⏱️ 13 phút đọc · 2487 từ

Giới Thiệu

Năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt lớn cho giới kế toán và doanh nghiệp Việt Nam. Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC sau hơn một thập kỷ. Đây không chỉ là một sự thay đổi nhỏ, mà là một cuộc cách mạng toàn diện, tác động sâu sắc đến hệ thống tài khoản, quy trình báo cáo và quản trị nội bộ của mọi doanh nghiệp. Thông tư mới này không chỉ đơn thuần cập nhật các quy định lỗi thời, mà còn mang đến một luồng gió mới, trao quyền chủ động và linh hoạt hơn cho doanh nghiệp trong công tác kế toán, đồng thời đặt ra những thách thức mới về năng lực và sự am hiểu chuyên sâu.

Đồng thời, Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 cũng mang đến tin vui cho người nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) với việc nâng mức giảm trừ gia cảnh. Đây là một động thái thiết thực nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính cho người lao động trong bối cảnh kinh tế có nhiều biến động. Tuy nhiên, việc áp dụng mức giảm trừ mới này đòi hỏi doanh nghiệp phải cập nhật kịp thời các quy định và điều chỉnh hệ thống tính lương, khấu trừ thuế cho phù hợp. Nếu không cập nhật kịp thời, doanh nghiệp có thể gặp rủi ro pháp lý, bỏ lỡ cơ hội tiết kiệm thuế. Đừng lo, Cú Kiểm Toán sẽ giúp bạn "soi" kỹ từng thay đổi!

Để giúp bạn hình dung rõ hơn về tầm quan trọng của những thay đổi này, hãy tưởng tượng một doanh nghiệp sản xuất nhỏ, chuyên cung cấp các sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Trước đây, họ phải tuân thủ theo các mẫu chứng từ cứng nhắc do Nhà nước quy định, đôi khi không phù hợp với quy trình sản xuất và kinh doanh đặc thù của mình. Giờ đây, với quyền tự thiết kế chứng từ, họ có thể tạo ra các mẫu chứng từ riêng, phản ánh chính xác và đầy đủ thông tin về nguyên vật liệu, công đoạn sản xuất, chi phí nhân công... Điều này không chỉ giúp họ quản lý chi phí hiệu quả hơn, mà còn cung cấp dữ liệu quan trọng để đưa ra các quyết định kinh doanh sáng suốt.

Tự Thiết Kế Chứng Từ: Quyền Lợi Mới Của Doanh Nghiệp

Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp giờ đây có quyền tự thiết kế mẫu chứng từ và sổ kế toán. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng đây là một thay đổi mang tính đột phá, trao quyền chủ động hơn cho doanh nghiệp trong công tác kế toán. Thay vì phải sử dụng các mẫu chứng từ sẵn có do Nhà nước ban hành, đôi khi không phù hợp với đặc thù của ngành nghề kinh doanh hoặc quy trình nội bộ, doanh nghiệp giờ đây có thể tự do sáng tạo ra các mẫu chứng từ riêng, đáp ứng tốt hơn nhu cầu quản lý và báo cáo của mình. Quyền tự chủ này không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí, mà còn tạo điều kiện để họ xây dựng một hệ thống kế toán linh hoạt, hiệu quả và phù hợp với chiến lược phát triển dài hạn.

Tuy nhiên, quyền tự do này đi kèm với trách nhiệm. Doanh nghiệp phải đảm bảo tuân thủ Luật Kế toán và ban hành Quy chế hạch toán kế toán chi tiết. Quy chế này phải được xây dựng phù hợp với đặc điểm hoạt động, quy mô và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp. Đây là một văn bản pháp lý quan trọng, quy định rõ các nguyên tắc, quy trình và trách nhiệm liên quan đến công tác kế toán của doanh nghiệp. Nó không chỉ giúp đảm bảo tính chính xác, minh bạch và tuân thủ pháp luật trong hoạt động kế toán, mà còn là cơ sở để giải quyết các tranh chấp và rủi ro có thể xảy ra. Đừng quên, chứng từ tự thiết kế vẫn phải đảm bảo đầy đủ các yếu tố bắt buộc theo quy định. Các yếu tố này bao gồm: tên chứng từ, số hiệu, ngày tháng lập, tên đơn vị lập và nhận chứng từ, nội dung nghiệp vụ kinh tế phát sinh, chữ ký của các bên liên quan, và các thông tin khác theo quy định của pháp luật.

Những yếu tố cần có trong Quy chế hạch toán kế toán

Quy chế hạch toán kế toán là xương sống của hệ thống kế toán nội bộ doanh nghiệp. Một quy chế được xây dựng tốt sẽ đảm bảo tính thống nhất, minh bạch và hiệu quả trong công tác kế toán. Dưới đây là một số yếu tố quan trọng cần có trong quy chế này:

• Mục đích và phạm vi điều chỉnh: Nêu rõ mục tiêu của quy chế, đối tượng áp dụng và các hoạt động kế toán được điều chỉnh.

• Nguyên tắc kế toán áp dụng: Xác định các nguyên tắc kế toán cơ bản (ví dụ: giá gốc, phù hợp, thận trọng...) mà doanh nghiệp tuân thủ.

• Hệ thống tài khoản sử dụng: Liệt kê danh sách các tài khoản kế toán mà doanh nghiệp sử dụng, bao gồm cả tài khoản cấp 1, cấp 2 và cấp 3 (nếu có).

• Quy trình luân chuyển chứng từ: Mô tả chi tiết quy trình lập, kiểm tra, phê duyệt và lưu trữ chứng từ kế toán.

• Quy định về phân công trách nhiệm: Xác định rõ trách nhiệm của từng bộ phận và cá nhân liên quan đến công tác kế toán.

• Chế độ báo cáo: Quy định về tần suất, hình thức và nội dung của các báo cáo kế toán mà doanh nghiệp phải lập.

• Kiểm soát nội bộ: Thiết lập các biện pháp kiểm soát nhằm đảm bảo tính chính xác, trung thực và an toàn của dữ liệu kế toán.

Phân cấp quản lý và phê duyệt chứng từ tự thiết kế

Để đảm bảo tính hợp lệ và chính xác của chứng từ tự thiết kế, doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống phân cấp quản lý và phê duyệt chặt chẽ. Hệ thống này cần quy định rõ ai là người có thẩm quyền lập, kiểm tra, phê duyệt và ký chứng từ, cũng như các điều kiện và thủ tục phê duyệt. Ví dụ:

• Nhân viên kế toán: Chịu trách nhiệm lập chứng từ ban đầu, thu thập các chứng từ gốc và kiểm tra tính hợp lệ của thông tin.

• Kế toán trưởng: Kiểm tra lại chứng từ, đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật và quy chế nội bộ, sau đó trình lên cấp quản lý cao hơn để phê duyệt.

• Giám đốc tài chính (CFO): Phê duyệt các chứng từ có giá trị lớn hoặc liên quan đến các nghiệp vụ quan trọng.

• Tổng giám đốc (CEO): Phê duyệt các chứng từ có ảnh hưởng lớn đến tình hình tài chính của doanh nghiệp.

Việc phân cấp quản lý và phê duyệt chứng từ cần được thực hiện một cách rõ ràng và minh bạch, đảm bảo rằng mọi chứng từ đều được kiểm soát chặt chẽ trước khi được sử dụng để ghi sổ kế toán.

Lưu ý khi tự thiết kế chứng từ

Tự thiết kế chứng từ mang lại sự linh hoạt, nhưng cũng đòi hỏi sự cẩn trọng. Doanh nghiệp cần:

• Xác định rõ nhu cầu quản lý: Chứng từ cần cung cấp thông tin gì để phục vụ việc ra quyết định? Việc này đòi hỏi doanh nghiệp phải phân tích kỹ lưỡng quy trình hoạt động, xác định các thông tin cần thiết cho việc quản lý chi phí, doanh thu, hàng tồn kho... từ đó thiết kế các mẫu chứng từ phù hợp.

• Tuân thủ Luật Kế toán: Đảm bảo chứng từ có đầy đủ các yếu tố bắt buộc (số hiệu, ngày tháng, tên đơn vị, nội dung kinh tế...). Việc này không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn giúp đảm bảo tính chính xác và đầy đủ của thông tin, tránh gây ra sai sót trong quá trình hạch toán và báo cáo.

