Giới Thiệu

Ngày 15/10/2025, Nghị định 236/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, mang theo một làn gió mới cho chính sách thuế tại Việt Nam. Đây là văn bản quy định chi tiết về việc áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu (GMT) 15%, một bước đi quan trọng trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. Nhưng liệu doanh nghiệp của bạn đã sẵn sàng?

Đừng chủ quan nếu doanh nghiệp bạn đang hưởng các ưu đãi về thuế. Thuế suất ưu đãi thấp hơn 15% có thể khiến bạn phải đối mặt với việc nộp thêm thuế bổ sung. Theo EY Việt Nam, các doanh nghiệp cần chủ động rà soát lại tình hình hoạt động, đánh giá tác động và xây dựng kế hoạch ứng phó phù hợp. Nếu không hành động kịp thời, doanh nghiệp có thể phải đối mặt với những khoản phạt không đáng có.

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về những thay đổi quan trọng trong chính sách thuế mới, cách thức áp dụng và những việc cần làm để tuân thủ quy định, giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa chi phí thuế cho doanh nghiệp của bạn.

Việc áp dụng GMT không chỉ là một thay đổi về số liệu thuế, mà còn là một sự thay đổi mang tính chiến lược trong cách thức các doanh nghiệp FDI hoạt động tại Việt Nam. Các doanh nghiệp cần xem xét lại toàn bộ chuỗi giá trị của mình, từ việc lựa chọn địa điểm đầu tư, cấu trúc tài chính, đến chính sách chuyển giá. Việc không chuẩn bị kỹ lưỡng có thể dẫn đến việc mất đi lợi thế cạnh tranh, ảnh hưởng đến dòng tiền và lợi nhuận của doanh nghiệp.

Hơn nữa, GMT còn có thể ảnh hưởng đến các chính sách ưu đãi đầu tư của Việt Nam. Để duy trì sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài, Chính phủ Việt Nam cần xem xét lại và điều chỉnh các chính sách ưu đãi hiện hành, tập trung vào các yếu tố khác ngoài thuế, như cải thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành liên quan và các địa phương.

Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu (GMT) Là Gì?

Thuế tối thiểu toàn cầu (GMT) là một sáng kiến của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), nhằm đảm bảo rằng các tập đoàn đa quốc gia (MNE) lớn phải nộp một mức thuế tối thiểu là 15% trên lợi nhuận tại mỗi quốc gia mà họ hoạt động. Mục tiêu chính là chống lại tình trạng trốn thuế và xói mòn cơ sở thuế, tạo ra một sân chơi công bằng hơn cho tất cả các doanh nghiệp.

Theo Cổng Thông tin Chính phủ, GMT là một phần của Trụ cột 2 trong khuôn khổ giải pháp hai trụ cột của OECD/G20. Quy định này nhắm đến các tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất toàn cầu từ 750 triệu EUR (khoảng 20.000 tỷ VND) trở lên trong ít nhất 2 trong 4 năm tài chính liền kề trước năm áp dụng.

Để hiểu rõ hơn về mục tiêu của GMT, cần xem xét bối cảnh kinh tế toàn cầu hiện nay. Trong nhiều năm qua, các tập đoàn đa quốc gia đã tận dụng các lỗ hổng trong hệ thống thuế quốc tế để chuyển lợi nhuận đến các quốc gia có thuế suất thấp hoặc thậm chí không có thuế, làm giảm nguồn thu ngân sách của các quốc gia khác. Điều này gây ra sự bất bình đẳng và cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp.

GMT được thiết kế để giải quyết vấn đề này bằng cách thiết lập một mức thuế tối thiểu trên lợi nhuận của các tập đoàn đa quốc gia. Nếu thuế suất thực tế ở một quốc gia thấp hơn 15%, quốc gia nơi công ty mẹ đóng trụ sở hoặc quốc gia nơi công ty con có hoạt động kinh doanh sẽ có quyền thu thêm thuế để đạt được mức thuế tối thiểu này. Điều này sẽ làm giảm động cơ chuyển lợi nhuận và tạo ra một hệ thống thuế công bằng hơn.

