Luật 109/2025/QH15 là luật sửa đổi thuế thu nhập cá nhân áp dụng từ 01/07/2026, nâng ngưỡng chịu thuế thu nhập từ thừa kế, quà tặng lên 20 triệu đồng/lần phát sinh và mở rộng phạm vi tài sản chịu thuế bao gồm tài sản số, vàng miếng, biển số xe trúng đấu giá. Thuế suất vẫn giữ 10% trên phần vượt ngưỡng.

Cú Kiểm Toán soi kỹ từng con số, đảm bảo bạn không bỏ lỡ bất kỳ thay đổi nào. Luật Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) sửa đổi, mà cụ thể là Luật 109/2025/QH15, sắp có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, mang đến những thay đổi đáng chú ý về cách đánh thuế thu nhập từ thừa kế và quà tặng. Đây là lần điều chỉnh lớn đầu tiên kể từ Thông tư 111/2013/TT-BTC, tạo ra một khung pháp lý thuế mới cho người dân Việt Nam, đặc biệt là những người sở hữu tài sản lớn tại các đô thị như TP.HCM, Hà Nội.

Trước đây, theo quy định cũ, mọi khoản thu nhập từ thừa kế hoặc quà tặng đều phải chịu thuế suất cố định là 10% trên phần giá trị vượt quá 10 triệu đồng cho mỗi lần phát sinh. Điều này có nghĩa là, nếu bạn nhận thừa kế 100 triệu đồng, bạn sẽ phải nộp thuế 10% trên 90 triệu đồng còn lại, tương đương 9 triệu đồng. Quy định này, dù đã tồn tại, nhưng chưa thực sự phản ánh hết sự đa dạng của các loại tài sản và hình thức chuyển giao trong xã hội hiện đại.

1. Thay Đổi Trọng Tâm Của Luật 109/2025/QH15 Về Thuế Thừa Kế, Quà Tặng

Luật 109/2025/QH15 vẫn giữ nguyên bản chất cốt lõi: coi thu nhập từ thừa kế, quà tặng là một dạng thu nhập khác và áp dụng thuế suất 10%. Tuy nhiên, điểm thay đổi then chốt nằm ở việc nâng ngưỡng chịu thuế. Cụ thể, ngưỡng tính thuế cho thu nhập từ thừa kế và quà tặng đã được nâng gấp đôi, từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng cho mỗi lần phát sinh. Thuế suất 10% chỉ áp dụng cho phần giá trị vượt quá 20 triệu đồng này.

Nghiên cứu của chuyên gia Cú Kiểm Toán tại Cú Kiểm Toán cho thấy.

Điều này có nghĩa là, với cùng số tiền 100 triệu đồng nhận thừa kế, theo luật mới, bạn chỉ phải chịu thuế trên phần vượt 20 triệu, tức là 80 triệu đồng, tương đương 8 triệu đồng. Con số này giảm đi 1 triệu đồng so với luật cũ, cho thấy chủ trương giảm gánh nặng thuế cho các giao dịch nhỏ và cá nhân có tài sản không quá lớn. Đây là một động thái được nhiều chuyên gia đánh giá là phù hợp với tình hình kinh tế hiện tại và mức sống của người dân.

1.1. Ngưỡng Chịu Thuế Mới: 20 Triệu Đồng — Tác Động Trực Tiếp Đến Ai?

Việc nâng ngưỡng chịu thuế lên 20 triệu đồng/lần phát sinh có tác động rõ rệt đến các giao dịch thừa kế, quà tặng có giá trị trung bình. Trước đây, một khoản quà tặng 15 triệu đồng đã phải chịu thuế trên 5 triệu đồng. Nay, với cùng khoản quà tặng đó, người nhận sẽ hoàn toàn được miễn thuế. Điều này giảm thiểu thủ tục hành chính và gánh nặng tài chính cho hàng triệu giao dịch nhỏ lẻ trong xã hội.

Tuy nhiên, đối với các giao dịch có giá trị lớn hơn 20 triệu đồng, mặc dù ngưỡng miễn trừ tăng, nhưng tổng số thuế phải nộp vẫn có thể đáng kể. Ví dụ, nếu bạn nhận thừa kế 500 triệu đồng, theo luật cũ, bạn nộp thuế trên 490 triệu đồng (49 triệu đồng). Theo luật mới, bạn nộp thuế trên 480 triệu đồng (48 triệu đồng). Mức giảm chỉ là 1 triệu đồng, không đáng kể so với tổng giá trị tài sản. Điều này nhấn mạnh rằng việc lập kế hoạch thuế vẫn là tối quan trọng cho các tài sản có giá trị cao.

