Giới Thiệu

Bạn có biết, từ năm 2024, nhiều doanh nghiệp FDI tại Việt Nam có thể phải đối mặt với việc nộp thêm hàng nghìn tỷ đồng tiền thuế? Nguyên nhân đến từ việc áp dụng Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu (GMT), một chính sách thuế mới được áp dụng trên toàn cầu nhằm ngăn chặn tình trạng trốn thuế của các tập đoàn đa quốc gia. Theo Tạp chí Kinh tế Tài chính, năm 2026 sẽ là năm bản lề khi các doanh nghiệp phải thực hiện kê khai thuế theo quy định mới này.

Chính sách này có thể ảnh hưởng lớn đến các doanh nghiệp đang hưởng ưu đãi thuế tại Việt Nam, đặc biệt là những doanh nghiệp có mức thuế suất thực tế thấp hơn 15%. Nếu không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, doanh nghiệp có thể bị truy thu thuế, thậm chí là mất đi các ưu đãi hiện có. Vậy, Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu là gì? Doanh nghiệp cần làm gì để tuân thủ và giảm thiểu rủi ro?

Hãy cùng Cú Kiểm Toán tìm hiểu chi tiết về chính sách này và những tác động của nó đến doanh nghiệp FDI tại Việt Nam. Đừng bỏ lỡ, vì sự chậm trễ có thể khiến bạn phải trả giá đắt!

Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu (GMT) Là Gì?

Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu (Global Minimum Tax - GMT) là một phần của khuôn khổ Trụ cột Hai do OECD dẫn dắt. Mục tiêu chính là đảm bảo các tập đoàn đa quốc gia (MNE) lớn phải nộp ít nhất 15% thuế trên lợi nhuận tại mọi quốc gia mà họ hoạt động. Ecovis nhấn mạnh rằng Việt Nam đã chính thức tham gia vào cơ chế này thông qua Nghị quyết 107/2023/QH15 và cụ thể hóa bằng Nghị định 236/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ 15/10/2025 và áp dụng từ năm tài chính 2024.

Sự ra đời của GMT xuất phát từ nhu cầu chống xói mòn cơ sở thuế (BEPS), đặc biệt sau đại dịch COVID-19, khi các tập đoàn lớn (ví dụ như các công ty Big Tech) chuyển lợi nhuận sang các thiên đường thuế, gây thất thu hàng tỷ đô la doanh thu thuế cho nhiều quốc gia. GMT được thiết kế để ngăn chặn tình trạng này, đảm bảo công bằng và minh bạch trong hệ thống thuế quốc tế. Theo KPMG, quy định này sẽ tác động đáng kể đến chi phí thuế của các tập đoàn đa quốc gia.

Cơ Chế Hoạt Động Của GMT

GMT hoạt động thông qua hai cơ chế chính:

Đối tượng áp dụng GMT là các tập đoàn đa quốc gia (MNE) có doanh thu toàn cầu hợp nhất từ 750 triệu EUR trở lên trong ít nhất 2/4 năm trước năm tài chính hiện tại. Theo Cổng Thông tin Chính phủ, Nghị định 236/2025/NĐ-CP quy định chi tiết về các đối tượng và điều kiện áp dụng GMT tại Việt Nam.

Công Thức Tính Thuế QDMTT

Để tính số thuế QDMTT phải nộp, doanh nghiệp cần áp dụng công thức sau:

QDMTT = (Tỷ lệ thuế bổ sung x Lợi nhuận vượt mức) + Thuế bổ sung hiện hành

Trong đó:

Theo quy định, doanh nghiệp sẽ được giảm trừ dựa trên 5% tổng giá trị tài sản hữu hình và tiền lương. Giai đoạn chuyển tiếp kéo dài 9 năm, bắt đầu với mức giảm trừ 9,8% cho tiền lương và 7,8% cho tài sản trong năm 2024, sau đó giảm dần về 5%. Chi tiết được nêu trong Nghị định 236/2025/NĐ-CP.

Thuế suất hiệu lực cũng sẽ tăng dần theo thời gian: 15% năm 2024, 16% năm 2025, và 17% năm 2026. Điều này có nghĩa là doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn sàng cho việc tăng nghĩa vụ thuế trong những năm tới.

Tác Động Của GMT Đến Doanh Nghiệp FDI Tại Việt Nam

Việt Nam là một điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư nước ngoài (FDI) nhờ các chính sách ưu đãi thuế hấp dẫn. Tuy nhiên, việc áp dụng GMT có thể làm thay đổi cục diện này. Theo Ecovis, các doanh nghiệp có tỷ lệ sử dụng lao động và tài sản hữu hình cao sẽ ít bị ảnh hưởng hơn nhờ cơ chế giảm trừ.

Các tỉnh thành như TP.HCM, Bình Dương, và Đồng Nai là những địa phương thu hút nhiều vốn FDI nhất, với các khu công nghiệp lớn như VSIP, khu chế xuất Tân Thuận. Nhiều doanh nghiệp tại đây, bao gồm cả các tập đoàn lớn như Samsung, Intel, đang hưởng ưu đãi thuế với mức thuế suất chỉ 10-15%. Mặc dù thuế TNDN phổ thông là 20%, nhưng các ưu đãi này có thể đẩy thuế suất thực tế xuống dưới 15%, dẫn đến việc phải nộp thêm thuế QDMTT bổ sung.

Ông Lưu Đức Huy từ Tổng cục Thuế cho biết, thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp phổ thông ở Việt Nam là 20% về cơ bản đã đảm bảo quy định thuế tối thiểu toàn cầu. Tuy nhiên, những doanh nghiệp đang hưởng ưu đãi cần đặc biệt lưu ý và có sự điều chỉnh phù hợp.

Theo KPMG Việt Nam, quy định về thuế tối thiểu toàn cầu sẽ tác động đáng kể đến chi phí thuế của các tập đoàn đa quốc gia thuộc phạm vi áp dụng, đặc biệt là những tập đoàn đang hưởng mức ưu đãi thuế đáng kể tại Việt Nam.

Xu Hướng Trong Năm 2025-2026

Nghị định 236/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ 15/10/2025, và mùa kê khai QDMTT đầu tiên sẽ diễn ra vào năm 2026. Đây sẽ là một thách thức lớn đối với hệ thống thuế Việt Nam. Tổng cục Thuế (GDT) dự kiến sẽ tăng cường kiểm tra và giám sát việc tuân thủ GMT của các doanh nghiệp.

Một số ngân hàng lớn như Vietcombank, BIDV đang cung cấp dịch vụ tư vấn tài chính cho các doanh nghiệp MNE để giúp họ điều chỉnh cấu trúc và tuân thủ quy định mới. Theo Thư viện Pháp luật, chính sách của Việt Nam loại trừ các đơn vị phi lợi nhuận, đầu tư vốn (nếu doanh thu từ hoạt động chính <25%), và có cơ chế bù trừ/hoàn thuế nếu doanh nghiệp nộp thừa.

Doanh nghiệp FDI tại Hà Nội, TP.HCM cần chủ động tái cấu trúc, tăng đầu tư vào tài sản hữu hình để tận dụng các cơ chế giảm trừ, tránh bị phạt chậm nộp. Việt Nam cần hài hòa GMT với các chính sách ưu đãi địa phương để duy trì sức hút FDI. Dự kiến, Việt Nam có thể thu thêm hàng nghìn tỷ đồng từ QDMTT.

Bài Học Cho Doanh Nghiệp FDI

Để đối phó với Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu, doanh nghiệp FDI cần:

Dưới đây là bảng so sánh tác động của GMT đến các loại hình doanh nghiệp FDI khác nhau:

Kết Luận

Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu là một chính sách thuế quan trọng, có tác động lớn đến các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam. Để tuân thủ và giảm thiểu rủi ro, doanh nghiệp cần chủ động rà soát, đánh giá lại tình hình hoạt động, và có kế hoạch tái cấu trúc phù hợp. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ giúp doanh nghiệp duy trì lợi thế cạnh tranh và phát triển bền vững trong bối cảnh mới.

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để chủ động kiểm tra nghĩa vụ thuế của bạn.