Phạm Vi Áp Dụng Chi Tiết của GMT

Để xác định xem một tập đoàn đa quốc gia có thuộc phạm vi áp dụng của GMT hay không, cần xem xét kỹ lưỡng các tiêu chí về doanh thu hợp nhất toàn cầu và cấu trúc của tập đoàn. Doanh thu hợp nhất toàn cầu phải từ 750 triệu EUR trở lên trong ít nhất 2 trong 4 năm tài chính liền kề trước năm áp dụng. Điều này có nghĩa là ngay cả khi doanh thu của một năm cụ thể thấp hơn ngưỡng này, tập đoàn vẫn có thể thuộc phạm vi áp dụng nếu đáp ứng tiêu chí doanh thu trong các năm trước đó.

Ngoài ra, cần xem xét cấu trúc của tập đoàn để xác định quốc gia nào có quyền thu thêm thuế theo quy định của GMT. Ví dụ, nếu một tập đoàn có công ty mẹ ở một quốc gia áp dụng GMT và công ty con ở Việt Nam đang hưởng ưu đãi thuế, quốc gia nơi công ty mẹ đóng trụ sở sẽ có quyền thu thêm thuế để đảm bảo mức thuế tối thiểu 15%. Tuy nhiên, nếu Việt Nam áp dụng Thuế TNDN bổ sung tối thiểu nội địa (QDMTT), Việt Nam sẽ có quyền thu thêm thuế này trước.

Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Thuế Suất Thực Tế

Thuế suất thực tế là tỷ lệ giữa thuế thu nhập doanh nghiệp đã nộp và lợi nhuận trước thuế. Thuế suất thực tế có thể khác biệt đáng kể so với thuế suất danh nghĩa do ảnh hưởng của nhiều yếu tố, bao gồm các ưu đãi thuế, các khoản khấu trừ, và các chính sách chuyển giá. Do đó, việc tính toán chính xác thuế suất thực tế là rất quan trọng để xác định liệu một doanh nghiệp có phải nộp thêm thuế theo quy định của GMT hay không.

Ví dụ, một doanh nghiệp có thể được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, giảm thuế suất danh nghĩa từ 20% xuống 10%. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp có các khoản chi phí không được khấu trừ hoặc có các giao dịch chuyển giá với các công ty liên kết, thuế suất thực tế của doanh nghiệp có thể cao hơn hoặc thấp hơn 10%. Việc đánh giá tác động của các yếu tố này đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về luật thuế và các quy định liên quan.

GMT Ảnh Hưởng Đến Doanh Nghiệp Việt Nam Như Thế Nào?

Việt Nam chính thức tham gia vào GMT thông qua Nghị quyết 107/2023/QH15 của Quốc hội và Nghị định 236/2025/NĐ-CP của Chính phủ. Điều này có nghĩa là các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, đặc biệt là những doanh nghiệp đang hưởng các ưu đãi thuế, sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp nếu thuộc đối tượng áp dụng GMT.

Theo KPMG Việt Nam, quy định này bao gồm hai cơ chế chính:

Ảnh hưởng của GMT không chỉ giới hạn ở việc tăng nghĩa vụ thuế cho các doanh nghiệp FDI. Nó còn có thể tác động đến quyết định đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài. Nếu Việt Nam không có các biện pháp ứng phó phù hợp, các nhà đầu tư có thể chuyển hướng sang các quốc gia khác có chính sách thuế hấp dẫn hơn.

Để giảm thiểu tác động tiêu cực của GMT, Việt Nam cần tập trung vào việc cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, và phát triển cơ sở hạ tầng. Ngoài ra, Việt Nam cũng cần xem xét lại và điều chỉnh các chính sách ưu đãi đầu tư hiện hành, tập trung vào các yếu tố khác ngoài thuế, như hỗ trợ đào tạo, nghiên cứu và phát triển, và xúc tiến thương mại.

Tác Động Cụ Thể Đến Các Ngành Công Nghiệp Khác Nhau

GMT sẽ có tác động khác nhau đến các ngành công nghiệp khác nhau, tùy thuộc vào mức độ ưu đãi thuế mà các ngành này đang được hưởng. Ví dụ, các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo thường được hưởng các ưu đãi thuế lớn hơn so với các ngành dịch vụ, do đó sẽ chịu ảnh hưởng lớn hơn từ GMT. Các ngành công nghiệp công nghệ cao cũng có thể bị ảnh hưởng do các chính sách ưu đãi về chi phí nghiên cứu và phát triển.