1.2. Mở Rộng Phạm Vi Tài Sản Chịu Thuế: Không Chỉ Bất Động Sản!

Luật 109/2025 không chỉ dừng lại ở việc điều chỉnh ngưỡng. Phạm vi tài sản chịu thuế cũng được mở rộng đáng kể. Ngoài các tài sản truyền thống như bất động sản, tiền mặt, cổ phần, quyền tài sản, giờ đây, các loại tài sản mới nổi như tài sản số (ví dụ: tiền điện tử, NFT), vàng miếng, và đặc biệt là biển số xe trúng đấu giá cũng có thể thuộc diện chịu thuế khi nhận thừa kế hoặc quà tặng. Điều này đặt ra yêu cầu mới cho việc quản lý và kê khai tài sản, đặc biệt với những người đang đầu tư vào các kênh này.

Việc đưa tài sản số vào diện chịu thuế là một bước đi kịp thời của cơ quan quản lý thuế, nhằm bắt kịp với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế số. Giá trị của các tài sản số có thể biến động rất lớn, và việc xác định giá trị tại thời điểm phát sinh thừa kế hay quà tặng sẽ là một thách thức lớn. Tương tự, vàng miếng và biển số xe trúng đấu giá, vốn có giá trị cao và tính thanh khoản tốt, cũng cần được kê khai minh bạch để đảm bảo tuân thủ.

2. So Sánh Quy Định Thuế Thừa Kế, Quà Tặng: Trước Và Sau 01/07/2026

Để dễ hình dung, Cú Kiểm Toán đã tổng hợp bảng so sánh chi tiết giữa quy định cũ và Luật 109/2025/QH15:

Cơ chế miễn trừ nội bộ gia đình (vợ chồng, cha mẹ ruột – con đẻ, con nuôi; cha mẹ chồng/vợ – con dâu/rể; ông bà – cháu; anh chị em ruột) vẫn được duy trì, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển giao tài sản trong phạm vi gia đình gần mà không phát sinh nghĩa vụ thuế. Đây là điểm nhất quán trong chính sách thuế của Việt Nam, thể hiện sự ưu tiên cho các mối quan hệ huyết thống và hôn nhân. Tuy nhiên, việc xác định giá trị tài sản và chứng minh nguồn gốc tài sản sẽ trở nên quan trọng hơn bao giờ hết để đảm bảo tuân thủ đúng quy định, tránh những tranh chấp về sau.

3. Kế Hoạch Thuế Thông Minh: Tối Ưu Với Luật 109/2025/QH15

Việc hiểu rõ những thay đổi này là bước đầu tiên để cá nhân và doanh nghiệp có thể lập kế hoạch tài chính và thuế một cách hiệu quả. Với ngưỡng chịu thuế tăng gấp đôi, nhiều giao dịch tặng cho nhỏ lẻ trong gia đình sẽ không còn bị ràng buộc bởi nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, đối với các khối tài sản lớn, việc lập kế hoạch thừa kế chi tiết, có sự tư vấn từ chuyên gia thuế, là điều vô cùng cần thiết để tránh những rủi ro không đáng có.

3.1. Xác Định Giá Trị Tài Sản: Chìa Khóa Quyết Định Nghĩa Vụ Thuế

Xác định đúng giá trị tài sản là bước quan trọng nhất. Với bất động sản, thường dựa trên bảng giá đất của UBND tỉnh, thành phố tại thời điểm chuyển giao. Đối với cổ phiếu, là giá đóng cửa trên sàn giao dịch. Tiền mặt thì rõ ràng. Nhưng với tài sản số, vàng miếng, hoặc biển số xe trúng đấu giá, việc định giá có thể phức tạp hơn. Luật sẽ cần các văn bản hướng dẫn chi tiết để tránh sự tùy tiện và đảm bảo công bằng. Ví dụ, giá vàng miếng có thể theo giá niêm yết của các tổ chức tín dụng tại thời điểm chuyển giao.

Người dân cần lưu giữ đầy đủ giấy tờ chứng minh nguồn gốc, giá trị tài sản để phục vụ việc kê khai thuế. Một chứng từ thiếu sót có thể dẫn đến việc cơ quan thuế tự xác định giá trị tài sản, thường là theo hướng có lợi cho ngân sách nhà nước, gây thiệt hại cho người nộp thuế.

3.2. Lập Kế Hoạch Thừa Kế Sớm: Tránh Rủi Ro Thuế Bất Ngờ

Đối với các tài sản có giá trị lớn, việc lập kế hoạch thừa kế sớm là không thể thiếu. Điều này bao gồm việc tham vấn luật sư, chuyên gia thuế để xây dựng di chúc, hợp đồng tặng cho phù hợp với quy định pháp luật và tối ưu hóa nghĩa vụ thuế. Chẳng hạn, thay vì tặng một lần toàn bộ tài sản có giá trị hàng chục tỷ đồng, có thể cân nhắc chia nhỏ thành nhiều lần tặng cho, hoặc thực hiện chuyển giao trong phạm vi đối tượng được miễn thuế (vợ chồng, con cái). Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc chia nhỏ cũng cần đảm bảo tính hợp lý và không bị coi là hành vi trốn thuế.

