Giới Thiệu

Năm 2025, thị trường thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam chứng kiến sự bùng nổ về doanh thu và sự thay đổi lớn trong chính sách thuế. Tổng thu thuế từ TMĐT đạt 208.800 tỷ đồng, tăng 66,5% so với năm 2024 (Báo Kiểm Toán). Sự thay đổi lớn nhất đến từ việc các sàn TMĐT như Shopee, Lazada bắt đầu khấu trừ và nộp thuế thay cho người bán theo Nghị định 117/2025/NĐ-CP. Điều này tác động trực tiếp đến cách các hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh online quản lý thuế.

Sự tăng trưởng ấn tượng của doanh thu thuế TMĐT cho thấy tiềm năng to lớn của thị trường này, đồng thời cũng đặt ra những thách thức mới trong việc quản lý và điều tiết. Việc thu thuế hiệu quả từ TMĐT không chỉ tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước mà còn tạo ra một môi trường cạnh tranh công bằng hơn giữa các doanh nghiệp truyền thống và doanh nghiệp online. Tuy nhiên, cần có sự cân bằng giữa việc tăng cường quản lý thuế và việc tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của TMĐT. Một chính sách thuế quá khắt khe có thể kìm hãm sự tăng trưởng của thị trường và gây khó khăn cho các hộ kinh doanh nhỏ lẻ.

Ví dụ, một hộ kinh doanh nhỏ chuyên bán đồ thủ công mỹ nghệ trên Shopee trước đây có thể dễ dàng trốn thuế do doanh thu không ổn định và quy trình kê khai phức tạp. Tuy nhiên, với Nghị định 117/2025/NĐ-CP, Shopee sẽ tự động khấu trừ thuế từ mỗi giao dịch, giúp đảm bảo rằng nhà nước thu được phần thuế đáng lẽ phải thu. Điều này giúp tạo ra một sân chơi bình đẳng hơn cho các cửa hàng truyền thống, vốn đã phải chịu thuế đầy đủ từ trước đến nay.

Vậy, những thay đổi cụ thể là gì? Làm thế nào để thích ứng với chính sách thuế mới? Và đâu là những bài học quan trọng cho người nộp thuế trong bối cảnh TMĐT ngày càng phát triển? Hãy cùng Cú Kiểm Toán đi sâu vào phân tích.

Những Thay Đổi "Sốc" Trong Chính Sách Thuế TMĐT Từ 2025

Trước năm 2025, việc quản lý thuế TMĐT còn nhiều bất cập. Theo Thông tư 40/2021/TT-BTC, cá nhân kinh doanh trên sàn TMĐT chỉ phải nộp thuế nếu doanh thu vượt 100 triệu đồng/năm. Mức thuế áp dụng là 1% thuế GTGT và 0,5% thuế TNCN trên doanh thu đối với hàng hóa, tổng cộng 1,5%.

Tuy nhiên, việc kê khai chủ yếu dựa vào tự giác, dẫn đến tình trạng trốn tránh thuế phổ biến. Đặc biệt tại các thành phố lớn như TP.HCM và Hà Nội, nơi các sàn TMĐT lớn như Shopee, Lazada chiếm lĩnh thị trường (VnExpress). Để giải quyết vấn đề này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 117/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ 1/7/2025), đánh dấu bước ngoặt lớn trong quản lý thuế TMĐT.

Sự bất cập trước năm 2025 không chỉ đến từ việc kê khai tự giác mà còn từ sự thiếu đồng bộ trong quản lý giữa các cơ quan thuế và các sàn TMĐT. Thông tin về doanh thu của người bán hàng online thường không được chia sẻ đầy đủ, gây khó khăn cho việc kiểm soát và đối chiếu. Hơn nữa, nhiều người bán hàng online vẫn chưa có ý thức đầy đủ về nghĩa vụ nộp thuế, coi đây là một khoản chi phí không cần thiết. Điều này dẫn đến thất thu lớn cho ngân sách nhà nước và tạo ra sự bất bình đẳng với các doanh nghiệp tuân thủ pháp luật.

Để minh họa rõ hơn, hãy xem xét một ví dụ. Anh A bán quần áo thời trang trên Shopee và có doanh thu hàng năm khoảng 150 triệu đồng. Theo Thông tư 40/2021/TT-BTC, anh A phải nộp thuế GTGT và TNCN trên doanh thu vượt quá 100 triệu đồng. Tuy nhiên, do không hiểu rõ quy định và không muốn mất thời gian kê khai, anh A đã không nộp thuế. Hành vi này, dù phổ biến, gây thất thu cho ngân sách nhà nước và tạo ra lợi thế cạnh tranh không lành mạnh cho anh A so với các cửa hàng thời trang truyền thống phải nộp thuế đầy đủ.

So Sánh Chính Sách Thuế TMĐT Trước Và Sau 2025

Các Thách Thức Khi Triển Khai Chính Sách Mới

Mặc dù Nghị định 117/2025/NĐ-CP mang lại nhiều lợi ích, việc triển khai cũng đối mặt với không ít thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là việc đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong việc khấu trừ và nộp thuế của các sàn TMĐT. Cơ quan thuế cần có cơ chế kiểm soát hiệu quả để tránh tình trạng gian lận hoặc trốn thuế từ phía các sàn TMĐT. Ví dụ, một sàn TMĐT có thể cố tình báo cáo doanh thu thấp hơn thực tế để giảm số thuế phải nộp.

Thách thức khác là việc giải quyết các tranh chấp phát sinh giữa người bán hàng và sàn TMĐT về số thuế đã khấu trừ. Cần có một quy trình rõ ràng và minh bạch để giải quyết các khiếu nại và đảm bảo quyền lợi của người bán hàng. Ngoài ra, việc nâng cao nhận thức của người bán hàng về chính sách thuế mới cũng là một yếu tố quan trọng. Nhiều người bán hàng, đặc biệt là những người mới bắt đầu kinh doanh online, có thể chưa hiểu rõ về quy định và thủ tục nộp thuế.

Nghị Định 117/2025/NĐ-CP: Sàn TMĐT Khấu Trừ Thuế Thay Người Bán

Nghị định 117/2025/NĐ-CP quy định các sàn TMĐT như Shopee, Tiki phải khấu trừ và nộp thay thuế GTGT và thuế TNCN ngay khi giao dịch hoàn tất. Mức thuế GTGT áp dụng là 1% cho hàng hóa, 5% cho dịch vụ và 3% cho vận tải. Mức thuế TNCN dao động từ 0,5% đến 2% hoặc 1,5% tùy thuộc vào loại hình kinh doanh (MeInvoice).

Việc khấu trừ thuế ngay tại nguồn mang lại nhiều lợi ích. Thứ nhất, nó giúp tăng cường tính tuân thủ thuế, giảm thiểu tình trạng trốn tránh thuế. Thứ hai, nó đơn giản hóa quy trình nộp thuế cho người bán hàng, đặc biệt là những người không có nhiều kinh nghiệm về kế toán và thuế. Thay vì phải tự kê khai và nộp thuế, họ chỉ cần tập trung vào việc bán hàng, còn việc nộp thuế đã có sàn TMĐT lo.

Ví dụ, chị B bán dịch vụ tư vấn online trên Lazada. Trước đây, chị B phải tự tính toán và nộp thuế GTGT và TNCN trên doanh thu hàng tháng. Tuy nhiên, với Nghị định 117/2025/NĐ-CP, Lazada sẽ tự động khấu trừ 5% thuế GTGT và một phần thuế TNCN (tùy thuộc vào loại hình kinh doanh của chị B) từ mỗi giao dịch. Điều này giúp chị B tiết kiệm thời gian và công sức, đồng thời đảm bảo rằng chị B tuân thủ đúng quy định về thuế.

Để hỗ trợ doanh nghiệp và hộ kinh doanh phục hồi sau đại dịch, Chính phủ cũng ban hành chính sách giảm 2% thuế GTGT từ 1/1/2025 đến 30/6/2025 (MeInvoice). Chính sách này góp phần giảm bớt gánh nặng tài chính cho người nộp thuế trong giai đoạn khó khăn.

Phân Loại Mức Thuế TNCN Theo Loại Hình Kinh Doanh

Mức thuế TNCN áp dụng cho người bán hàng trên sàn TMĐT theo Nghị định 117/2025/NĐ-CP không phải là một con số cố định mà phụ thuộc vào loại hình kinh doanh và phương pháp tính thuế. Cụ thể, có hai phương pháp tính thuế TNCN phổ biến là phương pháp kê khai và phương pháp khoán. Phương pháp kê khai áp dụng cho những người có đầy đủ hóa đơn, chứng từ và có thể chứng minh được chi phí kinh doanh. Phương pháp khoán áp dụng cho những người không có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hoặc không muốn kê khai chi tiết.