• Ban hành quy chế hạch toán chi tiết: Quy định rõ quy trình lập, luân chuyển, kiểm soát chứng từ. Quy chế này cần được xây dựng một cách chi tiết và cụ thể, bao gồm cả các quy định về trách nhiệm của từng bộ phận và cá nhân liên quan, cũng như các biện pháp kiểm soát nhằm đảm bảo tính chính xác và an toàn của dữ liệu.

🦉 Cú Thông Thái nhận xét: Đừng biến quyền tự do thành sự hỗn loạn. Thiết kế chứng từ thông minh giúp doanh nghiệp quản lý hiệu quả hơn, chứ không phải tạo thêm gánh nặng. Hãy tận dụng tối đa lợi thế của việc tự thiết kế chứng từ để xây dựng một hệ thống kế toán mạnh mẽ, linh hoạt và phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp mình.

Những Thay Đổi Quan Trọng Trong Hệ Thống Tài Khoản

Thông tư 99/2025/TT-BTC cũng thực hiện nhiều điều chỉnh đối với hệ thống tài khoản cấp 2. Một số tài khoản bị loại bỏ, một số khác được bổ sung, và nhiều tài khoản được đổi tên để phản ánh chính xác hơn bản chất giao dịch. Những thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến cách hạch toán kế toán, mà còn tác động đến việc lập và trình bày báo cáo tài chính. Doanh nghiệp cần nắm vững những thay đổi này để đảm bảo tính chính xác và tuân thủ pháp luật trong công tác kế toán.

Ví dụ, các tài khoản như TK161 (Chi sự nghiệp), TK441 (Quỹ đầu tư phát triển), TK611 (Mua hàng), TK631 (Giá thành sản xuất) không còn được sử dụng. Thay vào đó, các tài khoản mới như TK215 (Bất động sản đầu tư nắm giữ chờ tăng giá) được bổ sung để phản ánh sự phát triển của thị trường bất động sản và nhu cầu quản lý thông tin chi tiết hơn. Đồng thời, nhiều tài khoản cũng được đổi tên để phản ánh chính xác hơn bản chất của giao dịch. Ví dụ, TK131 (Phải thu của khách hàng) có thể được đổi thành TK1311 (Phải thu của khách hàng trong nước) và TK1312 (Phải thu của khách hàng nước ngoài) để phân biệt rõ hơn các khoản phải thu theo khu vực địa lý.

Bảng so sánh một số thay đổi trong hệ thống tài khoản

Để giúp bạn dễ dàng hình dung những thay đổi trong hệ thống tài khoản, dưới đây là bảng so sánh một số tài khoản bị loại bỏ, bổ sung và đổi tên:

Loại thay đổi	Tài khoản cũ	Tài khoản mới	Ghi chú
Loại bỏ	TK161 (Chi sự nghiệp)	-	Do không còn phù hợp với thực tế
Loại bỏ	TK441 (Quỹ đầu tư phát triển)	-	Do không còn phù hợp với thực tế
Bổ sung	-	TK215 (Bất động sản đầu tư nắm giữ chờ tăng giá)	Phản ánh sự phát triển của thị trường BĐS
Đổi tên	TK131 (Phải thu của khách hàng)	TK1311 (Phải thu của khách hàng trong nước) & TK1312 (Phải thu của khách hàng nước ngoài)	Phân biệt theo khu vực địa lý

Ảnh hưởng của thay đổi hệ thống tài khoản đến báo cáo tài chính

Việc thay đổi hệ thống tài khoản không chỉ ảnh hưởng đến quá trình hạch toán kế toán, mà còn tác động trực tiếp đến việc lập và trình bày báo cáo tài chính. Doanh nghiệp cần điều chỉnh lại cấu trúc và nội dung của các báo cáo tài chính để phản ánh đúng bản chất của các giao dịch kinh tế phát sinh. Ví dụ:

• Bảng cân đối kế toán: Cần điều chỉnh lại các chỉ tiêu liên quan đến tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu để phù hợp với hệ thống tài khoản mới.

• Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh: Cần điều chỉnh lại các chỉ tiêu liên quan đến doanh thu, chi phí và lợi nhuận để phản ánh đúng kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

• Báo cáo lưu chuyển tiền tệ: Cần điều chỉnh lại các chỉ tiêu liên quan đến dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, hoạt động đầu tư và hoạt động tài chính để phản ánh đúng tình hình lưu chuyển tiền tệ của doanh nghiệp.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần chú ý đến việc trình bày thông tin thuyết minh báo cáo tài chính, giải thích rõ những thay đổi trong hệ thống tài khoản và ảnh hưởng của chúng đến báo cáo tài chính.

