Giới Thiệu

Từ năm 2026, Luật Thuế Thu Nhập Cá Nhân (TNCN) mới số 109/2025/QH15 (Luật 109) chính thức có hiệu lực, thay thế hoàn toàn Luật Thuế TNCN 2007 và các quy định sửa đổi. Đây không chỉ là một thay đổi về số hiệu luật, mà là một cuộc "cách mạng" thực sự trong cách nhà nước Việt Nam quản lý dòng thu nhập cá nhân. Trọng tâm của sự thay đổi này là định hướng mở rộng cơ sở thuế, rà soát lại các ưu đãi, đặc biệt với các dòng thu nhập không từ lao động như thừa kế và quà tặng.

Cú Kiểm Toán nhận thấy, thu nhập từ thừa kế luôn là một chủ đề nhạy cảm, nhưng lại ít được quan tâm đúng mức về khía cạnh thuế. Trước đây, việc thừa kế tài sản giữa vợ chồng, cha mẹ – con cái, hay anh chị em ruột thường được miễn thuế hoàn toàn [3]. Chính ưu đãi này đã khiến phần lớn các giao dịch thừa kế trong nội tộc gần như không phát sinh nghĩa vụ thuế, đặc biệt tại các đô thị lớn như TP.HCM hay Hà Nội, nơi giá trị tài sản chuyển giao có thể lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính đã nhấn mạnh định hướng mở rộng các loại tài sản thừa kế, quà tặng vào diện chịu thuế trong quá trình xây dựng Luật 109 [1]. Đây không còn là dự định xa vời, mà là một thực tế sắp diễn ra. Câu hỏi đặt ra là: Luật 109 thay đổi gì cụ thể, và liệu những gia đình có tài sản lớn ở Việt Nam có còn "an toàn" với chính sách miễn thuế như trước không? Cú Kiểm Toán sẽ "soi kỹ từng con số" để đưa ra câu trả lời.

Luật 109 Thay Đổi Gì Về Thuế Thừa Kế?

Luật 109/2025/QH15 không ban hành một "Luật thuế thừa kế" riêng biệt mà vẫn điều chỉnh thu nhập từ thừa kế trong khuôn khổ thuế thu nhập cá nhân. Tuy nhiên, triết lý đằng sau lại hoàn toàn mới: mở rộng cơ sở thuế và tinh chỉnh các ưu đãi, thay vì chỉ dựa vào miễn thuế nội tộc như quy định cũ [1]. Điều này báo hiệu một sự thay đổi lớn trong cách quản lý tài sản và nghĩa vụ thuế của cá nhân.

Một số điểm cốt lõi của Luật 109 liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến thuế thừa kế:

Theo bản so sánh dự thảo và pháp luật hiện hành của VCCI, thu nhập từ thừa kế là chứng khoán, phần vốn góp, bất động sản và các tài sản phải đăng ký sở hữu vẫn thuộc nhóm chịu thuế. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo đang xem xét lại phạm vi miễn thuế thừa kế trong nội bộ gia đình để tránh tình trạng lợi dụng các cấu trúc chuyển nhượng giả [8].

So Sánh Thuế Thừa Kế: Luật Cũ vs Luật 109

Để thấy rõ tác động của Luật 109, Cú Kiểm Toán đã tổng hợp các điểm khác biệt cơ bản về thuế thừa kế giữa luật cũ và luật mới. Đây là những con số và quy định cụ thể mà bạn cần nắm rõ để hiểu đúng bức tranh toàn cảnh.

🦉 Cú nhận xét: Thay đổi lớn nhất không nằm ở việc tạo ra một luật mới, mà ở việc siết chặt những "khoảng trống" vốn được xem là miễn nhiễm trong luật cũ.

Dưới đây là bảng so sánh chi tiết:

Với những thay đổi này, những người có tài sản thừa kế quy mô lớn tại các thành phố phát triển như Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng sẽ đối mặt với rủi ro chính sách cao hơn nếu vẫn trông chờ vào ưu đãi miễn thuế nội tộc truyền thống. Ngược lại, người có thu nhập chính từ lương – công sẽ hưởng lợi từ việc giảm bậc thuế và tăng giảm trừ gia cảnh, làm giảm động lực tìm cách né thuế qua các hình thức chuyển tài sản trước đây [1][2].

Kế Hoạch Tài Sản & Thuế: Gợi Ý Từ Cú Kiểm Toán

Việc Luật 109 sắp có hiệu lực đòi hỏi một cái nhìn mới mẻ và chủ động trong việc hoạch định tài sản và thuế. Đây không chỉ là câu chuyện của những người siêu giàu, mà là của bất kỳ gia đình nào có tài sản tích lũy đáng kể, đặc biệt là ở các đô thị lớn.

Trong bối cảnh Nhà nước phải cân đối nhiều nguồn thu để phát triển kinh tế, từ các sắc thuế đến các khoản phí, thậm chí cả việc điều hành giá các mặt hàng thiết yếu, việc rà soát các nguồn thu tiềm năng như thuế thừa kế trở nên cấp thiết. Ví dụ, giá xăng RON 95 tại Việt Nam hiện ở mức 24.330 VND/lít (theo dữ liệu ngày 10/06/2026 từ Cú Thông Thái), thấp hơn đáng kể so với các quốc gia trong khu vực như Thái Lan (34.099 VND/lít), Singapore (49.050 VND/lít), Lào (41.181 VND/lít), Trung Quốc (30.951 VND/lít) hay Campuchia (30.689 VND/lít). Việc duy trì giá xăng ở mức cạnh tranh, đồng thời phải bù đắp hụt thu từ các chính sách giảm thuế ở các lĩnh vực khác, càng khiến định hướng đánh thuế hiệu quả vào dòng tài sản chuyển giao (kể cả thừa kế) trở thành một hướng đi chiến lược để đảm bảo ngân sách quốc gia.

🦉 Cú nhận xét: Việc chủ động lên kế hoạch tài sản không chỉ giúp bạn giảm rủi ro thuế mà còn đảm bảo ý nguyện chuyển giao tài sản được thực hiện một cách suôn sẻ, đúng pháp luật.

Cá nhân và gia đình cần xem xét các chiến lược sau:

Với sự điều chỉnh giảm thuế suất bậc 2 từ 15% xuống 10% và bậc 3 từ 25% xuống 20% đối với lương – công [1][2], đồng thời nâng mức giảm trừ gia cảnh, nhà nước đang tạo điều kiện để người dân có thu nhập từ lương giảm bớt gánh nặng. Điều này ngụ ý rằng, các nguồn thu khác, bao gồm thừa kế, sẽ được "soi kỹ" hơn. Việc chủ động là chìa khóa để bảo vệ tài sản của bạn.

Bài Học Cho Người Nộp Thuế

Khi Luật 109/2025/QH15 sắp sửa áp dụng, Cú Kiểm Toán có ba bài học cụ thể cho bạn:

Kết Luận

Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 mang đến một bức tranh mới về nghĩa vụ thuế, đặc biệt là đối với thu nhập từ thừa kế. Từ định hướng mở rộng cơ sở thuế, thu hẹp diện miễn trừ nội tộc, đến việc điều chỉnh giảm bậc thuế lũy tiến và tăng giảm trừ gia cảnh, tất cả đều cho thấy một sự dịch chuyển trong cấu trúc thuế cá nhân của Việt Nam.

Đối với các gia đình có tài sản lớn, việc chủ động hoạch định tài sản, theo dõi sát sao các văn bản pháp luật, và tìm kiếm sự tư vấn chuyên nghiệp không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc. Đừng để những thay đổi sắp tới của Luật 109 trở thành gánh nặng thuế không đáng có.

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để luôn nắm chắc mọi con số.