Giới Thiệu

Từ 1/7/2025, một bộ phận chủ hộ kinh doanh tại Việt Nam sẽ chính thức tham gia vào hệ thống BHXH bắt buộc. Theo Luật BHXH 2024, đây là thay đổi lớn so với trước đây, khi BHXH chỉ mang tính tự nguyện. Bạn có thể tìm hiểu thêm tại đây. Đừng để đến phút chót mới tìm hiểu, hãy chuẩn bị ngay từ bây giờ!

Chính sách này được triển khai theo lộ trình: giai đoạn 1 từ 1/7/2025 áp dụng cho chủ hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai. Giai đoạn 2 từ 1/7/2029 mở rộng cho tất cả chủ hộ kinh doanh có đăng ký. Vậy, chính xác ai sẽ bị ảnh hưởng, mức đóng là bao nhiêu, và cần chuẩn bị gì?

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ 3 điều quan trọng nhất về BHXH bắt buộc, đảm bảo bạn không bỏ lỡ bất kỳ thông tin quan trọng nào.

Đối Tượng và Thời Gian Áp Dụng BHXH Bắt Buộc

Ai là người bắt buộc tham gia BHXH từ 2025? Theo quy định của Luật BHXH 2024, có hiệu lực từ 1/1/2025, không phải tất cả chủ hộ kinh doanh đều phải tham gia ngay lập tức. Giai đoạn đầu, chính sách này áp dụng cho:

Chủ hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai

Đây là nhóm chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh và nộp thuế theo phương pháp kê khai, bao gồm cả những người kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, TikTok Shop. Điều này có nghĩa, nếu bạn đang kinh doanh online và kê khai thuế đầy đủ, bạn sẽ thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc từ 1/7/2025.

Theo Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, việc mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc là một chính sách mới, nhằm đảm bảo quyền lợi an sinh xã hội cho chủ hộ kinh doanh. Từ 1/7/2029, tất cả chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh sẽ thuộc đối tượng tham gia.

Điều này có nghĩa là dù bạn đang kinh doanh một cửa hàng tạp hóa nhỏ, một quán ăn ven đường, hay một shop thời trang online, nếu bạn có đăng ký kinh doanh và đang kê khai nộp thuế theo quy định, bạn sẽ phải tham gia BHXH bắt buộc. Việc xác định phương pháp kê khai thuế được thực hiện dựa trên các quy định của cơ quan thuế, và thường được ghi rõ trong các giấy tờ liên quan đến đăng ký kinh doanh và kê khai thuế của bạn. Hãy chủ động kiểm tra lại thông tin này để đảm bảo bạn nắm rõ tình hình của mình.

Lộ trình triển khai

Chính sách này được chia thành hai giai đoạn, nhằm đảm bảo sự chuẩn bị kỹ lưỡng và giảm thiểu xáo trộn:

Việc chia thành hai giai đoạn cho phép cơ quan chức năng có thời gian để đánh giá hiệu quả của giai đoạn đầu, điều chỉnh các quy định nếu cần thiết, và chuẩn bị tốt hơn cho giai đoạn mở rộng sau này. Đồng thời, nó cũng tạo điều kiện cho chủ hộ kinh doanh có thêm thời gian để tìm hiểu, chuẩn bị tài chính, và điều chỉnh hoạt động kinh doanh của mình để phù hợp với quy định mới. Điều quan trọng là cần theo dõi sát sao thông tin và hướng dẫn từ cơ quan chức năng để đảm bảo tuân thủ đúng quy định và không bỏ lỡ các quyền lợi của mình.

Phân biệt các phương pháp tính thuế: Khoán và Kê Khai

Để xác định mình có thuộc đối tượng áp dụng từ 1/7/2025 hay không, chủ hộ kinh doanh cần hiểu rõ sự khác biệt giữa hai phương pháp tính thuế phổ biến: thuế khoán và thuế kê khai. Thuế khoán (hay còn gọi là thuế thu nhập cá nhân tính theo tỷ lệ ấn định) là phương pháp mà cơ quan thuế sẽ ấn định một mức thuế cố định phải nộp hàng tháng hoặc quý dựa trên doanh thu ước tính và ngành nghề kinh doanh. Mức thuế này thường không thay đổi nhiều trừ khi có sự thay đổi lớn trong hoạt động kinh doanh. Ngược lại, thuế kê khai yêu cầu chủ hộ kinh doanh phải tự kê khai doanh thu, chi phí, và các khoản giảm trừ (nếu có) để tính ra số thuế phải nộp. Việc kê khai này có thể thực hiện theo tháng, quý, hoặc năm tùy theo quy định. Do đó, nếu bạn đang nộp thuế theo phương pháp khoán, bạn chưa thuộc đối tượng áp dụng BHXH bắt buộc trong giai đoạn 1. Tuy nhiên, hãy lưu ý rằng đến giai đoạn 2 (từ 1/7/2029), tất cả chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh đều sẽ phải tham gia, bất kể phương pháp tính thuế nào.

Mức Đóng BHXH Bắt Buộc: Tính Thế Nào?

Mức đóng BHXH bắt buộc cho chủ hộ kinh doanh năm 2026 được tính dựa trên mức tiền lương tháng mà chủ hộ chọn làm căn cứ đóng. Theo quy định, mức đóng này là 29,5%, được phân bổ như sau:

Ví dụ, nếu bạn chọn mức tiền lương tháng là 5.000.000 đồng, số tiền BHXH bạn phải đóng mỗi tháng sẽ là 5.000.000 x 29,5% = 1.475.000 đồng. Điều quan trọng cần lưu ý là mức tiền lương tháng này phải nằm trong khoảng quy định của pháp luật, tức là không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng và không được cao hơn 20 lần mức lương cơ sở. Việc lựa chọn mức tiền lương tháng làm căn cứ đóng BHXH sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các quyền lợi mà bạn được hưởng sau này, đặc biệt là mức lương hưu khi về già. Do đó, bạn nên cân nhắc kỹ lưỡng và tham khảo ý kiến của các chuyên gia tư vấn để đưa ra quyết định phù hợp nhất với tình hình tài chính và kế hoạch tương lai của mình.

Mức lương tối thiểu và mức lương cơ sở ảnh hưởng thế nào?

Như đã đề cập, mức lương tối thiểu vùng và mức lương cơ sở đóng vai trò quan trọng trong việc xác định mức đóng BHXH của chủ hộ kinh doanh. Mức lương tối thiểu vùng là mức lương thấp nhất mà người sử dụng lao động (trong trường hợp này là chính chủ hộ kinh doanh) phải trả cho người lao động (nếu có) và cũng là căn cứ để xác định mức đóng BHXH tối thiểu. Mức lương cơ sở là mức lương do Nhà nước quy định để làm căn cứ tính các khoản trợ cấp, phụ cấp, và các chế độ khác. Theo quy định, mức tiền lương tháng mà chủ hộ kinh doanh chọn làm căn cứ đóng BHXH không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng áp dụng tại địa phương nơi kinh doanh và không được cao hơn 20 lần mức lương cơ sở. Điều này nhằm đảm bảo rằng người tham gia BHXH có một mức đóng hợp lý, vừa phù hợp với khả năng tài chính hiện tại, vừa đảm bảo quyền lợi được hưởng sau này. Việc theo dõi và cập nhật các quy định về mức lương tối thiểu vùng và mức lương cơ sở là rất quan trọng để đảm bảo tuân thủ đúng pháp luật và không bị ảnh hưởng đến quyền lợi BHXH.

Các loại bảo hiểm và quyền lợi tương ứng

Việc đóng BHXH bắt buộc không chỉ đơn thuần là nghĩa vụ pháp lý mà còn mang lại nhiều quyền lợi thiết thực cho chủ hộ kinh doanh. Với việc đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất, bạn sẽ được hưởng lương hưu khi về già và trợ cấp mai táng khi qua đời. Quỹ ốm đau và thai sản chi trả các khoản trợ cấp khi bạn bị ốm đau, tai nạn, hoặc khi sinh con. Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp (BHTNLĐ, BNN) chi trả các khoản trợ cấp khi bạn bị tai nạn lao động hoặc mắc bệnh nghề nghiệp trong quá trình làm việc. Quỹ bảo hiểm y tế (BHYT) chi trả các chi phí khám chữa bệnh khi bạn ốm đau, tai nạn. Và quỹ bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) chi trả trợ cấp thất nghiệp khi bạn mất việc làm (trong một số trường hợp nhất định). Nhờ có BHXH, bạn sẽ được bảo vệ về mặt tài chính và sức khỏe, giảm bớt gánh nặng kinh tế khi gặp phải những rủi ro trong cuộc sống. Hãy xem BHXH như một khoản đầu tư dài hạn vào tương lai của chính mình và gia đình.

Cần Chuẩn Bị Gì Trước 1/7/2025?

Thời gian từ nay đến 1/7/2025 không còn nhiều. Để chuẩn bị tốt nhất cho việc tham gia BHXH bắt buộc, bạn cần thực hiện các bước sau:

Ngoài ra, bạn cũng nên tham khảo ý kiến của các chuyên gia tư vấn về bảo hiểm và tài chính để có được những lời khuyên phù hợp nhất với tình hình của mình. Việc tham gia BHXH bắt buộc là một thay đổi lớn, nhưng nếu bạn chuẩn bị kỹ lưỡng, bạn sẽ có thể tận dụng tối đa những lợi ích mà nó mang lại và đảm bảo một tương lai an tâm hơn cho bản thân và gia đình.

Bảng so sánh BHXH tự nguyện và bắt buộc cho chủ hộ kinh doanh

Các nguồn thông tin chính thức và đáng tin cậy

Trong quá trình tìm hiểu và chuẩn bị cho việc tham gia BHXH bắt buộc, việc tiếp cận với các nguồn thông tin chính thức và đáng tin cậy là vô cùng quan trọng. Trang web của Bảo hiểm Xã hội Việt Nam (baohiemxahoi.gov.vn) là một nguồn thông tin chính thức và cập nhật nhất về các quy định, chính sách, và thủ tục liên quan đến BHXH. Ngoài ra, bạn cũng có thể tìm kiếm thông tin trên các trang web của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền như Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (molisa.gov.vn) và Tổng cục Thuế (gdt.gov.vn). Hãy tránh xa các nguồn thông tin không chính thống, không rõ nguồn gốc, hoặc có dấu hiệu sai lệch để đảm bảo bạn nhận được thông tin chính xác và đáng tin cậy nhất. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại liên hệ trực tiếp với cơ quan BHXH địa phương để được tư vấn và giải đáp.