Luật Thuế TNCN 109/2025 không tách riêng 'thuế thừa kế' nhưng tiếp tục coi thu nhập từ thừa kế, quà tặng là thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân. Luật này giảm bậc thuế lũy tiến, nâng giảm trừ gia cảnh, nhưng vẫn giữ thuế suất 10% và ngưỡng 10 triệu đồng/lần nhận cho thừa kế, quà tặng, trừ trường hợp được miễn trong gia đình trực hệ.

Giới Thiệu: Đừng Để Tiền Thừa Kế "Bốc Hơi" Vì Thiếu Hiểu Biết Về Luật 109

Từ năm 2025, Luật Thuế thu nhập cá nhân mới số 109/2025/QH15 (Luật 109) sẽ chính thức có hiệu lực, thay thế cho Luật Thuế TNCN 2007. Đây không chỉ là một thay đổi về con số, mà còn là một cuộc đại tu cấu trúc, ảnh hưởng trực tiếp đến hàng triệu người dân Việt Nam, đặc biệt là những ai đang có kế hoạch chuyển giao hoặc nhận thừa kế tài sản. Nhiều người lầm tưởng Luật 109 sẽ tạo ra một loại "thuế thừa kế" hoàn toàn mới, nhưng Cú Kiểm Toán xin làm rõ: thu nhập từ thừa kế, quà tặng vẫn sẽ được coi là thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân, theo nguyên tắc đã có.

Vấn đề là, Luật 109 mang đến những điều chỉnh quan trọng về căn cứ tính thuế, bậc thuế và các khoản miễn trừ. Những thay đổi này, dù gián tiếp hay trực tiếp, đều tác động đến cách chúng ta nhìn nhận và lập kế hoạch cho tài sản thừa kế. Bạn có muốn biết phần tài sản cha mẹ để lại hay món quà giá trị từ người thân có phải đóng thuế không? Và nếu có, tính như thế nào? Cú Kiểm Toán sẽ soi kỹ từng con số, từng điều luật để bạn nắm rõ. Hãy cùng tìm hiểu những điểm cốt lõi để không "tiền mất tật mang" vì thiếu thông tin.

Soi Kỹ Luật Cũ (2007) và Luật 109/2025: Thừa Kế Thay Đổi Ra Sao?

Trước khi Luật 109/2025 có hiệu lực, các quy định về thu nhập từ thừa kế, quà tặng đã được chi tiết hóa trong Thông tư 111/2013/TT-BTC và Thông tư 92/2015/TT-BTC. Theo đó, thu nhập từ thừa kế thuộc diện chịu thuế TNCN. Các điểm chính của luật cũ bao gồm:

Thực tế cho thấy, cơ chế này khiến nhiều gia đình có tài sản lớn tại các đô thị như TP.HCM hay Hà Nội tìm cách chuyển tài sản sớm cho con cái để tận dụng việc miễn thuế trong phạm vi gia đình. Họ làm vậy cũng để tránh những rủi ro chính sách có thể thay đổi sau này. Các cuộc thảo luận trong quá trình xây dựng Luật 109 đã xoay quanh việc mở rộng đánh thuế thu nhập từ thừa kế, quà tặng, coi đây là một nguồn thu tiềm năng và công cụ phân phối lại thu nhập. Tuy nhiên, việc này cũng tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến tâm lý tích lũy tài sản của người dân.

Luật 109 thay đổi những gì cốt lõi?

Luật 109/2025 chủ yếu sửa đổi cấu trúc tổng thể của thuế thu nhập cá nhân. Mục tiêu là phù hợp hơn với bối cảnh kinh tế số và xu hướng quốc tế. Một số thay đổi lớn cần lưu ý:

Với riêng thu nhập từ thừa kế, Luật 109 vẫn giữ nguyên tắc: đây là một dạng thu nhập chịu thuế TNCN. Mức thuế suất và ngưỡng chịu thuế cụ thể vẫn được dẫn chiếu từ các văn bản dưới luật hiện hành như Thông tư 111 và 92, cho đến khi có văn bản thay thế mới. Điều này có nghĩa là:

Tuy nhiên, các cuộc thảo luận gần đây cho thấy xu hướng siết chặt thuế thừa kế có thể sẽ diễn ra trong tương lai gần. Một số chuyên gia đề xuất mức thuế 15–20% cho tài sản thừa kế lớn, đặc biệt là bất động sản giá trị cao tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM. Nhưng cũng có cảnh báo rằng đánh thuế quá mạnh có thể làm giảm kiều hối, vốn đạt khoảng 16 tỉ USD vào năm 2023, trong đó một phần không nhỏ chuyển hóa thành tài sản ở Việt Nam.

🦉 Cú nhận xét: Luật 109 tập trung vào thu nhập thường xuyên. Với thừa kế, các quy định hiện hành vẫn được áp dụng, nhưng áp lực điều chỉnh trong tương lai là rất rõ ràng. Cần theo dõi sát sao động thái của Bộ Tài chính.