Đối với phương pháp kê khai, mức thuế TNCN được tính dựa trên thu nhập tính thuế (thu nhập chịu thuế trừ đi các khoản giảm trừ). Đối với phương pháp khoán, mức thuế TNCN được tính dựa trên tỷ lệ phần trăm trên doanh thu. Tỷ lệ này khác nhau tùy thuộc vào ngành nghề kinh doanh. Ví dụ, đối với ngành thương mại, tỷ lệ thuế TNCN có thể là 0,5% hoặc 1%. Đối với ngành dịch vụ, tỷ lệ thuế TNCN có thể là 1,5% hoặc 2%. Cơ quan thuế sẽ công bố danh mục ngành nghề và tỷ lệ thuế áp dụng cho từng ngành nghề.

Những Lưu Ý Quan Trọng Khi Nộp Thuế TMĐT

Để đảm bảo tuân thủ đúng quy định về thuế TMĐT, người bán hàng cần lưu ý một số điểm quan trọng sau. Thứ nhất, cần xác định rõ loại hình kinh doanh của mình và phương pháp tính thuế phù hợp. Thứ hai, cần thu thập và lưu trữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ liên quan đến hoạt động kinh doanh. Thứ ba, cần theo dõi sát sao các thông báo và hướng dẫn của cơ quan thuế về chính sách thuế TMĐT. Thứ tư, cần chủ động liên hệ với cơ quan thuế hoặc các chuyên gia tư vấn thuế nếu có bất kỳ thắc mắc nào.

Ngoài ra, người bán hàng cũng nên tìm hiểu kỹ về các chính sách ưu đãi thuế dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chính phủ thường có các chương trình hỗ trợ và ưu đãi thuế để khuyến khích sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Bằng cách tận dụng các chính sách này, người bán hàng có thể giảm bớt gánh nặng tài chính và tăng cường khả năng cạnh tranh.

Những Thay Đổi Từ 2026: Ngưỡng Chịu Thuế TNCN Nâng Lên 500 Triệu Đồng

Từ năm 2026, Luật Thuế TNCN sửa đổi nâng ngưỡng chịu thuế TNCN lên 500 triệu đồng/năm (VnExpress). Điều này có nghĩa là những cá nhân có thu nhập từ kinh doanh TMĐT dưới 500 triệu đồng/năm sẽ không phải nộp thuế TNCN. Đây là một tin vui lớn đối với nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ, giúp họ giảm bớt gánh nặng thuế và có thêm nguồn lực để tái đầu tư vào hoạt động kinh doanh.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng ngưỡng 500 triệu đồng/năm là ngưỡng chịu thuế TNCN, không phải ngưỡng chịu thuế GTGT. Dù thu nhập từ kinh doanh TMĐT dưới 500 triệu đồng/năm, người bán hàng vẫn phải nộp thuế GTGT theo quy định của Nghị định 117/2025/NĐ-CP. Việc nộp thuế GTGT vẫn do các sàn TMĐT khấu trừ và nộp thay.

Ví dụ, ông C bán đồ chơi trẻ em trên Tiki và có doanh thu hàng năm là 400 triệu đồng. Theo Luật Thuế TNCN sửa đổi, ông C không phải nộp thuế TNCN do thu nhập dưới 500 triệu đồng/năm. Tuy nhiên, ông C vẫn phải nộp thuế GTGT theo quy định của Nghị định 117/2025/NĐ-CP. Tiki sẽ khấu trừ 1% thuế GTGT từ mỗi giao dịch của ông C và nộp cho cơ quan thuế.

Kết Luận

Những thay đổi trong chính sách thuế TMĐT từ năm 2025, đặc biệt là việc các sàn TMĐT khấu trừ thuế thay người bán và việc nâng ngưỡng chịu thuế TNCN, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc quản lý và điều tiết thị trường TMĐT. Mặc dù có thể gây ra một số khó khăn ban đầu cho người bán hàng, những thay đổi này hứa hẹn sẽ tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng hơn, minh bạch hơn và bền vững hơn. Để thích ứng thành công với những thay đổi này, người bán hàng cần chủ động tìm hiểu thông tin, tuân thủ đúng quy định và tận dụng tối đa các chính sách hỗ trợ từ phía nhà nước.

Trong tương lai, việc quản lý thuế TMĐT sẽ tiếp tục được hoàn thiện và điều chỉnh để phù hợp với sự phát triển không ngừng của thị trường. Cơ quan thuế cần tiếp tục lắng nghe ý kiến của doanh nghiệp và người dân, đồng thời áp dụng các công nghệ mới để nâng cao hiệu quả quản lý thuế. Chỉ khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, chúng ta mới có thể xây dựng một hệ thống thuế TMĐT công bằng, hiệu quả và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường.