Thuế thừa kế là khoản thuế thu nhập cá nhân đánh vào giá trị tài sản mà một cá nhân nhận được thông qua thừa kế hoặc quà tặng, sau khi trừ đi các khoản miễn trừ theo quy định. Từ 01/07/2026, Luật 109/2025/QH15 nâng ngưỡng chịu thuế từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng/lần phát sinh, đồng thời giữ nguyên thuế suất 10% và miễn thuế cho giao dịch nội bộ gia đình.

Luật Thuế TNCN 2025, hay Luật số 109/2025/QH15, chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026. Đây là thay đổi lớn nhất về thuế thu nhập cá nhân sau gần 20 năm, không tạo sắc thuế thừa kế riêng biệt mà điều chỉnh khung thuế TNCN hiện hành. Thay đổi này tác động trực tiếp đến việc chuyển giao tài sản giữa các thế hệ. Hệ sinh thái thuế của Cú Kiểm Toán luôn theo dõi sát sao những cập nhật này để mang đến thông tin chính xác nhất.

1. Thuế Thừa Kế 2026: Thay Đổi Cốt Lõi Từ Luật 109/2025/QH15

Quy định về thuế thừa kế, quà tặng, vốn đang nằm trong khung Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN), sẽ có những điều chỉnh quan trọng. Trước đây, theo Thông tư 111/2013/TT-BTC và Thông tư 92/2015/TT-BTC, cá nhân cư trú phải nộp thuế TNCN nếu tổng giá trị tài sản thừa kế vượt quá 10 triệu đồng/lần nhận, với thuế suất cố định 10% trên phần thu nhập tính thuế. Điều này có nghĩa, dù bạn nhận khoản thừa kế nhỏ, chỉ cần vượt mốc 10 triệu đồng là đã phải tính đến nghĩa vụ thuế.

Luật 109/2025/QH15 mang đến những điểm mới cốt lõi giúp "nới lỏng" gánh nặng thuế cho người dân. Thứ nhất, thuế suất 10% cho thu nhập từ thừa kế và quà tặng được giữ nguyên. Đây là điểm cộng, đảm bảo người nhận thừa kế không bị đánh thuế nặng hơn về tỷ lệ, giúp ổn định chính sách tài chính. Tuy nhiên, thay đổi quan trọng nhất nằm ở ngưỡng chịu thuế. Luật mới nâng ngưỡng này gấp đôi, từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng mỗi lần phát sinh. Nghĩa là, chỉ phần giá trị tài sản thừa kế vượt trên 20 triệu đồng mới chịu thuế.

Ví dụ cụ thể: Anh Tuấn nhận thừa kế 50 triệu đồng tiền mặt. Theo luật cũ, anh sẽ phải chịu thuế trên 40 triệu đồng (50 triệu - 10 triệu). Với luật mới, anh chỉ chịu thuế trên 30 triệu đồng (50 triệu - 20 triệu). Rõ ràng, việc tăng ngưỡng chịu thuế giúp giảm đáng kể số tiền phải nộp, đặc biệt với các khoản thừa kế không quá lớn. Đây là một động thái tích cực từ phía cơ quan nhà nước, nhằm hỗ trợ người dân trong bối cảnh kinh tế hiện tại.

1.1. Miễn Thuế Nội Bộ Gia Đình: Văn Hóa Việt Được Bảo Toàn

Một điểm sáng nữa là việc tiếp tục khẳng định miễn thuế trong nội bộ gia đình. Theo quy định cũ, thừa kế giữa vợ chồng, cha mẹ - con, ông bà - cháu, anh chị em ruột đối với nhà đất đã được miễn thuế TNCN (dù vẫn phải kê khai để quản lý). Luật 109/2025 kế thừa nguyên tắc này, đặc biệt quan trọng với văn hóa Việt Nam và khối tài sản nhà đất tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM. Điều này thể hiện sự thấu hiểu của nhà làm luật đối với phong tục tập quán, truyền thống gia đình, nơi việc chuyển giao tài sản giữa các thế hệ là một phần không thể thiếu.

Việc miễn thuế này không chỉ áp dụng cho nhà, đất mà còn mở rộng sang các tài sản khác nếu đáp ứng điều kiện về mối quan hệ nhân thân. Đây là một chính sách nhân văn, tránh tạo tâm lý "đánh thuế lên tình cảm" khi người dân thực hiện các giao dịch chuyển nhượng trong phạm vi gia đình ruột thịt. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc kê khai vẫn là bắt buộc để cơ quan thuế có cơ sở quản lý và xác định đúng đối tượng được miễn.

2. Ảnh Hưởng Tổng Thể Từ Cải Cách Thuế TNCN 2026

Dù không trực tiếp ảnh hưởng đến thuế thừa kế, các cải cách TNCN tổng thể của Luật 109/2025 cũng góp phần giảm nhẹ gánh nặng thuế cho cá nhân. Biểu thuế lũy tiến được rút gọn còn 5 bậc (5%, 10%, 20%, 30%, 35%) thay vì 7 bậc như trước đây, giúp đơn giản hóa việc tính toán và có thể giảm bậc thuế cho một số đối tượng. Quan trọng hơn, mức giảm trừ gia cảnh tăng lên 15,5 triệu đồng/tháng cho người nộp thuế (tương đương 186 triệu đồng/năm) và 5,5 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Điều này có nghĩa là thu nhập chịu thuế của bạn sẽ giảm đi đáng kể, đặc biệt nếu bạn vừa có lương, vừa có thu nhập từ thừa kế.

Ví dụ: Một cá nhân có thu nhập từ lương 30 triệu đồng/tháng và nhận một khoản thừa kế 30 triệu đồng tiền mặt trong năm. Theo quy định mới, với mức giảm trừ gia cảnh cao hơn, phần thu nhập từ lương phải chịu thuế sẽ ít đi, từ đó tổng gánh nặng thuế TNCN (bao gồm cả thu nhập từ thừa kế) cũng được tối ưu hóa. Đây là một lợi ích kép mà Luật 109/2025 mang lại, giúp người dân có thêm nguồn lực tài chính để chi tiêu và đầu tư.

2.1. So Sánh Chi Tiết: Trước Và Sau Luật 109/2025

Để dễ hình dung, Cú Kiểm Toán đã tổng hợp bảng so sánh chi tiết các tiêu chí quan trọng về thuế thừa kế và các quy định liên quan:

Bảng so sánh này cho thấy rõ ràng những điểm có lợi mà Luật 109/2025 mang lại cho người nộp thuế. Sự ổn định của thuế suất, kết hợp với việc tăng ngưỡng chịu thuế và giảm trừ gia cảnh, tạo nên một bức tranh thuế TNCN và thừa kế thân thiện hơn, khuyến khích sự phát triển kinh tế cá nhân và gia đình.

3. Thách Thức Và Cơ Hội: 98% Người Dân Chưa Nắm Rõ

Dữ liệu từ khảo sát của VnExpress (năm 2025) cho thấy, 98% gia đình Việt không nắm rõ quy định thuế thừa kế theo Luật 109/2025. Con số này không chỉ là một thách thức lớn về truyền thông chính sách, mà còn là cơ hội để các cá nhân chủ động tìm hiểu và tối ưu hóa nghĩa vụ thuế của mình. Sự thiếu hụt thông tin có thể dẫn đến việc nộp thừa hoặc nộp thiếu, gây ra rủi ro pháp lý không đáng có.

Xu hướng chung của chính sách thuế là "nới" hơn, giúp giảm gánh nặng cho các giao dịch nhỏ, đồng thời giữ nguồn thu ngân sách từ tài sản giá trị cao. Việc tái khẳng định miễn thuế nội bộ gia đình cũng rất quan trọng, phù hợp với văn hóa Việt Nam, tránh tạo tâm lý "bị đánh thuế lên tình cảm". Tuy nhiên, việc nắm bắt các điều kiện và thủ tục để được miễn thuế là điều kiện tiên quyết.

Một điểm cần lưu ý là các quy định về thuế thừa kế thường phức tạp hơn khi liên quan đến tài sản là bất động sản, chứng khoán hoặc các tài sản có giá trị lớn. Việc định giá tài sản đúng cách là chìa khóa để xác định chính xác nghĩa vụ thuế. Thông tư 111/2013/TT-BTC đã hướng dẫn chi tiết về cách xác định giá trị tài sản để tính thuế, và các nguyên tắc này vẫn được áp dụng, dù ngưỡng chịu thuế đã thay đổi. Đừng để mình thuộc nhóm 98% người không nắm rõ. Đơn giản. Tra cứu. Biết ngay.

Để hỗ trợ người dân, Cú Kiểm Toán đã phát triển công cụ tính thuế thừa kế trực tuyến. Chỉ cần vài cú nhấp chuột, bạn sẽ biết chính xác nghĩa vụ của mình. Nhập giá trị tài sản. Chọn mối quan hệ. Bấm nút. Kết quả hiện ra ngay. Không cần đau đầu với các con số và điều luật phức tạp. Đơn giản vậy thôi.

Kết Luận

Luật Thuế TNCN 2025 (109/2025/QH15) mang đến những cải cách đáng kể về thuế thừa kế và quà tặng, đặc biệt là việc tăng ngưỡng miễn thuế lên 20 triệu đồng. Điều này giúp giảm gánh nặng tài chính cho người dân, phù hợp với bối cảnh kinh tế và văn hóa Việt Nam. Việc nắm rõ các quy định mới là cần thiết để tránh sai sót và tối ưu hóa nghĩa vụ thuế của bạn. Hãy chủ động cập nhật thông tin và sử dụng các công cụ hỗ trợ để quản lý tài chính một cách hiệu quả nhất.