Giới Thiệu

Từ ngày 1/1/2026, hệ thống kế toán và thuế Việt Nam sẽ có những thay đổi đáng kể. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC, các quy định mới này nhằm đơn giản hóa thủ tục, thúc đẩy chuyển đổi số và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ lẻ. Đặc biệt, các hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm cần đặc biệt lưu ý, vì những thay đổi này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của họ. Bạn đã sẵn sàng để tìm hiểu những thay đổi này chưa?

Đừng lo lắng nếu bạn cảm thấy bối rối. Cú Thông Thái sẽ giúp bạn nắm bắt những thông tin quan trọng nhất một cách dễ dàng và nhanh chóng. Chúng ta sẽ cùng nhau khám phá 3 thay đổi lớn nhất mà bạn cần biết để đảm bảo tuân thủ pháp luật và tối ưu hóa chi phí thuế cho doanh nghiệp của mình. Hãy bắt đầu ngay!

Thay Đổi 1: Phân Loại Hộ Kinh Doanh và Mức Thuế

Theo quy định mới, hộ kinh doanh sẽ được phân loại thành 3 nhóm dựa trên doanh thu, mỗi nhóm có những quy định về thuế khác nhau. Điều này nhằm tạo ra một hệ thống thuế công bằng hơn, phù hợp với quy mô và khả năng của từng hộ kinh doanh. Vậy, hộ kinh doanh của bạn thuộc nhóm nào?

Việc phân loại này không chỉ ảnh hưởng đến mức thuế phải nộp mà còn tác động đến các thủ tục kế toán và báo cáo thuế. Ví dụ, một hộ kinh doanh nhỏ với doanh thu khiêm tốn sẽ không cần phải thực hiện các quy trình phức tạp như một doanh nghiệp lớn, giảm bớt gánh nặng hành chính và chi phí tuân thủ. Ngược lại, các hộ kinh doanh có doanh thu lớn hơn sẽ phải tuân thủ các quy định chặt chẽ hơn để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong việc đóng góp vào ngân sách nhà nước.

Để xác định chính xác nhóm của mình, các hộ kinh doanh cần theo dõi sát sao doanh thu hàng năm và so sánh với các ngưỡng quy định trong Thông tư 99/2025/TT-BTC. Doanh thu được tính dựa trên tổng số tiền thu được từ việc bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trong năm tài chính, bao gồm cả doanh thu từ các hoạt động kinh doanh phụ trợ. Điều quan trọng là phải ghi chép đầy đủ và chính xác tất cả các giao dịch để có thể xác định doanh thu một cách chính xác nhất.

Nhóm 1: Doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm

Đây là nhóm có quy định đơn giản nhất. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, hộ kinh doanh thuộc nhóm này sẽ được miễn thuế GTGT và TNCN. Họ chỉ cần kê khai thuế 1-2 lần/năm và không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng hành chính cho các hộ kinh doanh nhỏ.

Việc miễn thuế GTGT và TNCN là một sự hỗ trợ đáng kể cho các hộ kinh doanh nhỏ, giúp họ có thêm nguồn vốn để tái đầu tư và phát triển kinh doanh. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là họ hoàn toàn không phải thực hiện bất kỳ thủ tục kế toán nào. Họ vẫn cần phải ghi chép lại các giao dịch mua bán hàng hóa, dịch vụ để có thể chứng minh doanh thu của mình khi cần thiết. Mặc dù không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử, nhưng việc sử dụng hóa đơn giấy vẫn cần phải tuân thủ các quy định về nội dung và hình thức.

Ví dụ, một quán ăn nhỏ với doanh thu hàng năm dưới 500 triệu đồng sẽ thuộc nhóm này và được miễn thuế. Tuy nhiên, chủ quán vẫn cần phải ghi chép lại doanh thu hàng ngày và lưu giữ các hóa đơn mua hàng để có thể cung cấp cho cơ quan thuế khi được yêu cầu.

Nhóm 2: Doanh thu từ 500 triệu đến 3 tỷ đồng/năm

Hộ kinh doanh thuộc nhóm này sẽ phải tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu. Họ cần kê khai thuế theo quý và bắt buộc phải có tài khoản ngân hàng riêng. Ngoài ra, nếu bán lẻ trực tiếp, họ phải sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền. Theo FastCA, thuế TNCN nhóm 2 tính 17% trên thu nhập chịu thuế.

Việc tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu giúp đơn giản hóa việc tính toán thuế, nhưng đồng thời cũng đòi hỏi các hộ kinh doanh phải theo dõi sát sao doanh thu của mình. Việc kê khai thuế theo quý giúp cơ quan thuế có thể thu thập thông tin thường xuyên hơn và phát hiện sớm các trường hợp gian lận thuế. Việc bắt buộc phải có tài khoản ngân hàng riêng giúp tăng cường tính minh bạch trong các giao dịch tài chính và giúp cơ quan thuế dễ dàng kiểm soát dòng tiền của hộ kinh doanh.

Việc sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền khi bán lẻ trực tiếp là một bước tiến quan trọng trong việc chuyển đổi số hoạt động kinh doanh. Nó giúp giảm thiểu tình trạng sử dụng hóa đơn giả, hóa đơn khống và tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý và kiểm soát thuế.

Ví dụ, một cửa hàng tạp hóa với doanh thu hàng năm từ 600 triệu đến 2 tỷ đồng sẽ thuộc nhóm này. Chủ cửa hàng sẽ phải tính thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu, kê khai thuế theo quý và sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền khi bán hàng trực tiếp cho khách hàng.

Nhóm 3: Doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm

Đây là nhóm chịu nhiều thay đổi nhất. Hộ kinh doanh thuộc nhóm này sẽ áp dụng chế độ kế toán tương tự như doanh nghiệp. Họ được khấu trừ GTGT đầu vào và phải kê khai thuế theo tháng nếu doanh thu trên 50 tỷ đồng/năm. Điều này đòi hỏi họ phải có hệ thống kế toán chuyên nghiệp và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về thuế.

Việc áp dụng chế độ kế toán tương tự như doanh nghiệp giúp tạo ra sự công bằng trong việc đóng thuế giữa các hộ kinh doanh lớn và các doanh nghiệp. Việc được khấu trừ GTGT đầu vào giúp giảm bớt gánh nặng thuế cho các hộ kinh doanh này và khuyến khích họ đầu tư vào các hoạt động sản xuất kinh doanh. Việc kê khai thuế theo tháng đối với các hộ kinh doanh có doanh thu trên 50 tỷ đồng/năm giúp cơ quan thuế có thể kiểm soát chặt chẽ hơn hoạt động kinh doanh của họ và đảm bảo thu đúng, thu đủ thuế.

Để đáp ứng yêu cầu này, các hộ kinh doanh thuộc nhóm 3 cần phải đầu tư vào hệ thống kế toán chuyên nghiệp và đào tạo nhân viên kế toán có trình độ chuyên môn cao. Họ cũng cần phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về chứng từ kế toán, sổ sách kế toán và báo cáo tài chính.

Ví dụ, một nhà hàng lớn với doanh thu hàng năm trên 5 tỷ đồng sẽ thuộc nhóm này. Chủ nhà hàng sẽ phải áp dụng chế độ kế toán tương tự như doanh nghiệp, được khấu trừ GTGT đầu vào và có thể phải kê khai thuế theo tháng nếu doanh thu vượt quá 50 tỷ đồng/năm.

Thay Đổi 2: Hóa Đơn Điện Tử Bắt Buộc

Một trong những thay đổi quan trọng nhất là việc bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử đối với nhiều hộ kinh doanh. Theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP và Thông tư 18/2026/TT-BTC, quy định này nhằm tăng cường minh bạch và kiểm soát thuế, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho chuyển đổi số trong hoạt động kinh doanh.

Việc bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử không chỉ giúp cơ quan thuế dễ dàng hơn trong việc quản lý và kiểm soát thuế, mà còn mang lại nhiều lợi ích cho chính các hộ kinh doanh. Hóa đơn điện tử giúp giảm thiểu chi phí in ấn, lưu trữ và vận chuyển hóa đơn. Nó cũng giúp tăng cường tính bảo mật và giảm thiểu rủi ro mất mát, hư hỏng hóa đơn. Ngoài ra, hóa đơn điện tử còn giúp đơn giản hóa quy trình kê khai và nộp thuế, tiết kiệm thời gian và công sức cho các hộ kinh doanh.

Tuy nhiên, việc chuyển đổi sang sử dụng hóa đơn điện tử cũng đòi hỏi các hộ kinh doanh phải đầu tư vào phần mềm, thiết bị và đào tạo nhân viên. Họ cũng cần phải tìm hiểu kỹ các quy định về hóa đơn điện tử để đảm bảo tuân thủ đúng pháp luật. Cơ quan thuế đã có những chương trình hỗ trợ và hướng dẫn các hộ kinh doanh trong quá trình chuyển đổi này, bao gồm cả việc cung cấp phần mềm hóa đơn điện tử miễn phí và tổ chức các khóa đào tạo về hóa đơn điện tử.

Lợi ích và thách thức của hóa đơn điện tử

Việc triển khai hóa đơn điện tử mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho hộ kinh doanh.

• Lợi ích:
  • Tiết kiệm chi phí in ấn, lưu trữ, vận chuyển hóa đơn.
  • Giảm thiểu rủi ro mất mát, hư hỏng hóa đơn.
  • Đơn giản hóa quy trình kê khai, nộp thuế.
  • Tăng cường tính bảo mật.
  • Thúc đẩy chuyển đổi số.
• Thách thức:
  • Đầu tư vào phần mềm, thiết bị.
  • Đào tạo nhân viên.
  • Tuân thủ các quy định về hóa đơn điện tử.
  • Khả năng tương thích với các hệ thống khác.

Các loại hóa đơn điện tử phổ biến

Hiện nay có nhiều loại hóa đơn điện tử khác nhau, mỗi loại có những đặc điểm và ưu nhược điểm riêng. Các hộ kinh doanh cần tìm hiểu kỹ để lựa chọn loại hóa đơn phù hợp với nhu cầu và khả năng của mình.

• Hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế: Loại hóa đơn này được cấp mã bởi cơ quan thuế trước khi sử dụng.
• Hóa đơn điện tử không có mã của cơ quan thuế: Loại hóa đơn này do hộ kinh doanh tự tạo và không cần phải được cấp mã bởi cơ quan thuế.
• Hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền: Loại hóa đơn này được khởi tạo trực tiếp từ máy tính tiền và được sử dụng phổ biến trong các cửa hàng bán lẻ, nhà hàng,...

Thay Đổi 3: Thay Đổi về Chứng Từ Kế Toán

Bên cạnh việc phân loại hộ kinh doanh và sử dụng hóa đơn điện tử, Thông tư 99/2025/TT-BTC cũng có những thay đổi đáng kể về chứng từ kế toán. Chứng từ kế toán là cơ sở để ghi chép các nghiệp vụ kinh tế phát sinh và lập báo cáo tài chính. Do đó, việc hiểu rõ và tuân thủ các quy định về chứng từ kế toán là vô cùng quan trọng.

Một trong những thay đổi quan trọng nhất là việc mở rộng danh mục các loại chứng từ kế toán được chấp nhận. Theo quy định mới, các hộ kinh doanh có thể sử dụng các loại chứng từ điện tử như hóa đơn điện tử, phiếu thu điện tử, phiếu chi điện tử,... Điều này giúp giảm thiểu chi phí in ấn và lưu trữ chứng từ, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý và kiểm soát thông tin kế toán.

Ngoài ra, Thông tư 99/2025/TT-BTC cũng có những quy định cụ thể hơn về nội dung và hình thức của các loại chứng từ kế toán. Các hộ kinh doanh cần phải đảm bảo rằng tất cả các chứng từ kế toán đều có đầy đủ các thông tin cần thiết, như tên và địa chỉ của người bán, người mua, ngày tháng lập chứng từ, nội dung nghiệp vụ kinh tế, số lượng, đơn giá, thành tiền,... Đồng thời, các chứng từ kế toán cũng phải được lập theo đúng hình thức quy định để đảm bảo tính hợp lệ và hợp pháp.

Việc tuân thủ các quy định về chứng từ kế toán không chỉ giúp các hộ kinh doanh tránh được các rủi ro về thuế, mà còn giúp họ quản lý hoạt động kinh doanh một cách hiệu quả hơn. Các chứng từ kế toán cung cấp thông tin quan trọng về tình hình tài chính và hoạt động kinh doanh của hộ kinh doanh, giúp chủ hộ đưa ra các quyết định kinh doanh đúng đắn và kịp thời.

Các loại chứng từ kế toán cần thiết

Để đảm bảo tuân thủ các quy định về kế toán, hộ kinh doanh cần lưu trữ và quản lý các loại chứng từ sau:

• Hóa đơn: Hóa đơn đầu vào (mua hàng hóa, dịch vụ) và hóa đơn đầu ra (bán hàng hóa, dịch vụ).
• Phiếu thu: Chứng từ ghi nhận các khoản tiền thu vào.
• Phiếu chi: Chứng từ ghi nhận các khoản tiền chi ra.
• Giấy báo Nợ/Có của ngân hàng: Chứng từ giao dịch với ngân hàng.
• Hợp đồng: Các hợp đồng kinh tế phát sinh trong quá trình kinh doanh.
• Các chứng từ khác: Tùy thuộc vào đặc thù kinh doanh, có thể phát sinh các loại chứng từ khác như biên bản kiểm kê, phiếu nhập kho, phiếu xuất kho,...

Lưu ý khi lập và lưu trữ chứng từ kế toán

Để đảm bảo tính hợp lệ và hợp pháp của chứng từ kế toán, hộ kinh doanh cần lưu ý:

• Lập chứng từ kịp thời: Ngay sau khi nghiệp vụ kinh tế phát sinh.
• Ghi đầy đủ thông tin: Đảm bảo tất cả các thông tin cần thiết đều được ghi đầy đủ và chính xác.
• Sắp xếp và lưu trữ khoa học: Để dễ dàng tìm kiếm và kiểm tra khi cần thiết.
• Lưu trữ đúng thời hạn: Theo quy định của pháp luật.
• Bảo quản cẩn thận: Tránh mất mát, hư hỏng.