tài chính, là số tiền được trừ khỏi thu nhập chịu thuế trước khi tính toán. Nó đại diện cho chi phí sinh hoạt tối thiểu của một người và gia đình họ. Con số này cao hay thấp ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế bạn phải nộp hàng tháng.

Căn cứ theo Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14, mức GTGC hiện tại là 11 triệu đồng/tháng cho bản thân và 4,4 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc. Nghị quyết này cũng nêu rõ: "Khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) biến động trên 20% so với thời điểm luật có hiệu lực thi hành hoặc thời điểm điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh gần nhất thì Chính phủ trình Ủy ban thường vụ Quốc hội điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh...". Đây chính là cơ sở pháp lý cho việc xem xét tăng mức giảm trừ trong năm 2026.

Chi phí sinh hoạt đã tăng vọt. Hãy nhìn vào một con số đơn giản: giá xăng. Theo dữ liệu cập nhật, giá xăng RON 95 tại Việt Nam là khoảng 24.330 VND/lít. Con số này có thể thấp hơn so với Thái Lan (34.125 VND/lít) hay Singapore (49.088 VND/lít), nhưng nó đã tăng đáng kể trong vài năm qua, kéo theo giá của mọi hàng hóa, dịch vụ khác. Một gia đình ở thành phố giờ đây phải chi trả nhiều hơn cho thực phẩm, tiền thuê nhà, học phí cho con... Mức 11 triệu đồng rõ ràng không còn đủ để trang trải chi phí tối thiểu.

🦉 Cú nhận xét: Mức giảm trừ gia cảnh phải chạy đua với lạm phát. Nếu nó đứng yên trong khi giá cả leo thang, thì trên thực tế, gánh nặng thuế của người dân đang nặng hơn mỗi ngày, dù luật không thay đổi.

Dự kiến con số mới sẽ là bao nhiêu?

Dựa trên các đề xuất và phân tích từ các chuyên gia kinh tế, có hai kịch bản khả thi nhất đang được thảo luận:

Dù theo kịch bản nào, việc tăng mức GTGC là gần như chắc chắn. Điều này sẽ giúp hàng triệu người lao động có thu nhập thấp và trung bình giảm được gánh nặng thuế, tăng thu nhập ròng để chi tiêu và tái đầu tư. Bạn có thể kiểm tra ngay các điều kiện đăng ký người phụ thuộc để chuẩn bị sẵn sàng cho thay đổi này.

4. Phân tích sâu 2: Biểu thuế lũy tiến - giản소 hóa từ 7 bậc xuống 5 bậc?

Biểu thuế lũy tiến từng phần là "xương sống" của cách tính thuế TNCN từ tiền lương, tiền công. Nguyên tắc của nó rất đơn giản: thu nhập càng cao, thuế suất áp dụng cho phần thu nhập tăng thêm đó càng lớn. Mục tiêu là đảm bảo công bằng xã hội, người có thu nhập cao hơn sẽ đóng góp nhiều hơn. Tuy nhiên, cấu trúc của biểu thuế hiện tại đang bộc lộ nhiều bất cập.

Theo quy định tại Điều 22 Luật Thuế TNCN 04/2007/QH12, Việt Nam đang áp dụng biểu thuế 7 bậc:

Tại sao cần thay đổi?

Thứ nhất, quá nhiều bậc gây phức tạp. Việc tính toán và quyết toán thuế trở nên cồng kềnh cho cả cá nhân và doanh nghiệp. Thứ hai, khoảng cách giữa các bậc quá hẹp. Ví dụ, một người có thu nhập tính thuế từ 18 triệu lên 18.5 triệu đồng sẽ bị áp thuế suất 20% cho phần 0.5 triệu tăng thêm, thay vì 15%. Điều này tạo ra "ngưỡng nhảy bậc" tâm lý, làm giảm động lực phấn đấu của người lao động.

Do đó, đề xuất rút gọn biểu thuế từ 7 bậc xuống còn 5 bậc đang nhận được sự đồng thuận lớn. Mục tiêu là giãn khoảng cách thu nhập giữa các bậc, giúp biểu thuế trở nên mượt mà hơn. Một phương án được đưa ra có thể trông như sau:

Lưu ý: Các con số trên chỉ là ví dụ minh họa cho một phương án đề xuất. Con số chính thức sẽ được Quốc hội quyết định. Tuy nhiên, có thể thấy rõ xu hướng: gộp các bậc thuế thấp và trung bình lại với nhau. Điều này sẽ có lợi cho đại đa số người làm công ăn lương có thu nhập ở mức trung bình và khá. Với biểu thuế mới, họ sẽ ở lại bậc thuế thấp hơn trong một khoảng thu nhập dài hơn, từ đó nộp thuế ít hơn. Bạn có thể sử dụng Công cụ Tính Thuế TNCN của chúng tôi để mô phỏng thử số thuế phải nộp với các biểu thuế khác nhau.

5. Phân tích sâu 3: Siết chặt thu nhập từ kinh doanh online và đầu tư

Nếu việc điều chỉnh giảm trừ gia cảnh và biểu thuế là một "củ cà rốt" để giảm áp lực cho người làm công, thì việc siết chặt quản lý thuế với các nguồn thu nhập mới chính là "cây gậy". Đây là mặt trận quan trọng nhất để chống thất thu ngân sách và đảm bảo công bằng. Cơ quan thuế nhận thức rõ rằng một lượng lớn giao dịch kinh tế đang diễn ra trên không gian mạng và các sàn đầu tư mà chưa được khai báo đầy đủ.

5.1. Thuế thương mại điện tử (TMĐT)

Hoạt động bán hàng qua các sàn như Shopee, Tiki, Lazada, hoặc livestream trên TikTok, Facebook đã bùng nổ. Theo quy định hiện hành (Thông tư 40/2021/TT-BTC), các cá nhân kinh doanh trên sàn TMĐT có doanh thu trên 100 triệu đồng/năm phải nộp thuế. Mức thuế là 1% thuế GTGT và 0.5% thuế TNCN trên doanh thu. Tuy nhiên, việc kê khai vẫn còn mang tính tự nguyện và cơ quan thuế khó kiểm soát hết.

Dự thảo sửa đổi luật lần này sẽ nhắm đến các giải pháp quyết liệt hơn:

Nếu bạn đang bán hàng online, hãy chuẩn bị tinh thần cho một sân chơi minh bạch hơn. Bạn có thể tìm hiểu thêm về các nghĩa vụ thuế của mình tại chuyên trang Thuế Thương Mại Điện Tử.

5.2. Thuế từ đầu tư chứng khoán và vốn

Hiện tại, thuế TNCN từ chuyển nhượng chứng khoán được áp dụng một mức duy nhất là 0.1% trên giá trị mỗi lần chuyển nhượng, bất kể lãi hay lỗ. Cách tính này đơn giản nhưng chưa công bằng. Một nhà đầu tư thua lỗ nặng vẫn phải nộp thuế trên mỗi giao dịch bán ra. Ngược lại, thuế từ cổ tức là 5% trên số tiền nhận được.

Hướng sửa đổi được thảo luận là xem xét áp dụng cách tính thuế trên chênh lệch lãi/lỗ thực tế. Nghĩa là, bạn chỉ phải nộp thuế nếu thực sự có lãi sau khi bù trừ các khoản lỗ. Ví dụ, thuế suất có thể là 20% trên tổng lãi ròng cuối kỳ quyết toán. Điều này công bằng hơn, khuyến khích đầu tư dài hạn và chuyên nghiệp. Tuy nhiên, nó cũng đòi hỏi nhà đầu tư phải lưu trữ hồ sơ, chứng từ mua bán cẩn thận để chứng minh chi phí hợp lệ.

🦉 Cú nhận xét: Kỷ nguyên "lướt sóng" ẩn danh và không lo về chứng từ đang dần kết thúc. Dữ liệu từ các công ty chứng khoán và trung tâm lưu ký sẽ được đồng bộ trực tiếp với cơ quan thuế. Minh bạch là xu thế không thể đảo ngược.

6. Các khoản miễn, giảm thuế khác: Có gì thay đổi?

Bên cạnh các khoản thu nhập chịu thuế, Luật Thuế TNCN cũng quy định các khoản thu nhập được miễn thuế. Mục đích là để khuyến khích các hoạt động an sinh xã hội và đầu tư vào các lĩnh vực ưu tiên. Dự thảo sửa đổi năm 2026 cũng sẽ rà soát lại danh mục này để đảm bảo tính hợp lý và hiệu quả.

Hiện tại, Điều 4 của Luật Thuế TNCN quy định 16 loại thu nhập được miễn thuế, trong đó có một số khoản đáng chú ý như:

Các đề xuất thay đổi tiềm năng

Thứ nhất, đối với bảo hiểm nhân thọ. Hiện tại, lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ được miễn thuế. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng cần phân biệt rõ giữa các sản phẩm bảo hiểm mang tính bảo vệ thuần túy và các sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư. Có thể trong tương lai, phần lãi từ các quỹ đầu tư liên kết sẽ bị tính thuế TNCN giống như các kênh đầu tư khác để đảm bảo sự công bằng.

Thứ hai, các quỹ hưu trí tự nguyện. Để khuyến khích người dân tham gia tiết kiệm cho tuổi già, giảm gánh nặng cho hệ thống an sinh xã hội, nhà nước có thể sẽ tăng mức khấu trừ cho các khoản đóng góp vào quỹ hưu trí tự nguyện. Hiện tại, mức trừ tối đa là 1 triệu đồng/tháng. Con số này có thể được nâng lên để hấp dẫn hơn.

Thứ ba, các khoản đóng góp từ thiện. Các khoản chi đóng góp vào các tổ chức, quỹ từ thiện được nhà nước cho phép thành lập hoặc công nhận sẽ được trừ khỏi thu nhập chịu thuế. Quy định mới có thể sẽ mở rộng danh sách các tổ chức được công nhận và đơn giản hóa thủ tục chứng minh để khuyến khích hoạt động này. Điều quan trọng là mọi khoản đóng góp phải có chứng từ hợp lệ từ đơn vị nhận tài trợ.

Nhìn chung, các thay đổi trong mục miễn, giảm thuế sẽ nhắm đến việc bít các lỗ hổng chính sách, đồng thời tạo ra các cú hích để định hướng hành vi xã hội theo hướng tích cực hơn, như tăng cường tiết kiệm hưu trí và hoạt động từ thiện minh bạch.

7. Đặt lên bàn cân: So sánh Thuế TNCN hiện hành và dự kiến 2026

Để hình dung rõ nhất tác động của các thay đổi, hãy cùng đặt các quy định hiện hành và các phương án dự kiến sửa đổi lên bàn cân so sánh. Bảng dưới đây sẽ tóm tắt những khác biệt cốt lõi nhất, giúp bạn thấy được bức tranh toàn cảnh.

Qua bảng so sánh, có thể thấy rõ hai xu hướng chính của đợt sửa đổi này. Một là giảm gánh nặng cho người làm công ăn lương có thu nhập thấp và trung bình thông qua việc nâng mức giảm trừ và giãn biểu thuế. Hai là tăng cường công cụ quản lý và siết chặt các nguồn thu nhập mới vốn đang có nhiều kẽ hở. Sự kết hợp này nhằm tạo ra một hệ thống thuế công bằng và bền vững hơn. Bạn có thể sử dụng công cụ So Sánh Thuế 2025 vs 2026 của chúng tôi để ước tính sự thay đổi với trường hợp cá nhân của mình.

8. Kinh nghiệm từ chuyên gia: Cần chuẩn bị hồ sơ gì ngay hôm nay?

"Nước đến chân mới nhảy" là một sai lầm phổ biến khi đối mặt với các thay đổi về luật thuế. Việc chuẩn bị hồ sơ, chứng từ đầy đủ và hợp lệ ngay từ bây giờ sẽ giúp bạn tiết kiệm rất nhiều thời gian, tiền bạc và tránh được các rắc rối không đáng có sau này. Sự minh bạch của bạn là lá chắn tốt nhất.

8.1. Đối với người phụ thuộc

Đây là khoản giảm trừ quan trọng nhất. Hãy đảm bảo bạn có đầy đủ hồ sơ chứng minh cho từng người phụ thuộc theo quy định tại Thông tư 111/2013/TT-BTC:

8.2. Đối với các khoản đóng góp, từ thiện, khuyến học

Nếu bạn muốn được giảm trừ các khoản này, mọi thứ phải có giấy tờ. Lời hứa hay chuyển khoản cá nhân không có giá trị pháp lý. Bạn cần có:

8.3. Đối với người có thu nhập từ nhiều nguồn

Đây là nhóm đối tượng cần cẩn trọng nhất. Bạn phải tập hợp và lưu trữ tất cả các chứng từ khấu trừ thuế tại nguồn do các bên chi trả cấp. Nếu bạn làm freelancer cho 5 công ty, bạn phải có đủ 5 chứng từ khấu trừ thuế. Hãy tạo một file riêng (cả bản cứng và bản scan) để lưu trữ các giấy tờ này theo từng năm. Khi quyết toán, bạn chỉ cần tổng hợp lại, tránh việc phải chạy đi xin lại từng nơi. Công cụ OCR Bảng Lương AI có thể giúp bạn số hóa và quản lý các chứng từ này một cách hiệu quả.

🦉 Cú nhận xét: Hãy coi việc lưu trữ chứng từ thuế như việc bạn chăm sóc sức khỏe tài chính của mình. Nó có thể hơi tẻ nhạt, nhưng sẽ giúp bạn tránh được những "căn bệnh" lớn về truy thu và phạt chậm nộp trong tương lai.

9. Bài học cho người nộp thuế: 3 cách tối ưu thuế hợp pháp trước thềm 2026

Tối ưu thuế không phải là trốn thuế. Đó là việc tận dụng một cách thông minh và hợp pháp các quy định của pháp luật để giảm số thuế phải nộp. Dưới đây là 3 chiến lược bạn có thể bắt đầu thực hiện ngay từ hôm nay để chuẩn bị cho Luật Thuế TNCN 2026.

9.1. Đăng ký người phụ thuộc đầy đủ và kịp thời

Đây là cách đơn giản và hiệu quả nhất. Rất nhiều người bỏ lỡ khoản giảm trừ này vì không nắm rõ quy định hoặc ngại thủ tục. Bạn có thể đăng ký giảm trừ cho cha mẹ đẻ, cha mẹ vợ/chồng đã hết tuổi lao động và có thu nhập thấp. Bạn cũng có thể đăng ký cho con cái, anh chị em ruột không nơi nương tựa. Mỗi người phụ thuộc thành công sẽ giúp bạn giảm trừ 4,4 triệu đồng/tháng (và sẽ còn cao hơn trong tương lai) vào thu nhập tính thuế. Hãy kiểm tra lại ngay hôm nay xem bạn có bỏ sót ai không.

9.2. Tận dụng các khoản đóng góp được khấu trừ

Pháp luật cho phép bạn trừ khỏi thu nhập chịu thuế các khoản chi trả sau, miễn là có đầy đủ hóa đơn, chứng từ:

9.3. Lựa chọn cấu trúc thu nhập thông minh

Nếu bạn có khả năng đàm phán với người sử dụng lao động, hãy xem xét việc chuyển một phần lương thành các khoản phúc lợi không chịu thuế hoặc chịu thuế suất thấp hơn. Căn cứ theo Thông tư 111/2013/TT-BTC, một số khoản không tính vào thu nhập chịu thuế gồm:

Việc đàm phán để nhận một phần lương dưới dạng các phúc lợi này có thể giúp bạn giảm thu nhập tính thuế một cách hợp pháp. Sử dụng Công cụ Tính Lương NET để mô phỏng các kịch bản khác nhau và tìm ra phương án tối ưu nhất.

10. Kết luận: Đừng chờ đợi, hãy hành động

Luật Thuế TNCN sửa đổi năm 2026 không phải là một sự kiện xa vời. Nó là một thực tế đang đến gần, mang theo cả cơ hội và thách thức. Cơ hội cho những người làm công ăn lương có thu nhập trung bình, khi gánh nặng thuế có thể được giảm nhẹ thông qua việc nâng mức giảm trừ và điều chỉnh biểu thuế. Thách thức cho những người có nguồn thu nhập đa dạng, đặc biệt từ kinh doanh online và đầu tư, khi các quy định quản lý sẽ ngày càng chặt chẽ và minh bạch hơn.

Thông điệp quan trọng nhất mà Cú Kiểm Toán muốn gửi đến bạn là: sự chủ động. Đừng chờ đến khi các quy định mới được ban hành mới bắt đầu tìm hiểu. Hãy bắt đầu ngay từ hôm nay bằng những hành động cụ thể: rà soát lại hồ sơ người phụ thuộc, tìm hiểu về các quỹ hưu trí tự nguyện, và quan trọng nhất là tập thói quen lưu trữ tất cả các chứng từ, hóa đơn liên quan đến thu nhập và chi phí của mình. Một bộ hồ sơ đầy đủ và minh bạch sẽ là công cụ mạnh mẽ nhất giúp bạn tự tin đối mặt với mọi thay đổi.

Thế giới thuế và tài chính luôn vận động. Người chiến thắng là người nắm bắt thông tin sớm, chuẩn bị kỹ càng và hành động thông minh. Hãy trang bị cho mình kiến thức và các công cụ cần thiết để biến những thay đổi của chính sách thành lợi thế cho bản thân và gia đình. Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để luôn nắm quyền kiểm soát tài chính của mình.