Một chiến lược khác là xem xét chuyển đổi loại hình tài sản trước khi thực hiện thừa kế/quà tặng, nếu có thể, để tận dụng các quy định thuế có lợi hơn. Ví dụ, nếu một tài sản có giá trị lớn nhưng thuộc diện khó định giá, việc chuyển đổi nó thành tiền mặt hoặc tài sản có giá trị rõ ràng hơn có thể giúp đơn giản hóa quá trình kê khai và tính thuế sau này.

4. Case Study Thực Tế: Luật 109/2025/QH15 Tác Động Thế Nào?

Hãy xem xét các trường hợp cụ thể để thấy rõ tác động của Luật 109/2025/QH15.

Ví dụ 1: Chị Lan nhận quà tặng từ người thân không thuộc diện miễn thuế

Chị Lan, 32 tuổi, là kế toán tại quận 7, TP.HCM, với thu nhập 18 triệu/tháng. Chị có một con 4 tuổi. Vừa qua, chị nhận được một khoản quà tặng bằng tiền mặt trị giá 30 triệu đồng từ một người bác họ ở nước ngoài để hỗ trợ mua sắm cho con. Chị Lan băn khoăn không biết mình có phải đóng thuế không, và nếu có thì bao nhiêu.

Trước khi Luật 109/2025 có hiệu lực, với 30 triệu đồng quà tặng, chị Lan sẽ phải đóng thuế trên 20 triệu đồng (30 triệu - 10 triệu ngưỡng cũ), tức là 2 triệu đồng tiền thuế (20 triệu * 10%).

Nhưng với Luật 109/2025/QH15, ngưỡng chịu thuế đã tăng lên 20 triệu đồng. Chị Lan quyết định truy cập công cụ tính thuế thu nhập từ thừa kế, quà tặng trên thue.cuthongthai.vn của Cú Thông Thái. Chị nhập giá trị quà tặng là 30.000.000 VNĐ. Kết quả hiển thị rõ ràng: Nghĩa vụ thuế của chị là 10% trên phần vượt 20 triệu đồng, tức là 10% của 10 triệu đồng (30 triệu - 20 triệu ngưỡng mới). Vậy, chị Lan chỉ phải nộp 1 triệu đồng tiền thuế. Chị Lan rất bất ngờ vì số tiền thuế giảm đi một nửa so với tính toán ban đầu của mình, giúp chị tiết kiệm được một khoản đáng kể để lo cho con.

Ví dụ 2: Anh Minh và tài sản số

Anh Minh, 45 tuổi, là chủ một cửa hàng kinh doanh phụ kiện điện thoại tại Cầu Giấy, Hà Nội. Thu nhập trung bình của anh khoảng 25 triệu/tháng. Anh có 2 con đang đi học. Ngoài công việc kinh doanh, anh Minh còn đầu tư vào một số tài sản số (crypto) từ vài năm trước. Gần đây, anh Minh được người bạn thân tặng một lượng tài sản số có giá trị tương đương 50 triệu đồng trên thị trường. Anh Minh lo lắng vì chưa bao giờ nghĩ tài sản số cũng phải chịu thuế.

Theo Luật cũ, tài sản số chưa được quy định rõ ràng trong danh mục chịu thuế thu nhập từ quà tặng, khiến nhiều người băn khoăn.

Tuy nhiên, với Luật 109/2025/QH15, tài sản số đã chính thức được đưa vào diện chịu thuế. Anh Minh nhanh chóng tìm đến công cụ của Cú Thông Thái. Anh nhập giá trị tài sản số là 50.000.000 VNĐ. Công cụ ngay lập tức cho kết quả: Anh Minh phải nộp thuế trên 30 triệu đồng (50 triệu - 20 triệu ngưỡng mới), tương đương 3 triệu đồng tiền thuế. Nhờ công cụ, anh Minh hiểu rõ nghĩa vụ của mình và có thể chủ động chuẩn bị tài chính để tuân thủ quy định mới, tránh các rắc rối pháp lý về sau.

Luật 109/2025/QH15 là một bước tiến quan trọng trong hệ thống thuế Việt Nam, không chỉ điều chỉnh mức ngưỡng mà còn mở rộng phạm vi điều tiết, phản ánh sự phát triển của nền kinh tế. Việc nắm vững các quy định này sẽ giúp cá nhân và gia đình chủ động hơn trong việc quản lý tài chính và tuân thủ pháp luật thuế.