Để đánh giá tác động cụ thể đến từng ngành công nghiệp, cần phân tích chi tiết các chính sách ưu đãi thuế hiện hành, cấu trúc chi phí của các doanh nghiệp, và các yếu tố khác ảnh hưởng đến thuế suất thực tế. Điều này đòi hỏi sự hợp tác giữa các chuyên gia thuế, các nhà phân tích kinh tế, và các đại diện của các ngành công nghiệp liên quan.

Cơ Hội và Thách Thức Song Hành

Mặc dù GMT mang đến nhiều thách thức cho các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, nó cũng tạo ra một số cơ hội. Việc áp dụng GMT có thể thúc đẩy các doanh nghiệp FDI tập trung vào việc nâng cao hiệu quả hoạt động, cải thiện năng suất, và đổi mới công nghệ. Điều này có thể giúp các doanh nghiệp này trở nên cạnh tranh hơn trên thị trường toàn cầu.

Ngoài ra, GMT cũng có thể tạo ra một sân chơi công bằng hơn cho các doanh nghiệp trong nước. Các doanh nghiệp trong nước thường không được hưởng các ưu đãi thuế lớn như các doanh nghiệp FDI, do đó GMT có thể giúp giảm bớt sự bất bình đẳng trong cạnh tranh.

Để tận dụng tối đa các cơ hội và giảm thiểu các thách thức, các doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị, tìm hiểu kỹ về các quy định của GMT, và xây dựng kế hoạch ứng phó phù hợp. Điều này có thể bao gồm việc rà soát lại cấu trúc doanh nghiệp, điều chỉnh chính sách chuyển giá, và tìm kiếm các giải pháp tối ưu hóa chi phí thuế.

Các Bước Chuẩn Bị Cho Doanh Nghiệp

Để đối phó với những thay đổi do GMT mang lại, doanh nghiệp cần thực hiện các bước chuẩn bị sau:

Việc chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro, tối ưu hóa chi phí thuế, và duy trì lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang thay đổi.

Để hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chuẩn bị, các tổ chức tư vấn thuế hàng đầu như KPMG, EY, Deloitte và PwC đều cung cấp các dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp về GMT. Các dịch vụ này bao gồm đánh giá tác động, rà soát cấu trúc doanh nghiệp, điều chỉnh chính sách chuyển giá, và xây dựng kế hoạch tuân thủ.

Ngoài ra, Chính phủ Việt Nam cũng đang triển khai các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tuân thủ GMT. Các chương trình này bao gồm việc cung cấp thông tin, tổ chức các khóa đào tạo, và thiết lập các kênh liên lạc để giải đáp các thắc mắc của doanh nghiệp.

Bảng so sánh các bước chuẩn bị cho doanh nghiệp:

Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và sự hỗ trợ từ các chuyên gia, doanh nghiệp có thể vượt qua những thách thức do GMT mang lại và tiếp tục phát triển bền vững tại Việt Nam.

Kết Luận

Thuế Tối Thiểu Toàn Cầu (GMT) 15% là một thay đổi lớn trong chính sách thuế quốc tế, có tác động đáng kể đến các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam. Để đối phó với những thay đổi này, doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị, tìm hiểu kỹ về các quy định của GMT, và xây dựng kế hoạch ứng phó phù hợp. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ luật pháp, mà còn giúp tối ưu hóa chi phí thuế và duy trì lợi thế cạnh tranh.

Chính phủ Việt Nam cũng cần có những chính sách hỗ trợ phù hợp để giúp doanh nghiệp vượt qua những khó khăn và tiếp tục thu hút đầu tư nước ngoài. Điều này bao gồm việc cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, và phát triển cơ sở hạ tầng. Đồng thời, cần xem xét lại và điều chỉnh các chính sách ưu đãi đầu tư hiện hành để đảm bảo rằng Việt Nam vẫn là một điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng, việc chủ động thích ứng và đổi mới là chìa khóa để thành công. GMT là một thách thức, nhưng cũng là một cơ hội để các doanh nghiệp FDI và Chính phủ Việt Nam cùng nhau xây dựng một nền kinh tế bền vững và cạnh tranh hơn.