Nghị Quyết 110/2025/UBTVQH15: Tin Vui Cho Người Nộp Thuế TNCN

Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 mang đến một thay đổi đáng chú ý khác: nâng mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế TNCN. Điều này đồng nghĩa với việc người lao động sẽ được giảm bớt gánh nặng thuế, tăng thu nhập ròng và cải thiện đời sống. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần cập nhật kịp thời những thay đổi này để tính toán và khấu trừ thuế TNCN một cách chính xác, tránh sai sót và rủi ro pháp lý.

Việc nâng mức giảm trừ gia cảnh sẽ có tác động trực tiếp đến việc tính thuế TNCN của người lao động. Cụ thể, thu nhập chịu thuế sẽ giảm đi, dẫn đến số thuế phải nộp cũng giảm theo. Điều này không chỉ mang lại lợi ích cho người lao động, mà còn giúp kích cầu tiêu dùng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần phải điều chỉnh lại hệ thống tính lương và khấu trừ thuế để áp dụng mức giảm trừ mới một cách chính xác và hiệu quả. Nếu không, doanh nghiệp có thể bị phạt do tính sai thuế hoặc nộp chậm thuế.

Kết luận

Năm 2026 hứa hẹn mang đến nhiều thay đổi lớn trong lĩnh vực kế toán và thuế. Thông tư 99/2025/TT-BTC và Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 sẽ tác động sâu sắc đến hoạt động của mọi doanh nghiệp. Việc cập nhật kiến thức và chuẩn bị kỹ lưỡng là chìa khóa để vượt qua thách thức và tận dụng cơ hội. Hãy luôn đồng hành cùng Cú Kiểm Toán để đón đầu những thay đổi và thành công trong tương lai!

🎯 Key Takeaways

Thông tư 99/2025/TT-BTC cho phép doanh nghiệp tự thiết kế chứng từ và sổ kế toán.

Doanh nghiệp cần ban hành Quy chế hạch toán kế toán chi tiết để đảm bảo tuân thủ pháp luật.

Hệ thống tài khoản cấp 2 có nhiều thay đổi, bao gồm loại bỏ, bổ sung và đổi tên tài khoản.

Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 nâng mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế TNCN.

Doanh nghiệp cần cập nhật kiến thức và chuẩn bị kỹ lưỡng để thích ứng với những thay đổi này.

🧮 Cú Kiểm Toán khuyên

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn

📋 Ví Dụ Thực Tế

Nguyễn Văn A, 35 tuổi, Kế toán trưởng ở Hà Nội.

💰 Thu nhập: 30 triệu/tháng · Doanh nghiệp của anh A đang gặp khó khăn trong việc quản lý chi phí sản xuất do sử dụng các mẫu chứng từ không phù hợp. Anh A cũng lo lắng về việc cập nhật các thay đổi trong hệ thống tài khoản.

Sau khi tìm hiểu về Thông tư 99/2025/TT-BTC, anh A quyết định tự thiết kế lại hệ thống chứng từ và sổ kế toán cho doanh nghiệp. Anh cũng tham gia các khóa đào tạo về kế toán mới để cập nhật kiến thức. Nhờ đó, doanh nghiệp của anh A đã quản lý chi phí hiệu quả hơn và tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật.

🧮 Tính Thuế TNCN Ngay — 30 Giây

Miễn phí · Không cần đăng ký · Kết quả trong 30 giây

❓ Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ)

❓ Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ khi nào?

Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.

❓ Doanh nghiệp có bắt buộc phải tự thiết kế chứng từ không?

Không, doanh nghiệp có quyền lựa chọn tự thiết kế chứng từ hoặc sử dụng các mẫu chứng từ do Nhà nước ban hành.

❓ Quy chế hạch toán kế toán chi tiết cần có những nội dung gì?

Quy chế hạch toán kế toán chi tiết cần quy định rõ các nguyên tắc, quy trình và trách nhiệm liên quan đến công tác kế toán của doanh nghiệp.

❓ Mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế TNCN được nâng lên bao nhiêu?

Vui lòng tham khảo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 để biết thông tin chi tiết về mức giảm trừ gia cảnh mới.