Ảnh Hưởng Cụ Thể Đến Người Việt: Nhất Là Các Chủ Sở Hữu Bất Động Sản

Dù Luật 109/2025 không trực tiếp tạo ra "thuế thừa kế" mới, nhưng những thay đổi trong hệ thống thuế thu nhập sẽ có tác động gián tiếp đến cách người Việt lập kế hoạch tài sản và thừa kế. Cú Kiểm Toán đã phân tích các trường hợp sau:

1. Người có thu nhập từ tiền lương, kinh doanh kết hợp tài sản thừa kế

Nhờ bậc thuế lũy tiến giảm từ 7 xuống 5 bậc và mức giảm trừ gia cảnh cao hơn, nhiều người có thu nhập trung lưu tại các thành phố lớn sẽ giảm áp lực thuế đối với thu nhập thường xuyên. Điều này mang lại một dư địa tài chính lớn hơn để tích lũy tài sản, bao gồm nhà đất và chứng khoán, để lại cho thế hệ sau. Ví dụ: một cá nhân làm việc tại Khu Công nghệ cao TP. Thủ Đức (TP.HCM) với thu nhập 40–50 triệu đồng/tháng sẽ đóng thuế ít hơn, từ đó tăng khả năng mua được căn nhà đầu tiên hoặc đầu tư thêm.

2. Người nhận thừa kế bất động sản tại Hà Nội, TP.HCM

Đây là nhóm đối tượng cần đặc biệt chú ý. Thu nhập từ nhận thừa kế nhà đất giữa vợ chồng, cha mẹ – con, ông bà – cháu, anh chị em ruột vẫn được miễn thuế TNCN. Như vậy, những người thừa kế các căn nhà mặt phố đắt giá ở Quận 1 (TP.HCM) hay Quận Hoàn Kiếm (Hà Nội) vẫn chưa chịu thêm gánh nặng thuế sau Luật 109. Tuy nhiên, nếu bạn nhận thừa kế nhà đất từ người không thuộc diện thân nhân được miễn (ví dụ: họ hàng xa, người quen), bạn vẫn phải nộp 10% trên phần giá trị thừa kế vượt 10 triệu đồng. Với giá nhà đất trung bình tại nội đô Hà Nội, TP.HCM thường từ 100–300 triệu/m², số thuế phải nộp có thể lên tới hàng trăm triệu đồng cho mỗi hồ sơ thừa kế lớn. Hãy sử dụng Máy Tính Thừa Kế của Cú Thông Thái để ước tính số thuế.

3. Nhà đầu tư tài chính, chủ doanh nghiệp gia đình

Thừa kế cổ phần, phần vốn góp, chứng khoán vẫn là thu nhập chịu thuế nếu không thuộc trường hợp miễn. Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam có hơn 7 triệu tài khoản cá nhân, việc giữ nguyên thuế suất 10% giúp tránh cú sốc tâm lý lớn. Tuy nhiên, khả năng nâng thuế cho tài sản thừa kế lớn vẫn luôn được đặt ra trong các cuộc thảo luận chính sách. Điều này yêu cầu các nhà đầu tư và chủ doanh nghiệp phải có kế hoạch chuyển giao tài sản rõ ràng, minh bạch.

4. Ảnh hưởng tới hành vi chuyển tài sản và dòng tiền kiều hối

Giới chuyên gia đã cảnh báo rằng đánh thuế thừa kế quá cao có thể làm thay đổi dòng tiền kiều hối. Người Việt ở nước ngoài như Mỹ, Úc, châu Âu có thể chọn giữ tài sản ở nước ngoài thay vì chuyển về Việt Nam mua nhà, nếu họ lo ngại thế hệ sau phải chịu mức thuế thừa kế lớn. Một số đề xuất là áp dụng ngưỡng giá trị tài sản lớn mới chịu thuế suất cao (15–20%), còn tài sản nhỏ và trung bình vẫn áp dụng mức 10% hoặc miễn, nhằm tránh tạo gánh nặng cho đại đa số hộ gia đình thu nhập thấp và trung bình.

Bài Học Cho Người Nộp Thuế: 3 Mẹo Tiết Kiệm Thuế Thừa Kế Hợp Pháp

Với những phân tích trên, việc chủ động lập kế hoạch tài chính và thuế cho tài sản thừa kế là điều không thể bỏ qua. Đây là ba mẹo vàng từ Cú Kiểm Toán để bạn tối ưu hóa nghĩa vụ thuế:

Kết Luận: Kế Hoạch Thừa Kế Gắn Liền Kế Hoạch Thuế

Luật 109/2025 không tạo ra "thuế thừa kế" mới, nhưng nó củng cố vai trò của thu nhập từ thừa kế, quà tặng trong hệ thống thuế TNCN. Với xu hướng thảo luận chính sách hiện nay, giới trung lưu sở hữu bất động sản và tài sản tài chính tại các đô thị lớn cần coi kế hoạch thừa kế gắn liền với kế hoạch thuế là một phần không thể thiếu của chiến lược tài chính gia đình trong 5–10 năm tới. Chủ động tìm hiểu, tham vấn chuyên gia và sử dụng các công cụ hỗ trợ sẽ giúp bạn tránh những rủi ro không đáng có và tối ưu hóa tài sản cho thế hệ mai sau.

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn