Giới Thiệu: Bức Tranh Thuế 2025–2026 Và Rủi Ro Truy Thu

Từ ngày 01/10/2025, Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp 2025 (Luật số 67/2025/QH15) chính thức có hiệu lực, áp dụng cho kỳ tính thuế từ năm 2025. Đây không chỉ là một thay đổi nhỏ mà là một cuộc tái cấu trúc toàn diện chính sách thuế TNDN tại Việt Nam, mang đến nhiều điểm mới về thuế suất, đối tượng chịu thuế và chi phí được trừ. Trong bối cảnh chuyển giao này, Cú Kiểm Toán nhận thấy rất nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đang đứng trước nguy cơ mắc phải những sai lầm nghiêm trọng, dẫn đến truy thu thuế, phạt chậm nộp và mất đi các cơ hội ưu đãi thuế.

Theo phân tích từ Cú Kiểm Toán (thue.cuthongthai.vn).

Sai lầm trong tuân thủ thuế không chỉ là mất tiền. Đó là mất thời gian, mất uy tín và mất đi dòng tiền quan trọng cho hoạt động kinh doanh. Năm 2026 được đánh giá là giai đoạn cơ quan thuế tăng cường thanh tra, kiểm tra việc tuân thủ các chính sách mới. Vì vậy, việc nắm rõ những điểm thay đổi và chủ động phòng tránh các sai lầm là chìa khóa để doanh nghiệp duy trì sự ổn định tài chính và phát triển bền vững. Đừng để những hiểu lầm cơ bản làm ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh của bạn.

Luật Thuế TNDN 2025: Những Thay Đổi Trọng Yếu Cần Nắm Rõ

Luật Thuế TNDN 2025 mang đến nhiều cải cách đáng chú ý, ảnh hưởng trực tiếp đến cách doanh nghiệp tính toán và nộp thuế. Điều quan trọng nhất là việc thiết kế lại cấu trúc thuế suất theo doanh thu và mở rộng phạm vi điều chỉnh với các doanh nghiệp nước ngoài.

1. Cấu trúc Thuế Suất Mới Theo Doanh Thu

Theo Luật Thuế TNDN 2025, có bốn mức thuế suất chính được áp dụng, tùy thuộc vào tổng doanh thu của doanh nghiệp trong kỳ tính thuế trước liền kề. Đây là thay đổi lớn nhằm khuyến khích doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cụ thể:

Việc xác định doanh thu làm căn cứ áp dụng thuế suất ưu đãi này sẽ do Chính phủ hướng dẫn chi tiết. Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý rà soát doanh thu của mình theo từng năm để áp dụng đúng mức thuế suất, tránh nộp thừa hoặc nộp thiếu. Ví dụ, một doanh nghiệp tại Hà Nội có doanh thu năm 2024 là 40 tỷ đồng sẽ áp dụng mức 17% cho kỳ tính thuế 2025, thay vì mức 20% như trước.

2. Nguyên Tắc "Nguồn Gốc Từ Việt Nam" và Thuế Xuyên Biên Giới

Một điểm đột phá của Luật 2025 là nguyên tắc xác định thu nhập chịu thuế theo "nguồn gốc từ Việt Nam, không phụ thuộc vào địa điểm tiến hành kinh doanh". Điều này có nghĩa là mọi khoản thu nhập phát sinh tại Việt Nam đều phải chịu thuế TNDN tại Việt Nam, ngay cả khi doanh nghiệp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại đây. Các đối tượng chịu tác động mạnh nhất là các nền tảng thương mại điện tử, ứng dụng số và dịch vụ trực tuyến xuyên biên giới như Google, Netflix, Amazon hay Shopee Singapore. Theo Tạp chí Ngân hàng năm 2025, các nền tảng này đã được xem là có cơ sở thường trú nếu có doanh thu phát sinh từ thị trường nội địa.

Đây là thách thức lớn cho cả doanh nghiệp Việt Nam khi hợp tác với đối tác nước ngoài lẫn các nhà cung cấp dịch vụ xuyên biên giới. Doanh nghiệp Việt cần đánh giá lại nghĩa vụ khấu trừ và kê khai thuế TNDN cho các khoản thanh toán dịch vụ marketing online, quảng cáo số cho đối tác nước ngoài. Ngược lại, các nền tảng nước ngoài không thể tiếp tục dựa vào lập luận "không hiện diện vật lý" để tránh nghĩa vụ thuế tại Việt Nam.

3. Bổ Sung Nhóm Chi Phí Được Trừ Mới

Luật Thuế TNDN 2025 cũng bổ sung ít nhất 5 nhóm chi phí mới được tính trừ khi xác định thu nhập chịu thuế. Các nhóm này bao gồm:

Việc cập nhật và ghi nhận đầy đủ các chi phí này giúp doanh nghiệp giảm lợi nhuận tính thuế, từ đó giảm số thuế phải nộp. Ví dụ, một doanh nghiệp sản xuất tại Hải Phòng đầu tư lớn vào hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn mới có thể ghi nhận đây là chi phí được trừ, tối ưu hóa nghĩa vụ thuế.

4. Yêu Cầu Thanh Toán Không Dùng Tiền Mặt Cho Thuế GTGT

Từ 01/01/2025, chính sách thuế GTGT nhấn mạnh yêu cầu các khoản chi muốn được khấu trừ thuế GTGT phải thanh toán không dùng tiền mặt, trừ một số trường hợp đặc thù được quy định rõ ràng. Điều này tác động trực tiếp đến thói quen thanh toán của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa ở các tỉnh, vốn vẫn ưu tiên sử dụng tiền mặt.

🦉 Cú nhận xét: Thay đổi này không chỉ là về thuế mà còn là về quản trị dòng tiền và minh bạch hóa các giao dịch kinh doanh. Doanh nghiệp không thay đổi sẽ mất quyền khấu trừ, tăng chi phí và rủi ro bị loại chi phí khi thanh tra.

5 Sai Lầm Phổ Biến Doanh Nghiệp Cần Tránh Ngay Lập Tức

Dựa trên phân tích các thay đổi chính sách và kinh nghiệm thực tế, Cú Kiểm Toán đã tổng hợp 5 sai lầm phổ biến nhất mà doanh nghiệp dễ mắc phải trong giai đoạn 2025-2026.

1. Áp Dụng Sai Mức Thuế Suất Theo Doanh Thu

Đây là sai lầm cơ bản nhưng rất dễ gặp. Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ thường nhầm lẫn giữa doanh thu kế toán và doanh thu làm căn cứ áp dụng thuế suất ưu đãi 15% hoặc 17%. Luật quy định rõ doanh thu làm căn cứ là tổng doanh thu của kỳ tính thuế trước liền kề. Nếu doanh nghiệp tại Bình Dương hoặc Bắc Ninh không rà soát chính xác doanh thu năm trước, vẫn áp dụng mức 20% khi lẽ ra có thể hưởng 15% hoặc 17%, sẽ dẫn đến:

Ngoài ra, việc không tách biệt thu nhập đặc thù như hoạt động dầu khí (thuế suất 25–50%) hoặc khai thác tài nguyên quý hiếm (40–50% tùy địa bàn) khỏi thu nhập thông thường cũng là một sai lầm. Doanh nghiệp khai khoáng tại Lào Cai hoặc Quảng Ninh nếu gộp chung lợi nhuận từ các hoạt động này vào hoạt động sản xuất khác và áp dụng 20% sẽ đối mặt với rủi ro truy thu rất cao.

2. Không Cập Nhật Nguyên Tắc Thu Nhập Có Nguồn Gốc Từ Việt Nam

Nguyên tắc "thu nhập có nguồn gốc từ Việt Nam" là một trong những điểm mới quan trọng nhất của Luật Thuế TNDN 2025. Sai lầm phổ biến là doanh nghiệp Việt Nam hoặc đối tác nước ngoài bỏ qua nghĩa vụ thuế TNDN cho các giao dịch xuyên biên giới. Ví dụ:

Sự thiếu nhận thức này có thể dẫn đến truy thu thuế nhiều năm, kèm lãi phạt, đặc biệt trong các cuộc thanh tra thuế tại Hà Nội và TP.HCM. Việc này cũng ảnh hưởng đến mối quan hệ kinh doanh và tuân thủ pháp luật quốc tế.

3. Ghi Nhận Sai Hoặc Bỏ Sót Chi Phí Được Trừ Theo Nhóm Mới

Luật Thuế TNDN 2025 bổ sung 5 nhóm chi phí được trừ mới, nhưng nhiều doanh nghiệp chưa kịp cập nhật. Có hai dạng sai lầm chính:

4. Thanh Toán Tiền Mặt Cho Giao Dịch Muốn Khấu Trừ Thuế GTGT

Từ năm 2025, quy định mới yêu cầu các khoản chi muốn được khấu trừ thuế GTGT phải thanh toán không dùng tiền mặt, trừ một số trường hợp đặc thù được miễn trừ. Đây là một điểm mà nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ ở các tỉnh thành vẫn dễ mắc lỗi do thói quen thanh toán bằng tiền mặt cho nhà cung cấp.

Sai lầm này khiến khoản chi không đủ điều kiện khấu trừ thuế GTGT và dễ bị loại bỏ khi cơ quan thuế kiểm tra. Theo Thư viện Pháp luật năm 2026, nhóm sai lầm về chứng từ và phương thức thanh toán là một trong những nguyên nhân chính gây truy thu thuế trong giai đoạn 2025–2026. Doanh nghiệp cần chuẩn hóa các quy trình thanh toán để đảm bảo tuân thủ.

5. Thiếu Chuẩn Bị Cho Thanh Tra Thuế Trong Giai Đoạn Chuyển Đổi

Năm 2026 được dự báo là thời điểm cơ quan thuế sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra việc tuân thủ Luật Thuế TNDN 2025 và các chính sách liên quan. Nhiều doanh nghiệp thường mắc phải các sai lầm sau:

Việc thiếu chuẩn bị này không chỉ làm tăng nguy cơ bị truy thu mà còn ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng từ các ngân hàng lớn như Vietcombank, BIDV, Techcombank. Số liệu thuế không nhất quán với báo cáo tài chính gửi ngân hàng có thể làm giảm điểm tín dụng, ảnh hưởng đến khả năng vay vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp.

Bài Học Cho Doanh Nghiệp Việt Nam: Tối Ưu Hóa Thuế Hợp Pháp

Luật Thuế TNDN 2025 được thiết kế để khuyến khích doanh nghiệp nhỏ và vừa, hỗ trợ chuyển đổi số và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, để thực sự hưởng lợi, doanh nghiệp cần chủ động và tuân thủ đúng. Dưới đây là 3 bài học cốt lõi.

1. Chủ Động Cập Nhật Chính Sách Thường Xuyên

Kế toán và giám đốc tài chính (CFO) tại Hà Nội, TP.HCM và các tỉnh thành khác cần xem việc cập nhật Luật 67/2025/QH15 cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn là ưu tiên hàng đầu. Đừng chỉ dựa vào kinh nghiệm cũ. Các hội thảo chuyên đề, bản tin từ Bộ Tài chính và Cục Thuế là những nguồn thông tin đáng tin cậy. Việc đọc và hiểu rõ từng điều khoản giúp doanh nghiệp áp dụng đúng, tránh những rủi ro không đáng có.

2. Xây Dựng Quy Trình Rà Soát Thuế Nội Bộ Định Kỳ

Sau mỗi thay đổi lớn như việc áp dụng thuế suất mới từ 01/10/2025, doanh nghiệp nên kiểm tra lại cách phân loại doanh thu, thu nhập đặc thù, và chi phí được trừ. Quy trình rà soát nội bộ giúp sớm phát hiện và khắc phục sai sót. Bạn có thể sử dụng công cụ so sánh thuế 2025 vs 2026 của Cú Thông Thái để kiểm tra nhanh các thay đổi quan trọng và đánh giá mức độ ảnh hưởng đến doanh nghiệp mình.

3. Chuẩn Hóa Chứng Từ Và Phương Thức Thanh Toán

Đồng bộ với yêu cầu mới về khấu trừ thuế GTGT và xu hướng hóa đơn điện tử, doanh nghiệp cần chuẩn hóa các chứng từ và chuyển đổi sang thanh toán không dùng tiền mặt. Các giao dịch qua ngân hàng, ví điện tử có chứng từ rõ ràng không chỉ đáp ứng yêu cầu của cơ quan thuế mà còn giúp quản lý tài chính minh bạch hơn. Đặc biệt, cần đánh giá lại các hợp đồng với đối tác nước ngoài trong lĩnh vực thương mại điện tử, công nghệ số, marketing online để xác định nghĩa vụ thuế theo nguyên tắc nguồn gốc thu nhập từ Việt Nam.

Trong bối cảnh chi phí vận hành luôn là mối quan tâm hàng đầu, đặc biệt với biến động giá nhiên liệu. Cú Kiểm Toán đã tổng hợp dữ liệu giá xăng RON 95 tại Việt Nam và một số quốc gia lân cận (tính đến 2026-06-17) để thấy rõ hơn bức tranh chung về chi phí kinh doanh:

Giá xăng tại Việt Nam (24.150 VND/lít đối với RON 95, so với trung bình khu vực 22.060 VND/lít) cho thấy doanh nghiệp đang hoạt động trong môi trường có chi phí đầu vào cạnh tranh hơn so với nhiều nước trong khu vực. Điều này càng làm nổi bật tầm quan trọng của việc tối ưu hóa chi phí thuế để gia tăng lợi thế cạnh tranh. Thanh toán không tiền mặt và quản lý chi phí được trừ sẽ trực tiếp giúp doanh nghiệp bảo toàn vốn tốt hơn.

Kết Luận

Luật Thuế TNDN 2025 mang đến những thay đổi sâu rộng, đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động thích nghi. Việc nắm vững các quy định mới, tránh các sai lầm phổ biến và xây dựng quy trình tuân thủ chặt chẽ không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được rủi ro truy thu, phạt mà còn tận dụng tối đa các ưu đãi thuế. Đây là cơ hội để tối ưu hóa nghĩa vụ thuế một cách hợp pháp, nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thị trường biến động.

Đừng chờ đến khi cơ quan thuế gõ cửa. Hãy hành động ngay hôm nay để rà soát và điều chỉnh chính sách thuế của doanh nghiệp mình. Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để đảm bảo bạn luôn đi đúng hướng và tối ưu hóa tài chính doanh nghiệp một cách hiệu quả nhất.